يۈرەك قېرىنچە ئايرىش پەردىسى كەمتۈكلۈكى (VSD)

يۈرەك قېرىنچە ئايرىش پەردىسى كەمتۈكلۈكى (VSD) دۇنيا مىقياسىدا يېڭى تۇغۇلغان بوۋاقلاردا ئەڭ كۆپ ئۇچرايدىغان تۇغما يۈرەك نۇقسانلىرىنىڭ بىرى ھېسابلىنىدۇ. بۇ كېسەللىك يۈرەكنىڭ قۇرۇلمىسىدىكى ئۆزگىرىش سەۋەبىدىن قان ئايلىنىش سىستېمىسىغا ئارتۇقچە يۈك چۈشۈرۈپ، كۆپ خىل ساغلاملىق مەسىلىلىرىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىشى مۇمكىن.

كېسەللىك نامىنىڭ كۆپ تىللىق ئاتىلىشى:

• ئۇيغۇرچە: يۈرەك قېرىنچە ئايرىش پەردىسى كەمتۈكلۈكى
• ئىنگىلىزچە: Ventricular Septal Defect (VSD)
• قىسقارتىلىشى : VSD
• تۈركچە: Ventriküler Septal Defekt (VSD)
• ياپونچە: 心室中隔欠損症 (Shinshitsu Chūkaku Kesson Shō)
• خەنزۇچە: 室间隔缺损 (Shì jiàngé quēsǔn)

1. VSD نىڭ تېببىي ئېنىقلىمىسى ۋە ئاساسىي چۈشەنچە

يۈرەك قېرىنچە ئايرىش پەردىسى كەمتۈكلۈكى دېگىنىمىز، يۈرەكنىڭ تۆۋەنكى قىسمىدىكى ئىككى چوڭ بوشلۇقنى (سول ۋە ئوڭ قېرىنچىنى) ئايرىپ تۇرىدىغان مۇسكۇللۇق تاملاردا بىر تۆشۈك بولۇشىنى كۆرسىتىدۇ. نورمال يۈرەكتە، ئوكسىگېن بىلەن تەمىنلەنگەن پاكىز قان بىلەن كاربون تۆت ئوكسىد بىلەن تولغان كىر قان بىر-بىرىگە ئارىلىشىپ كەتمەيدۇ، ئەمما بۇ نۇقسان بولغاندا يۈرەك خىزمىتى بىنورماللىشىدۇ.

• قان ئايلىنىش جەريانى: سول قېرىنچىدىكى يۇقىرى بېسىملىق پاكىز قان تۆشۈك ئارقىلىق ئوڭ قېرىنچىغا ئۆتۈپ كېتىدۇ.
• ئۆپكە يۈكى: ئوڭ قېرىنچىغا كىرگەن ئارتۇقچە قان قايتىدىن ئۆپكىگە بارىدۇ، بۇ ئۆپكە قان تومۇرلىرىنىڭ بېسىمىنى ئاشۇرۇۋېتىدۇ.
• يۈرەك چارچاش: يۈرەك ئوكسىگېنلىق قاننى بەدەنگە يەتكۈزۈش ئۈچۈن تېخىمۇ كۆپ كۈچ سەرپ قىلىشقا مەجبۇر بولىدۇ.

2. VSD نىڭ كلىنىكىلىق تۈرلىرى ۋە كەمتۈك بولغان ئورۇنلىرى

يۈرەك ئايرىش پەردىسىنىڭ قايسى قىسمىدا تۆشۈك بولۇشىغا قاراپ، بۇ كېسەللىك بىر قانچە تۈرگە بۆلىنىدۇ. دوختۇرلار دىياگنوز قويغاندا تۆشۈكنىڭ ئورنىنى ئېنىقلاش ئارقىلىق، كېسەللىكنىڭ ئۆزلۈكىدىن ساقىيىش ياكى ئوپېراتسىيە تەلەپ قىلىش ئېھتىماللىقىغا ھۆكۈم قىلىدۇ. تۆۋەندىكى رەسىمدە، ئوخشىمىغان يەردە كۆرۈلگەن قىسىملىرىنى كۆرسەتمەكتە.

