ھازىرقى زامان تۇرمۇشىدا تېلېفون كۈندىلىك تۇرمۇشىمىزنىڭ ئايرىلماس بىر قىسمىغا ئايلىنىپ قالدى. مەيلى خىزمەتتە بولسۇن ياكى ئارام ئالغاندا بولسۇن، كىشىلەر ئۇزۇن ۋاقىت باش ئېگىپ تېلېفون كۆرۈشكە ئادەتلەنگەن، ئەمما بۇ ئادەت بىزنىڭ بويۇن ئومۇرتقىسى ساغلاملىقىمىزغا ئېغىر تەھدىت ئېلىپ كەلمەكتە. بۇ خىل ئەھۋال تېببىي ساھەدە «تېلېفون بويۇن كېسىلى» دەپ ئاتىلىدۇ.
تېلېفونغا قارىغاندا بويۇن ئومۇرتقىسى قانچىلىك ئېغىرلىقنى كۆتۈرىدۇ؟
نورمال ئەھۋالدا، يەنى بىزنىڭ بېشىمىز تۈز تۇرغاندا، بويۇن ئومۇرتقىسى كۆتۈرۈۋاتقان ئېغىرلىق تەخمىنەن 5 كىلوگىرام ئەتراپىدا بولىدۇ. بىراق بىز باش ئېگىپ تېلېفونغا قارىغاندا، بويۇن ئومۇرتقىسىغا چۈشىدىغان بېسىم كۆپ ھەسسە ئېشىپ كېتىدۇ. بويۇننىڭ ئېگىلىش بۇلۇڭى قانچە چوڭ بولسا، چۈشىدىغان بېسىم شۇنچە ئېغىر بولىدۇ. فىزىكا نۇقتىسىدىن ئېيتقاندا، باش ئالدىغا ئېگىلگەندە مۈرى بىلەن بويۇن تىرەك نۇقتىسى بولۇپ قالىدۇ، بۇ چاغدا بويۇن مۇسكۇللىرى تېخىمۇ كۆپ كۈچ سەرپ قىلىپ بېشىمىزنى تۇتۇپ تۇرۇشقا مەجبۇر بولىدۇ.
مۇتەخەسسىسلەرنىڭ ھېسابلىشىچە، باش 15 گرادۇس ئېگىلگەندە بويۇنغا چۈشىدىغان ئېغىرلىق 12 كىلوگىرامغا، 30 گرادۇس ئېگىلگەندە 18 كىلوگىرامغا، 60 گرادۇس ئېگىلگەندە بولسا 27 كىلوگىرامغا يېتىدىكەن. بۇ بىر كىچىك بالىنى بويۇنغا مىندۈرۈپ يۈرگەنگە باراۋەر بىر كۈچتۇر. كۈندە سائەتلەپ مۇشۇنداق ھالەتتە تۇرغاندا، بويۇن ئومۇرتقا ئارىلىق تەخسىسى تەدرىجىي ئۆزگىرىپ، سۆڭەك ئۆسۈكچىلىرى پەيدا بولىدۇ.
ئۇزۇن ۋاقىت باش ئېگىشنىڭ تەن ساغلاملىقىغا بولغان زىيانلىرى
ئۇزۇن مۇددەت باش ئېگىپ تېلېفون كۆرۈش پەقەت بويۇن ئاغرىقى بىلەنلا چەكلەنمەيدۇ، ئۇ يەنە پۈتۈن بەدەننىڭ فىزىئولوگىيەلىك قۇرۇلمىسىغا تەسىر كۆرسىتىدۇ. كۆپىنچە كىشىلەر بويۇن قىسمىنىڭ قاتتىق بولۇپ قېلىشى، مۈرە ئاغرىش ۋە باش ئاغرىقى قاتارلىق ئالامەتلەرنى ھېس قىلىدۇ. تۆۋەندىكىلەر بۇ خىل ناچار ئادەت كەلتۈرۈپ چىقىرىدىغان ئاساسلىق زىيانلاردۇر:
- بويۇن مۇسكۇللىرىنىڭ زىيادە چارچىشى ۋە ياللۇغلىنىشى.
- بويۇن ئومۇرتقىسىنىڭ تەبىئىي ئەگمە شەكىلىنىڭ يوقىلىشى ياكى ئەكسىچە ئەگىلىپ قېلىشى.
- قوللارنىڭ ئۇيۇشۇشى ۋە كۈچسىزلىنىشى (بۇ ئادەتتە نېرۋا بېسىلىپ قالغانلىقتىن بولىدۇ).
