ئۆت تېشى كېسىلى ھازىرقى زامان كىشىلىرىدە كۆپ كۆرۈلىدىغان ھەزىم قىلىش سىستېمىسى كېسەللىكلىرىنىڭ بىرى بولۇپ، ئۇ ئاساسلىقى تۇرمۇش ئادىتى ۋە يېمەك-ئىچمەك قۇرۇلمىسىنىڭ نامۇۋاپىق بولۇشى بىلەن زىچ مۇناسىۋەتلىك. ئۆت سۇيۇقلۇقىدىكى خولېستېرىن ياكى باشقا ماددىلارنىڭ چۆكمىگە چۈشۈشى نەتىجىسىدە شەكىللىنىدىغان بۇ تاشلار، دەسلەپتە ئاغرىق بەرمىسىمۇ، كېيىنچە ئۆت ياللۇغى قاتارلىق ئېغىر ئەگەشمە كېسەللىكلەرنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ. شۇڭا، ساغلام يېمەك-ئىچمەك ئادىتىنى يېتىلدۈرۈش ئۆت تېشىنىڭ ئالدىنى ئېلىشتىكى ئەڭ ئۈنۈملۈك ۋە ئەڭ ئەرزان ئامال ھېسابلىنىدۇ.
1) ناشتىنى ۋاقتىدا قىلىشقا ئادەتلىنىش.
نۇرغۇن كىشىلەر ئەتىگەنلىك ناشتىغا سەل قارايدۇ، ئەمما بۇ ئۆت تېشى پەيدا بولۇشتىكى ئەڭ چوڭ خەتەرلىك ئامىللارنىڭ بىرى. بىر كېچە ئارام ئالغاندىن كېيىن، ئۆت خالتىسىدا ئۆت سۇيۇقلۇقى يىغىلىپ قويۇقلىشىپ كېتىدۇ. ئەگەر ناشتا قىلمىساق، ئۆت خالتىسى تارىيىپ ئۆت سۇيۇقلۇقىنى سىقىپ چىقىرالمايدۇ، نەتىجىدە قويۇقلاشقان ئۆت سۇيۇقلۇقى ئۇزۇن مۇددەت تۇرۇپ قېلىپ، خولېستېرىن تاشلىرىنىڭ شەكىللىنىشىگە پۇرسەت يارىتىپ بېرىدۇ. شۇڭا، ھەر كۈنى ناشتىنى ۋاقتىدا قىلىش ئۆت سۇيۇقلۇقىنىڭ ئايلىنىشىنى تېزلىتىپ، تاش شەكىللىنىشنىڭ ئالدىنى ئالىدۇ.
2) تالا ماددىسى مول بولغان يېمەكلىكلەرنى كۆپ ئىستېمال قىلىش.
كۆكتات، مېۋە-چىۋە ۋە دانلىق زىرائەتلەر تەركىبىدىكى تالا ماددىسى ئۆت تېشىنىڭ ئالدىنى ئېلىشتا ئىنتايىن مۇھىم رول ئوينايدۇ. تالا ماددىسى ئۈچەيدىكى خولېستېرىننىڭ سۈمۈرۈلۈشىنى ئازايتىپ، بەدەندىكى ئارتۇقچە خولېستېرىننىڭ سىرتقا چىقىرىلىشىغا ياردەم بېرىدۇ. بۇ ئارقىلىق ئۆت سۇيۇقلۇقىدىكى خولېستېرىننىڭ تويۇنۇش دەرىجىسى تۆۋەنلەپ، تاش پەيدا بولۇش خەۋپى ئازىيىدۇ. كۈندىلىك تائاملىرىمىزدا پالەك، تەرخەمەك، پەمىدۇر ۋە كۆممىقوناق قاتارلىق تالاغا باي يېمەكلىكلەرنىڭ نىسبىتىنى ئاشۇرۇش كېرەك.
3) ماينى تاللاپ ئىستېمال قىلىش ۋە ھايۋانات مايلىرىنى چەكلەش.
يۇقىرى مايلىق يېمەكلىكلەر، بولۇپمۇ ھايۋاناتلارنىڭ ئىچكى ئەزالىرى، مايلىق گۆش ۋە قورۇما تاماقلار ئۆت تېشى شەكىللىنىشنى تېزلىتىدۇ. تۇيۇقسىز كۆپ مىقداردا مايلىق تاماق يېيىش ئۆت خالتىسىنىڭ قاتتىق تارىيىشىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىپ، بار بولغان كىچىك تاشلارنىڭ ئۆت يولىغا تۇرۇپ قېلىشىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ. شۇڭا، زەيتۇن مېيى ۋە بېلىق مېيىغا ئوخشاش ساغلام تويۇنمىغان مايلارنى تاللاش، شۇنىڭ بىلەن بىرگە ماينىڭ ئومۇمىي مىقدارىنى مۇۋاپىق كونترول قىلىش كېرەك.