•  پەردە ئۈستى (Perimembranous VSD): يۈرەك ئايرىش پەردىسىنىڭ يۇقىرى قىسمىدىكى نېپىز پەردە قىسمىدا بولۇپ، ئەڭ كۆپ ئۇچرايدىغان تۈردۇر (تەخمىنەن %70-%80).
• مۇسكۇللۇق (Muscular VSD): يۈرەك ئايرىش تېمىنىڭ تۆۋەنكى مۇسكۇللۇق قىسمىدا بولىدۇ؛ كۆپىنچە كىچىك بولىدۇ ۋە بالىلىق دەۋرىدە ئۆزلۈكىدىن يېپىلىش نىسبىتى يۇقىرى.
• كىرىش ئېغىزى (Inlet VSD): ئۈچ يوپۇرماقلىق كلاپان بىلەن قوش يوپۇرماقلىق كلاپانغا يېقىن جايدا بولىدۇ، بۇ تۈردىكىلەر ئادەتتە ئۆزلۈكىدىن يېپىلمايدۇ.
• چىقىش ئېغىزى (Outlet/Supracristal VSD): ئۆپكە ئارتېرىيەسى كلاپانىنىڭ ئاستىدا بولۇپ، ئائورتا كلاپانىنىڭ ئىقتىدارىغا تەسىر كۆرسىتىش ئېھتىماللىقى بار.

3. كېسەللىك ئالامەتلىرى ۋە دەسلەپكى سىگناللار

VSD نىڭ ئالامەتلىرى تۇغۇلۇپلا كۆرۈلۈشى ياكى كېيىنرەك ئاستا-ئاستا ئوتتۇرىغا چىقىشى مۇمكىن، بۇ تامامەن تۆشۈكنىڭ چوڭ-كىچىكلىكىگە باغلىق. كىچىك تۆشۈكچىلەر ھېچقانداق ئالامەت بەرمەي، پەقەت يۈرەك ئاڭلاش جەريانىدا بىر خىل شاۋقۇن (Murmur) ئارقىلىقلا بايقىلىدۇ.

بوۋاق بالىلاردىكى ئالامەتلەر تۆۋەندىكىلەر كۆرۈلۈشى مۇمكىن :

• ئوزۇقلىنىش قىيىنلىشىش: بوۋاقلار ئېمىۋاتقاندا تېز چارچاپ كېتىدۇ، نەپىسى قىستايدۇ ياكى پېشانىسىدىن تەر چىقىدۇ.
• يېتىلىش ئارقىدا قېلىش: بالا يېتەرلىك ئوزۇقلىنالماسلىق ۋە ئېنېرگىيە سەرپىياتىنىڭ يۇقىرى بولۇشى سەۋەبىدىن ئېغىرلىقى ئاشمايدۇ.
• سولغۇنلۇق ۋە نەپەس سىقىلىش: كىچىك ھەرىكەت پائالىيەتلەردىمۇ تېز چارچاش ۋە ئۈزلۈكسىز يۆتەل كۆرۈلۈشى مۇمكىن.
• كۆكىرىش (Cyanosis): ئېغىر ئەھۋاللاردا (مەسىلەن، eisenmenger syndrome ئەيسېنمېنگېر سىندرومىدا) تىرناق ۋە كالپۇكلاردا كۆكىرىش كۆرۈلىدۇ.

4. كىملەردە كۆپ كۆرۈلىدۇ ۋە كۆرۈلۈش نىسبىتى قانداق؟

VSD دۇنيادىكى بارلىق تۇغما يۈرەك كېسەللىكلىرىنىڭ تەخمىنەن %20 تىن %40 كىچە بولغان قىسمىنى تەشكىل قىلىدۇ. بۇ كېسەللىك ئاساسلىقى يېڭى تۇغۇلغان بوۋاقلاردا كۆرۈلىدۇ، ئەمما بەزى گېنتىكىلىق ئامىللار بار ئائىلىلەردە كۆرۈلۈش ئېھتىماللىقى بىر قەدەر يۇقىرى بولىدۇ.

