ئەرلەرنىڭ ساغلاملىقى جەمئىيەت ۋە ئائىلە مۇقىملىقى ئۈچۈن ئىنتايىن مۇھىم بولۇپ، جىنسىي ساغلاملىق بۇنىڭ ئىچىدىكى ئەڭ نازۇك ۋە مۇھىم بىر قىسىمدۇر. بۈگۈنكى جەمئىيەتتە، تۇرمۇش رېتىمىنىڭ تېزلىشىشى، خىزمەت بېسىمىنىڭ ئېشىشى ۋە تۇرمۇش ئادەتلىرىنىڭ ئۆزگىرىشىگە ئەگىشىپ، نۇرغۇن ئەرلەردە جىنسىي ئىقتىدار تۆۋەنلەش مەسىلىسى كۆرۈلمەكتە. بۇ ھالەت پەقەت جىسمانىي مەسىلە بولۇپلا قالماي، بەلكى كىشىنىڭ ئۆزىگە بولغان ئىشەنچىسى ۋە جۈپلەر ئوتتۇرىسىدىكى مۇناسىۋەتكىمۇ چوڭ تەسىر كۆرسىتىدۇ. جىنسىي ئىقتىدارنىڭ تۆۋەنلىشىنى توغرا چۈشىنىش ۋە ئۇنىڭ يىلتىزىنى تېپىپ چىقىش، مەسىلىنى ھەل قىلىشنىڭ بىرىنچى قەدىمىدۇر.
1. پسىخىكىلىق ئامىللار ۋە جىددىيلىك
ئەرلەردە جىنسىي ئىقتىدارنىڭ نورمال بولۇشى جىسمانىي ساغلاملىق بىلەن روھىي ھالەتنىڭ ماسلىشىشىغا باغلىق. پسىخىكىلىق بېسىم بۈگۈنكى كۈندە جىنسىي ئاجىزلىقنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدىغان ئەڭ كۆپ كۆرۈلىدىغان سەۋەبلەرنىڭ بىرىدۇر. مېڭە جىنسىي سىگناللارنى قوزغىتىدىغان مەركەز بولغانلىقى ئۈچۈن، ئەگەر كىشى قاتتىق بېسىم ئاستىدا قالسا ياكى چۈشكۈنلۈك ھېس قىلسا، مېڭە بۇ سىگناللارنى بەدەنگە توغرا يەتكۈزەلمەيدۇ.
- خىزمەتتىكى ئېغىر بېسىم ۋە كەلگۈسىگە بولغان ئەندىشە.
- جۈپلەر ئوتتۇرىسىدىكى زىددىيەت ۋە ئالاقىنىڭ ياخشى بولماسلىقى.
- ئۆتمۈشتىكى مەغلۇبىيەت سەۋەبىدىن كېلىپ چىققان قورقۇنچ ۋە ئەنسىزلىك.
روھىي بېسىم بەدەندە كورتىزول (Cortisol) ھورمۇنىنىڭ ئۆسۈپ كېتىشىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ، بۇ ھورمۇن جىنسىي ھەۋەسنى تىزگىنلەيدۇ. شۇڭا، روھىي جەھەتتىن ئارام ئېلىش، تۇرمۇشقا ئاكتىپ پوزىتسىيە تۇتۇش ۋە زۆرۈر تېپىلغاندا پسىخولوگىيەلىك مەسلىھەت ئېلىش ئىنتايىن زۆرۈردۇر.
2. ئاستا خاراكتېرلىك كېسەللىكلەرنىڭ تەسىرى
جىنسىي ئىقتىدار ئادەتتە بەدەننىڭ ئومۇمىي قان ئايلىنىش ۋە نېرۋا سىستېمىسىنىڭ ساغلاملىقىنىڭ ئەينىكىدۇر. ئاستا خاراكتېرلىك كېسەللىكلەر، بولۇپمۇ قەنت سىيىش كېسىلى ۋە يۇقىرى قان بېسىمى جىنسىي ئىقتىدارغا بىۋاسىتە زىيان يەتكۈزىدۇ. قەنت سىيىش كېسىلى بەدەندىكى ئۇششاق قان تومۇرلار ۋە نېرۋا تالالىرىنى زەخىملەندۈرۈپ، جىنسىي ئەزانىڭ قان بىلەن تەمىنلىنىشىنى قىيىنلاشتۇرىدۇ.
يەنە بىر تەرەپتىن، يۈرەك ۋە قان تومۇر كېسەللىكلىرى قاننىڭ بەدەندىكى ئايلىنىش سۈرئىتىنى ئاستىلىتىدۇ. ئەگەر قان ئايلىنىش راۋان بولمىسا، جىنسىي ئەزا يېتەرلىك دەرىجىدە قان بىلەن تولالمايدۇ، بۇ بولسا ئەرلىك ئىقتىدارنىڭ تۇيۇقسىز ياكى بارتەدرىج تۆۋەنلىشىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ. شۇڭلاشقا، بۇ خىل كېسەللىكلەر بار بىمارلار چوقۇم دوختۇرنىڭ كۆرسەتمىسى بويىچە داۋالىنىشى ۋە كېسەللىك ئەھۋالىنى كونترول قىلىشى كېرەك.