- باش قېيىش ۋە كۆرۈش قۇۋۋىتىنىڭ تۆۋەنلىشى.
- مۈرە ۋە بەل قىسمىنىڭ ئېگىلىپ، بەدەن شەكلىنىڭ سەتلىشىپ كېتىشى.
ئەڭ يېڭى تىببىي تەتقىقاتلار نېمە دەيدۇ؟
2024-يىلى دۇنيا بويۇن ئومۇرتقىسى ساغلاملىقى تەتقىقات ژۇرنىلى (Journal of Spinal Health) دا ئېلان قىلىنغان بىر تەتقىقاتتا كۆرسىتىلىشىچە، كۈنىگە ئوتتۇرا ھېساب بىلەن 5 سائەتتىن ئارتۇق باش ئېگىپ تېلېفون ئىشلىتىدىغان ياشلارنىڭ بويۇن ئومۇرتقىسىدا بالدۇر قېرىش ئالامەتلىرى كۆرۈلگەن. بۇ تەتقىقات يەنە ياۋروپا سۆڭەك كېسەللىكلىرى ئىلمىي جەمئىيىتى (European Spine Journal) تەرىپىدىن 2024-يىلى ئېلىپ بېرىلغان تەكشۈرۈشلەر بىلەن بىردەكلىككە ئىگە بولۇپ، ئۇزۇن مۇددەتلىك «تېلېفون بويۇن» كېسىلىنىڭ ياشلار ئارىسىدىكى بويۇن ئومۇرتقا ئارىلىق تەخسىسى چىقىپ كېتىش نىسبىتىنى %25 ئاشۇرۇۋەتكەنلىكىنى ئىسپاتلىدى.
بويۇن ئومۇرتقىسىنى قانداق قوغداش كېرەك؟
بويۇن ئومۇرتقىسى بىزنىڭ پۈتۈن ساغلاملىق سىستېمىمىزدىكى ئەڭ نازۇك ۋە مۇھىم قىسىملارنىڭ بىرىدۇر. بىز تېلېفوندىن پۈتۈنلەي ۋاز كېچەلمىسەك تۇرساقمۇ، ئەمما ئىشلىتىش ئۇسۇلىمىزنى ئۆزگەرتىش ئارقىلىق بويۇنغا كېلىدىغان بېسىمنى ئازايتالايمىز. ئەڭ مۇھىمى تېلېفوننى كۆز بىلەن تەڭ سەۋىيەدە تۇتۇش ۋە بويۇننى تۈز تۇتۇشقا ئادەتلىنىشتۇر. تۆۋەندىكى تەكلىپلەر بويۇن ساغلاملىقىنى ساقلاشتا ئىنتايىن ئۈنۈملۈك:
- تېلېفوننى كۆتۈرۈپ ئىشلىتىڭ، كۆزىڭىزگە توغرىلاڭ، باش ئېگمەڭ.
- ھەر 30 مىنۇتتا بىر قېتىم بويۇننى ئاستا ھەرىكەتلەندۈرۈپ، مۇسكۇللارنى بوشىتىڭ.
- بويۇن قىسمىنى قورۇش ۋە مۈرىنى كەينىگە تارتىش مەشىقىنى كۆپ قىلىپ بېرىڭ.
- ئۇخلىغاندا بويۇنغا ماس كېلىدىغان، بەك ئېگىز بولمىغان ياستۇق ئىشلىتىڭ.
- كۈندىلىك تۇرمۇشتا سۇ ئۈزۈش ياكى يوگاغا ئوخشاش بويۇن مۇسكۇللىرىنى چېنىقتۇرىدىغان تۈرلەرگە قاتنىشىڭ.
تېلېفون بىزگە قۇلايلىق ئېلىپ كەلگەن بولسىمۇ، ئەمما ئۇنىڭ بەدىلىگە ساغلاملىقىمىزنى بېرىپ قويماسلىقىمىز كېرەك. بويۇن ئومۇرتقىسىنىڭ ساغلاملىقى بىزنىڭ تۇرمۇش سۈپىتىمىزگە بىۋاسىتە تەسىر كۆرسىتىدۇ. شۇڭا، بۈگۈندىن باشلاپ «باش ئېگىش» قېتىم سانىنى ئازايتىپ، ئۆزىمىزگە ۋە بويۇن ئومۇرتقىمىزغا تېخىمۇ كۆپ كۆڭۈل بۆلەيلى.