• كۆرۈلۈش نىسبىتى: ھەر 1000 تىرىك تۇغۇلغان بوۋاقنىڭ ئىچىدە تەخمىنەن 2 دىن 4 كىچە بولغان بوۋاقتا VSD بايقىلىدۇ.
• گېنتىكىلىق باغلىنىش: دوۋن سىندرومى (Down Syndrome) غا ئوخشاش خروموسوم بىنورماللىقى بار بالىلاردا كۆرۈلۈش نىسبىتى تېخىمۇ يۇقىرى. شۇڭا بۇ يىغىندى ئالامىتى بولغان بوۋاق بالىلاردا چوقۇم قىسقا ۋاقىت ئىچىدە يۈرەك ئۇلترائاۋازلىق تەكشۈرۈش قىلىش كېرەك.
• جىنس پەرقى: ئادەتتە ئوغۇل ۋە قىز بالىلاردا كۆرۈلۈش نىسبىتى ئوخشاش بولسىمۇ، بەزى ئالاھىدە تۈرلىرىدە قىز بالىلاردا سەل كۆپرەك كۆرۈلۈشى مۇمكىن.
• قۇرامىغا يەتكەنلەر: كۆپىنچە ئەھۋالدا بالىلىق چاغدا داۋالىنىدۇ، ئەمما يېنىك دەرىجىدىكى بىمارلار چوڭ بولغاندا ئاندىن بايقايدىغان ئەھۋاللارمۇ بار.

5. دىئاگنوز قويۇش ۋە تەكشۈرۈش ئۇسۇللىرى

ھازىرقى زامان تېببىي تېخنىكىسى ھامىلە ئانىنىڭ قورسىقىدىكى ۋاقىتتىلا VSD نى بايقىيالايدىغان سەۋىيەگە يەتتى. دىياگنوز قويۇش جەريانىدا دوختۇرلار بىر يۈرۈش ئىلغار ئۈسكۈنىلەردىن پايدىلىنىپ، نۇقساننىڭ تەپسىلاتىنى ئېنىقلاپ چىقىدۇ.

• يۈرەك ئۇلترائاۋازلىق تەكشۈرۈش – ئېكوكاردىئوگرامما (Echo): يۈرەكنىڭ ئۇلترا ئاۋاز دولقۇنىلىق سۈرىتى بولۇپ، تۆشۈكنىڭ چوڭلۇقى ۋە قاننىڭ ئېقىش يۆنىلىشىنى كۆرسىتىپ بېرىدىغان ئەڭ مۇھىم قورالدۇر. بۇنى بالىلار يۈرەك دوختۇرى قىلىدۇ.
• ئېلېكترو كاردىئوگرامما (ECG): يۈرەك رىتمىنى ۋە يۈرەك مۇسكۇللىرىنىڭ بېسىم ئاستىدا قالغان-قالمىغانلىقىنى تەكشۈرىدۇ.
• كۆكرەك رېنتگېن نۇرى: يۈرەكنىڭ شەكلى، چوڭلۇقى ۋە ئۆپكىدىكى قاننىڭ كۆپىيىپ كەتكەن-كەتمىگەنلىكىنى كۆزىتىشكە ياردەم بېرىدۇ.
• يۈرەك تومۇرلىرىغا نەيچە سېلىش – كاتېتېرلاش (Catheterization): ئېغىر ئەھۋاللاردا تومۇر ئارقىلىق نەيچە كىرگۈزۈپ، يۈرەك ئىچىدىكى بېسىمنى بىۋاسىتە ئۆلچەش ئۈچۈن ئىشلىتىلىدۇ.

6. داۋالاش ۋە ئوپېراتسىيە جەريانى

VSD نى داۋالاش پىلانى ھەر بىر بىمارنىڭ ئەھۋالىغا قاراپ ئايرىم تۈزۈلىدۇ؛ بەزى بىمارلار پۈتۈن ئۆمۈر ئوپېراتسىيەسىز ياشىسا، بەزىلىرىگە جىددىي تەدبىر قوللىنىشقا توغرا كېلىدۇ. داۋالاشنىڭ ئاساسلىق مەقسىتى يۈرەكنى قوغداش ۋە ئۆپكە بېسىمىنى نورمال تۇتۇشتۇر.

• دورا بىلەن كونترول قىلىش: سۈيدۈك ھەيدەش دورىلىرى (ئارتۇق سۇيۇقلۇقنى چىقىرىش) ۋە يۈرەك سوقۇشىنى تەڭشەش دورىلىرى ئارقىلىق يۈرەكنىڭ يۈكى يېنىكلىتىلىدۇ.
• ئوچۇق يۈرەك ئوپېراتسىيەسى: تاشقى كېسەللىكلەر دوختۇرى تۆشۈكنى ئالاھىدە ياماق (Patch) ياكى تىكىش ئارقىلىق ياپىدۇ.
• كاتېتېر ئارقىلىق يېپىش: ئوپېراتسىيەسىز ئۇسۇل بولۇپ، تومۇردىن كىرگۈزۈلگەن بىر خىل «كۈنلۈك شەكىلدىكى تۈگمە» (Occluder) ئارقىلىق تۆشۈك ئېتىلىدۇ.
• يېمەك-ئىچمەك تەڭشەش: يۇقىرى كالورىيەلىك يېمەكلىكلەر بوۋاقلارنىڭ ئۆسۈپ يېتىلىشىنى قوللاش ئۈچۈن تەۋسىيە قىلىنىدۇ.

