نۇرمەمەت دوختۇر

سوغۇق سۇدا يۇيۇنۇش ئىممۇنىتېت سىستېمىسىنى كۈچەيتىش، كېسەللىككە قارشى تۇرۇش، قان ئايلىنىشنى ياخشىلاش ۋە روھىي ھالەتنى يۇقىرى كۆتۈرۈشتە تېببىي جەھەتتىن ئىسپاتلانغان مۇھىم روللارغا ئىگە.

نۇرغۇن كىشىلەر كۈنىگە 10 مىڭ قەدەم مېڭىشنى ساغلاملىقنىڭ ئالتۇن ئۆلچىمى دەپ قارايدۇ، ئەمما يېڭى تەتقىقاتلار بۇ ساننىڭ جەزمەن ئورۇندىلىشى شەرت بولغان زۆرۈرىيەت ئەمەسلىكىنى كۆرسەتمەكتە. بۇ ماقالىدە مېڭىشنىڭ ساغلاملىققا بولغان تەسىرى ۋە ئىلمىي ئاساسلىرى تەپسىلىي بايان قىلىنىدۇ.

زامانىۋى تۇرمۇش ئۇسۇلى، بولۇپمۇ ئېلېكترونلۇق ئۈسكۈنىلەرنى ئۇزۇن مۇددەت ئىشلىتىش بويۇن ئومۇرتقا كېسىلىنىڭ ياشلار ئارىسىدا كۆپىيىشىنى كەلتۈرۈپ چىقارماقتا. بۇ ماقالىدە بويۇن ئومۇرتقا ساغلاملىقىنى قوغداش ۋە زامانىۋى تۇرمۇشتىكى زىيانلىق ئادەتلەرنى ئۆزگەرتىش ھەققىدە مەسلىھەت بېرىلىدۇ.

سۆڭەك شالاڭلىشىش كېسىلى نۇرغۇن كىشىلەر تەرىپىدىن «سۈكۈتتىكى قاتىل» دەپ ئاتىلىدۇ، چۈنكى ئۇ دەسلەپكى باسقۇچتا ئېنىق ئالامەت كۆرسەتمەي تۇرۇپ، سۆڭەكنىڭ قۇرۇلمىسىنى ئاستا-ئاستا ئاجىزلاشتۇرۇۋېتىدۇ. نۇرغۇن كىشىلەر پەقەت بىرەر قېتىملىق تاسادىپىي يىقىلىش ياكى يېنىك زەخىملىنىش سەۋەبىدىن سۆڭىكى سۇنۇپ كەتكەندىلا، ئاندىن ئۆزىدە بۇ كېسەللىكنىڭ بارلىقىنى ھېس قىلىدۇ. ئەمەلىيەتتە، زامانىۋى تىببىي تېخنىكا ۋە كۆزىتىش ئۇسۇللىرى ئارقىلىق بۇ كېسەلنى بالدۇر بايقاش ۋە ئۇنىڭ ئېغىر ئاقىۋەتلىرىنىڭ ئالدىنى ئېلىش پۈتۈنلەي مۇمكىن.

تۇغۇت ئاياللار ھاياتىدىكى ئەڭ مۇھىم ۋە خۇشاللىنارلىق مەزگىللەرنىڭ بىرى بولسىمۇ، ئەمما نۇرغۇن ئاياللار تۇغۇتتىن كېيىن ھورمۇننىڭ ئۆزگىرىشى ۋە ھايات ئۇسلۇبىنىڭ تۇيۇقسىز ئالمىشىشى سەۋەبىدىن روھىي جەھەتتىن چۈشكۈنلۈك ھېس قىلىدۇ. بۇ ئەھۋال پەقەت ۋاقىتلىق كەيپىيات تۆۋەنلىشىلا بولماستىن، بەلكى ئانىنىڭ ھەم جىسمانىي ھەم روھىي جەھەتتىن ساغلاملىقىغا تەسىر كۆرسىتىدىغان جىددىي بىر تېببىي مەسىلىدۇر.

