Dr.Mosajan Ablet

OpenAI قوللىغان «Merge Labs» شىركىتىنىڭ ئۇلترا ئاۋاز دولقۇنى ئارقىلىق مېڭە ئوقۇش تىرىشچانلىقىنىڭ ئىلمىي ئاساسى بارمۇ؟       تونۇشتۇرۇش   يېقىنقى يىللاردىن بۇيان، مېڭە-كومپيۇتېر ئارايۈز (Brain Computer Interface قىسقارتىلىپ BCI...

شۆلگەي بېزى تاش كېسەللىكى ئېنىقلىما   شۆلگەي بەز تاش كېسەللىكى (Salivary Gland Stone) بولسا شۆلگەي بەزلىرى ياكى ئۇنىڭ نەيچىلىرىدە تاش شەكىللىنىش بىلەن خاراكتېرلىنىدىغان بىر خىل كېسەللىك. بۇ...

بىئوخىمىيە ۋە بىئوفىزىكا ھاياتلىقنىڭ ئاساسىي مېخانىزملىرىنى مولېكۇلا دەرىجىسىدە چۈشىنىش ئۈچۈن ئىنتايىن مۇھىم ئىككى پەن ساھەسىدۇر. بۇ ساھەلەر ئارقىلىق بىز ھۈجەيرىلەرنىڭ قانداق ئىشلەيدىغانلىقى، ئېنېرگىيىنى قانداق ئىشلەپچىقىرىدىغانلىقى ۋە ئىرسىيەت ئۇچۇرلىرىنى قانداق يۆتكىگەنلىكى قاتارلىق ئەڭ ئاساسىي سوئاللارغا جاۋاب تاپالايمىز. ئۇلار ئايرىم-ئايرىم ھالدا ھاياتلىقنىڭ خىمىيىۋى تەركىبى ۋە فىزىكىلىق پرىنسىپلىرىنى تەتقىق قىلىپ، زامانىۋى بىئولوگىيە ۋە تېبابەتچىلىكنىڭ ئاساسىنى سالىدۇ.

مىكرو بىئولوگىيە، كۆزگە كۆرۈنمەس كىچىك جانلىقلار، يەنى مىكرو ئورگانىزملارنى تەتقىق قىلىدىغان پەن بولۇپ، تىرىك جانلىقلار دۇنياسىنىڭ مۇھىم بىر قىسمىنى تەشكىل قىلىدۇ. بۇ كىچىك جانلىقلار يەرشارىدىكى بارلىق ئېكولوگىيىلىك سىستېمىلاردا، ھاۋادىن تارتىپ تۇپراق، سۇ، ھەتتا ئىنسانلارنىڭ بەدىنىگىچە ھەرقانداق يەردە مەۋجۇت بولۇپ، ھاياتلىقنىڭ ساقلىنىشى ۋە تەرەققىي قىلىشىدا ئىنتايىن مۇھىم رول ئوينايدۇ. ئۇلارنىڭ تۈرلىرى، فۇنكسىيەلىرى ۋە ئۆز-ئارا تەسىرلىرى ئىنسانىيەتنىڭ ساغلاملىقى، يېزا ئىگىلىكى، سانائەت ۋە مۇھىت ئاسراش قاتارلىق نۇرغۇن ساھەلەردە چوڭقۇر تەسىر كۆرسىتىدۇ.

بىئولوگىيە - ھاياتلىقنى تەتقىق قىلىدىغان ئىلىم بولۇپ، جانلىقلارنىڭ قۇرۇلمىسى، فۇنكسىيەسى، ئۆسۈپ يېتىلىشى، كېلىپ چىقىشى، تەدرىجىي تەرەققىياتى ۋە مۇھىت بىلەن بولغان مۇناسىۋىتى قاتارلىقلارنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ. بۇ كەڭ دائىرىلىك ئىلىم ساھەسىدە نۇرغۇنلىغان ئاساسلىق ئاتالغۇلار بار بولۇپ، بۇلارنى چۈشىنىش جانلىقلار دۇنياسىنىڭ مۇرەككەپلىكى ۋە گۈزەللىكىنى تېخىمۇ چوڭقۇر ھېس قىلىشىمىزغا ياردەم بېرىدۇ.