7. ياشاش ئۆمرى قانچىلىك؟

VSD بىلەن تۇغۇلغان بالىلارنىڭ ياشاش ئۆمرى نۇقساننىڭ چوڭ-كىچىكلىكى ۋە داۋالاشنىڭ ۋاقتىدا بولغان-بولمىغانلىقىغا بىۋاسىتە باغلىقتۇر. كىچىك تۆشۈكچىسى بار بىمارلارنىڭ ياشاش ئۆمرى نورمال كىشىلەر بىلەن ئاساسەن پەرقلەنمەيدۇ.

• بالدۇر داۋالاش: ئەگەر چوڭ تىپتىكى VSD بالىلىق چاغدا ئوڭۇشلۇق ئوپېراتسىيە قىلىنسا، بىمارلار نورمال كىشىلەرگە ئوخشاش  ياشاش ئۆمرىگە ئىگە بولالايدۇ.
• داۋالانمىسا: چوڭ تىپتىكى VSD ۋاقتىدا داۋالانمىسا، يۈرەك زەئىپلىشىش ۋە ئۆپكە بېسىمىنىڭ ئېشىپ كېتىشى سەۋەبىدىن ياشاش ئۆمرى قىسقىراپ كېتىشى مۇمكىن.
• ئۆزلۈكىدىن يېپىلىش: كىچىك VSD لارنىڭ %75 تىن كۆپرەكى بالىلىق دەۋرىدە ئۆزلۈكىدىن يېپىلىپ كېتىدۇ ۋە ھېچقانداق ئەگەشمە كېسەللىك قالدۇرمايدۇ.

8. بالدۇر بايقاش ۋە ئالدىنى ئېلىش ئۇسۇللىرى

VSD تۇغما بولغاچقا، ئۇنىڭ ئالدىنى پۈتۈنلەي ئالغىلى بولمايدۇ، ئەمما ھامىلىدارلىق مەزگىلىدىكى ساغلاملىققا دىققەت قىلىش ئارقىلىق خەتەرنى ئازايتقىلى بولىدۇ. بالدۇر دىياگنوز قويۇش بولسا ئەگەشمە كېسەللىكلەرنىڭ ئالدىنى ئېلىشتىكى ئەڭ مۇھىم قەدەم.

• ھامىلە تەكشۈرۈش: ھامىلىدارلىقنىڭ 18-22-ھەپتىلىرىدە رەڭلىك ئۇلترا ئاۋاز دولقۇنى (Fetal Echocardiogram) ئارقىلىق يۈرەكتىكى نۇقسانلارنى ئالدىن بايقىغىلى بولىدۇ.
• ئانىنىڭ ساغلاملىقى: ھامىلىدار ئاياللار ھاراق، تاماكا ۋە دوختۇر تەۋسىيە قىلمىغان دورىلاردىن يىراق تۇرۇشى، قەنت كېسىلىنى ياخشى كونترول قىلىشى كېرەك.
• يۇقۇملىنىشتىن ساقلىنىش: ھامىلىدارلىقنىڭ دەسلەپكى ئۈچ ئېيىدا قىزىلچا (Rubella) غا ئوخشاش ۋىرۇسلۇق كېسەللەردىن ساقلىنىش كېرەك.
• قەرەللىك ئاڭلاش: يېڭى تۇغۇلغان بوۋاقنىڭ يۈرىكىنى دوختۇر قەرەللىك ستېتوسكوپ بىلەن ئاڭلاپ تۇرۇشى، شاۋقۇن بايقالغاندا دەرھال تەكشۈرتۈشى كېرەك.

9. كېسەللىك ئاقىۋىتى (Prognosis)

VSD نىڭ كېسەللىك ئاقىۋىتى ئادەتتە ئىنتايىن ياخشى بولىدۇ، بولۇپمۇ ھازىرقى زامان تېببىي تېخنىكىسى بىلەن نۇقساننى ئەسلىگە كەلتۈرۈش مۇۋەپپەقىيەت نىسبىتى يۇقىرى. كۆپىنچە بىمارلار داۋالانغاندىن كېيىن ساغلام كىشىلەردەك تۇرمۇش كەچۈرىدۇ.