3. ھورمۇن سەۋىيەسىنىڭ تۆۋەنلىشى
ئەرلەرنىڭ جىنسىي تۇرمۇشىدا ئەرلىك ھورمون ( تېستوستېرون ) ھورمۇنى ھەل قىلغۇچ رول ئوينايدۇ. بۇ ھورمۇن ئەرلەرنىڭ جىنسىي ھەۋىسى، مۇسكۇل قۇۋۋىتى ۋە ئومۇمىي ئېنېرگىيەسىنى ساقلاشقا مەسئۇل. ياشنىڭ چوڭىيىشىغا ئەگىشىپ، تېستوستېرون سەۋىيەسى تەبىئىي ھالدا تۆۋەنلەيدۇ، ئەمما بەزىدە تاشقى ئامىللار تۈپەيلىدىن بۇ تۆۋەنلەش سۈرئىتى بەك تېز بولۇپ كېتىدۇ.
- ئۇيقۇسىزلىق ۋە يېتەرلىك ئارام ئالماسلىق ھورمۇن تەڭپۇڭلۇقىنى بۇزىدۇ.
- سېمىزلىك، بولۇپمۇ قورساق قىسمىدا ماي توپلىنىش ئەرلىك ھورمۇننىڭ ئاياللىق ھورمۇنغا ئايلىنىشىنى تېزلىتىدۇ.
- تۇراقلىق چېنىقماسلىق بەدەننىڭ ھورمۇن ئىشلەپچىقىرىش ئىقتىدارىنى تۆۋەنلىتىدۇ.
تېستوستېرون تۆۋەنلەپ كەتكەندە، ئەرلەردە تېز چارچاش، جىنسىي ھەۋەس يوقىلىش ۋە كەيپىيات چۈشكۈنلىشىش ئالامەتلىرى كۆرۈلىدۇ. قان تەكشۈرتۈش ئارقىلىق بۇ مەسىلىنى ئاسانلا بىلگىلى بولىدۇ.
4. ناتوغرا تۇرمۇش ئادەتلىرى
تۇرمۇش ئۇسۇلىمىز بىزنىڭ جىنسىي ئاجىزلىق مەسىلىسىگە يولۇقۇش-يولۇقماسلىقىمىزنى بەلگىلەيدىغان مۇھىم ئامىل. تاماكا چېكىش ۋە ھاراق ئىچىش جىنسىي ساغلاملىقنىڭ ئەڭ چوڭ دۈشمىنىدۇر. تاماكا تەركىبىدىكى نىكوتىن قان تومۇرلارنى تارايتىپ، جىنسىي ئەزاغا بارىدىغان قان مىقدارىنى ئازايتىۋېتىدۇ. ئۇزۇن مۇددەت تاماكا چەككەن ئەرلەردە ئەرلىك ئىقتىدار مەسىلىسى تېز كۆرۈلىدۇ.
بۇنىڭدىن باشقا، تەرتىپسىز ئوزۇقلىنىش، بەك كۆپ مايلىق ۋە تۇزلۇق يېمەكلىكلەرنى ئىستېمال قىلىشمۇ بەدەننىڭ مېتابولىزمىنى قالايمىقانلاشتۇرىدۇ. ھەرىكەتسىز تۇرمۇش، يەنى پۈتۈن كۈن ئولتۇرۇپ خىزمەت قىلىشمۇ داس بوشلۇقىدىكى قان ئايلىنىشنى ئاستىلىتىپ، جىنسىي ئىقتىدارغا پاسسىپ تەسىر كۆرسىتىدۇ. ساغلام ئوزۇقلىنىش ۋە دائىملىق بەدەن چېنىقتۇرۇش جىنسىي ساغلاملىقنى ساقلاشنىڭ ئەڭ ئۈنۈملۈك يولىدۇر.
5. دورىلارنىڭ ئەكىس تەسىرى
بەزىدە باشقا كېسەللىكلەرنى داۋالاش ئۈچۈن ئىشلىتىلگەن دورىلار كۈتۈلمىگەن جىنسىي مەسىلىلەرنى كەلتۈرۈپ چىقىرىشى مۇمكىن. مەسىلەن، بەزى يۇقىرى قان بېسىم دورىلىرى، چۈشكۈنلۈككە قارشى دورىلار ۋە ئاشقازان دورىلىرى جىنسىي ھەۋەسنى تۆۋەنلىتىۋېتىشى ياكى ئەرلىك ئىقتىدارنى چەكلەپ قويۇشى مۇمكىن.
ئەگەر سىز مەلۇم بىر دورىنى ئىشلەتكەندىن كېيىن جىنسىي ئىقتىدارىڭىزدا ئۆزگىرىش سېزىلگەن بولسا، دورىنى ئۆز بېشىڭىزچە توختاتماي، چوقۇم دوختۇردىن مەسلىھەت سورىشىڭىز كېرەك. دوختۇر سىزگە ئوخشاش ئۈنۈمگە ئىگە، ئەمما جىنسىي ئىقتىدارغا تەسىرى ئاز دورىلارنى تەۋسىيە قىلىشى مۇمكىن. يەكۈنلىگەندە، جىنسىي ئىقتىدار تۆۋەنلەش قورقۇنۇچلۇق مەسىلە ئەمەس، بەلكى بەدەننىڭ بىر سىگنالىدۇر. ۋاقتىدا تەكشۈرتۈش، تۇرمۇش ئادىتىنى ئۆزگەرتىش ۋە كەسپىي ياردەم ئېلىش ئارقىلىق بۇ مەسىلىنى تولۇق ھەل قىلغىلى بولىدۇ.