بىئولوگىيە — ھاياتلىق ئىلمى بولۇپ، جانلىقلارنىڭ قۇرۇلمىسى، فۇنكسىيەسى، ئۆسۈپ يېتىلىشى، كېلىپ چىقىشى، تەدرىجىي تەرەققىياتى ۋە ئۆز-ئارا مۇناسىۋىتىنى تەتقىق قىلىدۇ. تولۇق ئوتتۇرا مەكتەپ بىئولوگىيە دەرسلىكى ئوقۇغۇچىلارغا ھاياتلىقنىڭ مۇرەككەپ دۇنياسىنى چۈشىنىش ئۈچۈن مۇھىم بىلىم ئاساسى بىلەن تەمىنلەيدۇ. بۇ ئاتالغۇلار جانلىقلار دۇنياسىنىڭ سىرلىرىنى ئېچىشتا ئاچقۇچلۇق رول ئوينايدۇ. بۇ ماقالىدە، تولۇق ئوتتۇرا مەكتەپ بىئولوگىيەسىدىكى بىر قىسىم ئاساسلىق ئاتالغۇلارنى تونۇشتۇرىمىز.

بىئولوگىيە، يەنى جانلىقلارنى تەتقىق قىلىدىغان پەن، ھاياتلىقنىڭ مۇرەككەپ قۇرۇلمىسى ۋە فۇنكسىيەلىرىنى چۈشىنىشىمىز ئۈچۈن ئاچقۇچلۇق ئەھمىيەتكە ئىگە. تولۇق ئوتتۇرا مەكتەپ باسقۇچىدا، بىز بىئولوگىيەنىڭ ئاساسلىرىنى ئۆگىنىپ، ھۈجەيرىدىن باشلاپ، پۈتۈن بىر ئېكولوگىيە سىستېمىسىغىچە بولغان كەڭ دائىرىدىكى ھادىسىلەرنى تەھلىل قىلىمىز. بۇ بىلىملەر بىزگە ئەتراپىمىزدىكى دۇنيا، ئۆزىمىزنىڭ بەدىنى ۋە ھاياتلىقنىڭ كەلگۈسى توغرىسىدا چوڭقۇر چۈشەنچە بېرىدۇ.

ھاياتلىق دۇنياسىدىكى ھەر بىر تىرىك جانلىقنىڭ تۈزۈلۈشى، يېتىلىشى ۋە پائالىيەت ئېلىپ بېرىشى ئىنتايىن مۇرەككەپ بولغان بىر يۈرۈش گېن پروگراممىلىرى تەرىپىدىن كونترول قىلىنىدۇ. بۇ مۇرەككەپ جەرياننىڭ يادروسىدا «مەركەز قانۇنىيىتى» دەپ ئاتىلىدىغان بىر ئالتۇن قائىدە ياتقان بولۇپ، ئۇ ئىرسىيەت ئۇچۇرلىرىنىڭ قانداق ساقلىنىدىغانلىقى، يەتكۈزۈلىدىغانلىقى ۋە ئىپادىلىنىدىغانلىقىنى بەلگىلەيدۇ. زامانىۋى مولېكۇلا بىئولوگىيەسىنىڭ ئۇل تېشى ھېسابلىنىدىغان بۇ نەزەرىيە، بىزنىڭ ھۈجەيرە ئىچىدىكى مىكرو دۇنيانى چۈشىنىشىمىزدىكى ئاچقۇچ ھېسابلىنىدۇ.

ھۈجەيرە بارلىق جانلىقلارنىڭ (ۋىرۇسلاردىن باشقا) تۈزۈلۈش ۋە ئىقتىدار جەھەتتىكى ئەڭ ئاساسىي بىرلىكى بولۇپ، ئۇنى ھاياتلىقنىڭ «خىش»لىرى دەپ ئاتاشقا بولىدۇ. بىئولوگىيە دۇنياسىدا ھۈجەيرىلەر ئاساسلىقى ھايۋان ھۈجەيرىسى ۋە ئۆسۈملۈك ھۈجەيرىسى دەپ ئىككى چوڭ تۈرگە بۆلۈنىدىغان بولۇپ، ئۇلارنىڭ ئىچكى قۇرۇلمىسى ئېلېكترونلۇق مىكروسكوپ ئاستىدا ئىنتايىن مۇرەككەپ ۋە تەرتىپلىك بىر زاۋۇتنى ئەسلىتىدۇ. بۈگۈنكى كۈندە ئالىملار بۇ قۇرۇلمىلارنى «ئۇلترا مىكرو قۇرۇلما» (Submicroscopic structure) دەپ ئاتايدۇ، چۈنكى بۇلارنى ئادەتتىكى ئوپتىكىلىق مىكروسكوپتا تولۇق كۆرگىلى بولمايدۇ.

ئىنسانلارنىڭ كۆپىيىشى ۋە تۆرەلمىنىڭ يېتىلىش جەريانى   ئىنسانلارنىڭ كۆپىيىش جەريانى تەبىئەتنىڭ ئەڭ مۇرەككەپ ۋە ‹مۆجىزە› دەپ ئاتاشقا ئەرزىيدىغان فىزىئولوگىيىلىك ھادىسىلىرىنىڭ بىرىدۇر. يېڭى بىر ھاياتلىقنىڭ باشلىنىشى ئەر...