• كىچىك VSD ئاقىۋىتى: كۆپىنچە بالىلاردا ھېچقانداق چەكلىمە بولمايدۇ، ئۇلار تەنتەربىيە ۋە باشقا پائالىيەتلەر بىلەن نورمال شۇغۇللىنالايدۇ.
• ئوپېراتسىيەدىن كېيىنكى ئەھۋال: ئوپېراتسىيەدىن كېيىن يۈرەك ئىقتىدارى نورماللىشىدۇ، كۆپىنچە بالىلارنىڭ يېتىلىشى تېزلا ئۆز ئورنىغا كېلىدۇ.
• ئۇزۇن مەزگىللىك كۆزىتىش: ئوپېراتسىيە قىلىنغان ياكى تۆشۈكى يېپىلمىغان بىمارلار ئۆمۈر بويى يۈرەك دوختۇرىنىڭ قەرەللىك تەكشۈرۈشىدە بولۇشى كېرەك.
• ئەيسېنمېنگېر سىندرومى (Eisenmenger Syndrome): ئەگەر ئىنتايىن چوڭ تۆشۈك ۋاقتىدا داۋالانمىسا، ئاقىۋىتى ناچار بولىدۇ، بۇ ئەھۋالدا ئۆپكە بېسىمى ئەسلىگە كەلتۈرگىلى بولمايدىغان دەرىجىدە ئۆرلەپ كېتىدۇ.

10. كېسەللىك ئەگەشمە كېسەللىكلىرى (خەتەرلىرى)

ئەگەر چوڭ تىپتىكى VSD ۋاقتىدا داۋالانمىسا، ئۇ يۈرەك ۋە ئۆپكىگە ئەسلىگە كەلتۈرگىلى بولمايدىغان ئاقىۋەتلەرنى سېلىشى مۇمكىن. شۇڭا، بالدۇر دىياگنوز قويۇش ۋە كۆزىتىش كېسەللىكنىڭ ئېغىرلىشىپ كېتىشىنىڭ ئالدىنى ئېلىشتا ئىنتايىن مۇھىم.

• يۈرەك زەئىپلىشىشى: يۈرەك بەدەننىڭ ئېھتىياجىنى قاندۇرۇش ئۈچۈن زىيادە كۆپ ئىشلەپ، ئاخىرىدا كېڭىيىپ كېتىدۇ ۋە قۇۋۋىتى ئاجىزلايدۇ.
• ئۆپكە ئارتېرىيە بېسىمى ئۆرلەپ كېتىش: ئۆپكە تومۇرلىرىغا چۈشكەن يۇقىرى بېسىم تومۇرلارنى قاتتۇرىدۇ ۋە زەخىملەندۈرىدۇ.
• يۈرەك ئىچكى پەردە ياللۇغى (Endocarditis): يۈرەك تېمىدىكى نۇقسان سەۋەبىدىن يۈرەكتە باكتېرىيە كۆپىيىپ ياللۇغلىنىش خەۋپى ئاشىدۇ.
• كلاپان كاشىلىسى: يۈرەك قۇرۇلمىسىنىڭ ئۆزگىرىشى سەۋەبىدىن يۈرەك كلاپانلىرىدا قان قاچۇرۇش ئەھۋالى كۆرۈلىدۇ.

كۆپ سورىلىدىغان سوئاللار (FAQ)

1-سوئال: VSD تۇغۇلۇشتىن بۇرۇن بىلىنەمدۇ؟
جاۋاب: شۇنداق، ھامىلىدارلىق مەزگىلىدە ئېلىپ بېرىلغان «ھامىلە ئۇلترائاۋازلىق دولقۇنلۇق تەكشۈرۈش» (Fetal Echo) ئارقىلىق VSD نى ئالدىن بايقىغىلى بولىدۇ.

2-سوئال: كىچىك VSD بار كىشىلەر تەنتەربىيە بىلەن شۇغۇللانسا بولامدۇ؟
جاۋاب: كۆپىنچە كىچىك VSD بار بالىلار چەكلىمىسىز ھالدا تەنتەربىيە بىلەن شۇغۇللىنالايدۇ، ئەمما بۇنىڭدىن ئاۋۋال بالىلار يۈرەك دوختۇر بىلەن مەسلىھەتلىشىش زۆرۈر.