4) يېتەرلىك مىقداردا سۇ ئىچىپ، ئۆت سۇيۇقلۇقىنىڭ قويۇقلۇقىنى تەڭشەش.
بەدەندە سۇ كەمچىل بولسا، ئۆت سۇيۇقلۇقى سۇسىزلىنىپ قويۇقلىشىپ كېتىدۇ، بۇ تاشنىڭ چۆكمىگە چۈشۈشىگە پايدىلىق شارائىت يارىتىدۇ. ھەر كۈنى يېتەرلىك سۇ ئىچىپ تۇرغاندا، ئۆت سۇيۇقلۇقى سۇيۇق ھالەتتە ساقلىنىپ، ئۇنىڭ ئايلىنىشى راۋان بولىدۇ. بولۇپمۇ يازنىڭ ئىسسىق كۈنلىرىدە ياكى جىسمانىي ئەمگەك بىلەن شۇغۇللانغاندا، سۇ تولۇقلاشقا ئالاھىدە ئەھمىيەت بېرىش لازىم. بۇ ئادەت ئۆت تېشىدىن باشقا يەنە بۆرەك تېشىنىڭ ئالدىنى ئېلىشتىمۇ ئىنتايىن ئۈنۈملۈك.
5) تاتلىق تۈرۈم ۋە پىششىقلاپ ئىشلەنگەن كراخماللىق يېمەكلىكلەرنى ئازايتىش.
ئاق شېكەر، تاتلىق ئىچىملىكلەر ۋە ئاق ئۇندىن ياسالغان يېمەكلىكلەر بەدەندىكى ئىنسۇلىن مىقدارىنى ئاشۇرۇۋېتىدۇ. ئىنسۇلىننىڭ يۇقىرى بولۇشى جىگەرنىڭ خولېستېرىن ئىشلەپچىقىرىشىنى غىدىقلاپ، ئۆت سۇيۇقلۇقىدىكى خولېستېرىن مىقدارىنىڭ ئېشىپ كېتىشىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ. شۇڭا، شېكەر مىقدارى يۇقىرى يېمەكلىكلەرنى ئىمكانقەدەر ئازايتىپ، ئۇنىڭ ئورنىغا مۇرەككەپ كاربون سۇ بىرىكمىلىرىنى (مەسىلەن، قارا بۇغداي، قوناق) تاللاش كېرەك.
6) بەدەن ئېغىرلىقىنى تەدرىجىي ۋە ساغلام ئۇسۇلدا كونترول قىلىش.
سېمىزلىك ئۆت تېشى شەكىللىنىشنىڭ ئاساسلىق سەۋەبلىرىنىڭ بىرى، ئەمما زىيادە تېز ئورۇقلاشمۇ ئوخشاشلا خەتەرلىك. قىسقا ۋاقىت ئىچىدە قاتتىق ئاچلىق ئېلان قىلىپ ئورۇقلىغاندا، جىگەر كۆپ مىقداردا خولېستېرىن ئاجرىتىپ چىقىرىدۇ، بۇ ئۆت تېشى پەيدا بولۇشنى تېزلىتىدۇ. شۇڭا، ساغلام ئورۇقلاش جەريانى تەدرىجىي بولۇشى، مۇۋاپىق چېنىقىش بىلەن تەڭشەلگەن يېمەكلىك بىرلەشتۈرۈلۈشى كېرەك. بۇنداق قىلغاندا ئاندىن ساغلام تۇرمۇش نىشانىغا يەتكىلى بولىدۇ.
يېمەك-ئىچمەك قائىدىسىگە ئەمەل قىلىش پەقەت ئۆت تېشىنىڭ ئالدىنى ئېلىپلا قالماي، بەلكى پۈتۈن بەدەننىڭ ساغلاملىقىنى قوغداشتا مۇھىم ئەھمىيەتكە ئىگە. يۇقىرىدىكى ئالتە نۇقتىنى كۈندىلىك تۇرمۇش ئادىتىگە ئايلاندۇرۇش ئارقىلىق، ئۆت سىستېمىسىنىڭ نورمال خىزمىتىنى ساقلاپ، كېسەللىك ئازابىدىن يىراق تۇرغىلى بولىدۇ.