قالقانسىمان بەز ئىنسان بەدىنىدىكى مېتابولىزم ۋە ئېنېرگىيە تەڭشەشتە ئىنتايىن مۇھىم رول ئوينايدىغان ئاجراتما بەز بولۇپ، ئاياللاردا بۇ بەزنىڭ قالايمىقانلىشىشى ئوخشىمىغان جىسمانىي ۋە روھىي ئالامەتلەر بىلەن ئىپادىلىنىدۇ.

يېڭى تۇغۇلغان بوۋاقلارنىڭ ئۇيقۇ ئادىتىنى يېتىلدۈرۈش ئۇلارنىڭ جىسمانىي ۋە ئەقلىي تەرەققىياتى ئۈچۈن ئاچقۇچلۇق بولۇپ، ئاتا-ئانىلارنىڭ بۇ جەرياندا ئىلمىي ئۇسۇللارنى قوللىنىشى كېرەك. بوۋاقلار تۇغۇلۇپ دەسلەپكى بىر قانچە ئايدا كېچە بىلەن كۈندۈزنى پەرق ئېتەلمەيدۇ، شۇڭا ئۇلارنىڭ بىئولوگىيىلىك سائەت مېخانىزمىنى تەدرىجىي شەكىللەندۈرۈش ئىنتايىن مۇھىم. توغرا بولغان ئۇيقۇ ئادىتى بوۋاقنىڭ ساغلام ئۆسۈشىگە ياردەم بېرىپلا قالماي، ئاتا-ئانىلارنىڭمۇ يېتەرلىك ئارام ئېلىشىغا كاپالەتلىك قىلىدۇ.

بۈگۈنكى رەقەملىك دەۋردە، ئىجتىمائىي تاراتقۇلار ھاياتىمىزنىڭ ھەر بىر بۇلۇڭ-پۇچقاقلىرىغىچە سىڭىپ كىردى. گەرچە بۇ سۇپىلار ئۇچۇر ئالماشتۇرۇش ۋە ئالاقە قىلىشتا زور قۇلايلىقلارنى يارىتىپ بەرگەن بولسىمۇ، ئەمما ئۇنىڭ ئىنساننىڭ روھىي ساغلاملىق ئەھۋالىغا كۆرسىتىدىغان پاسسىپ تەسىرلىرى كۈنسايىن گەۋدىلەنمەكتە.

قان قويۇلۇپ قېلىش زامانىۋى جەمئىيەتتە كىشىلەرنىڭ سالامەتلىكىگە تەھدىت ئېلىپ كېلىۋاتقان ئاساسلىق مەسىلىلەرنىڭ بىرى بولۇپ، ئۇ ئادەتتە يېمەك-ئىچمەك، تۇرمۇش ئۇسۇلى ۋە باشقا فىزىئولوگىيەلىك ئامىللارنىڭ تەسىرىدە كېلىپ چىقىدۇ. بۇ ئەھۋالنى ۋاقتىدا كونترول قىلمىغاندا، تۈرلۈك يۈرەك ۋە مېڭە قان تومۇر كېسەللىكلىرىگە يول ئېچىشى مۇمكىن.

تۇز كۈندىلىك تۇرمۇشىمىزدا كەم بولسا بولمايدىغان تەم تەڭشىگۈچ بولۇپ، دېڭىز تۇزى بىلەن ئادەتتىكى تۇزنىڭ پەرقىنى بىلىش ساغلاملىق ئۈچۈن ئىنتايىن مۇھىم. بۇ ماقالىدە بىز تۇز تۈرلىرى، ئۇلارنىڭ تەركىبى ۋە كېسەللىكلەرگە ماس كېلىدىغان تۇزنى تاللاش ئۇسۇللىرى ھەققىدە توختىلىمىز.