3-سوئال: VSD ئوپېراتسىيەسىدىن كېيىن كېسەللىك قايتىلاپ كېلەمدۇ؟
جاۋاب: ئوپېراتسىيە بىلەن يېپىلغان تۆشۈك ئادەتتە قايتا ئېچىلمايدۇ. بىمارلار ئوپېراتسىيەدىن كېيىن پۈتۈنلەي ساغلاملىقىغا قايتىدۇ.

4-سوئال: بۇ كېسەللىك گېنتىكىلىقمۇ؟
جاۋاب: بەزى ئەھۋاللاردا گېنتىكا بىلەن مۇناسىۋەتلىك بولىدۇ (مەسىلەن، داۋن سىندرومى بارلاردا كۆپ ئۇچرايدۇ)، ئەمما كۆپىنچە ئەھۋاللاردا تۇغما يېتىلىشتىكى تاساددىپىي سەۋەبلەردىن بولىدۇ.

5-سوئال: VSD بار بالىلار ۋاكسىنا ئەملەتسە بولامدۇ؟
جاۋاب: شۇنداق، كۆپىنچە VSD بار بالىلار نورمال ۋاكسىنا ئەملەتسە بولىدۇ، ئەمما بىرەر كېسەللىك (مەسىلەن چىش ئوپىراتسىيىسى، بادامسىمان بەز ئېلىۋېتىش ئوپراتسىيىسى، سۈننەت ئوپىراتسىيىسى ۋە باشقا ئوپىراتسىيەلەر) ئوپېراتسىيە بولۇش ئالدىدا دوختۇرغا چوقۇم مۇشۇ يۈرەك كېسىلى بارلىقىنى ئېيتىش كېرەك. بۇنىڭغا قارىتا ئالدىنى ئېلىش تەدبىرلىرى ئېلىپ بېرىلىدۇ.

6-سوئال: VSD نۇقسانى بارلارنىڭ تۇرمۇشىدا نېمىلەرگە دىققەت قىلىشى كېرەك؟

جاۋاب: ئېغىز بوشلۇقى ساغلاملىقىغا ئالاھىدە دىققەت قىلىش كېرەك، چۈنكى چىش مىلىكى ياللۇغى يۈرەك ياللۇغىنى ( يۈرەك ئىچكى پەردە ياللۇغى ) كەلتۈرۈپ چىقىرىش خەۋپى بار.

7-سوئال: VSD ئوپېراتسىيەسى قايسى ياشتا قىلىنىدۇ؟
جاۋاب: ئەگەر تۆشۈك چوڭ بولسا، كۆپىنچە بالا 1 ياشقا توشۇشتىن بۇرۇن ئوپېراتسىيە قىلىنىدۇ. كىچىك بولسا، مەكتەپ يېشىغىچە كۆزىتىلىدۇ.

خۇلاسە

يۈرەك قېرىنچە ئايرىش پەردىسى كەمتۈكلۈكى (VSD) بۈگۈنكى كۈندە داۋالاش نىسبىتى ئىنتايىن يۇقىرى بولغان بىر تۈر. شۇڭلاشقا يۈرەك قېرىنچە ئايرىش پەردىسى كەمتۈكلۈكى (VSD) بۈگۈنكى كۈندە «ساقايتقىلى بولىدىغان نۇقسان» دەپ قارىلىدۇ. بالىلاردا يۈرەك شاۋقۇنى ئاڭلانسا ياكى ئوزۇقلىنىش قىيىن بولسا، بالدۇر تەكشۈرتۈش كەلگۈسىدىكى خەتەرلەرنىڭ ئالدىنى ئالىدۇ.

تېخىمۇ كۆپ تۇغما يۈرەك كېسەللىكلىرى تۈرلىرى، سەۋەبلىرى ۋە داۋالاش پىرىنسىپلىرى بىلمەكچى بولسىڭىز تۆۋەندىكى ئادرىسنى زىيارەت قىلىڭ:

ئادرىس: تۇغما يۈرەك كېسەللىكلىرى تۈرلىرى، سەۋەبلىرى ۋە داۋالاش پىرىنسىپلىرى

تۇغما يۈرەك كېسەللىكلىرى تۈرلىرى، سەۋەبلىرى ۋە داۋالاش پىرىنسىپلىرى