نۇرمەمەت دوختۇر

1. ئەيدىز خەۋپى زور، ئۆلۈم نىسبىتى يۇقىرى يۇقۇملۇق كېسەل بولۇپ، ئۇنىڭ ئالدىنى ئالغىلى بولىدۇ. ھازىر ئەيدىزنىڭ ئۈنۈملۈك ۋاكسىنىسى ۋە تەلتۆكۈس داۋالىيالايدىغان دورىسى يوق، لېكىن خېلى ياخشى داۋالاش ئۇسۇلى بار بولۇپ، ئۆمۈرنى ئۇزارتىپ، تۇرمۇش سۈپىتىنى ئۆستۈرگىلى بولىدۇ.

بىلەك ئۇرۇلغاندىن كېيىن ئاغرىش دائىم كۆرۈلىدىغان كېسەللىك ئالامىتى بولۇپ، كۆپ خىل سەۋەبلەر كەلتۈرۈپ چىقىرىشى مۇمكىن. بۇ خىل ئاغرىق مۇسكۇل، پەي، پەي ياكى بوغۇملارنىڭ زەخىملىنىشىدىن كېلىپ چىققان بولۇشى مۇمكىن. ئاغرىقنىڭ سەۋەبى ۋە مۇۋاپىق دىئاگنوز قويۇش ئۇسۇلىنى چۈشىنىش ئۈنۈملۈك داۋالاش پىلانى تۈزۈشتە ئىنتايىن مۇھىم.

1. ئانىدىن بالىغا يۇقۇش يولىنى ئۈزۈۋېتىش دوختۇرنىڭ يېتەكچىلىكىدە ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملانغان ھامىلىدار ئاياللارغا ھامىلىدارلىق مەزگىلى ۋە تۇغۇت مەزگىلىدە ۋىرۇسقا قارشى دورىلارنى بېرىش، تۇغۇتىدا زەخىملىك مەشغۇلاتلارنى ئازايتىش، تۇغۇتتىن كېيىن بالىنى ئانا سۈتى بىلەن بېقىشنى چەكلەش قاتارلىق ئالدىنى ئېلىش تەدبىرلىرىنى قوللىنىش ئارقىلىق، ئەيدىز ۋىرۇسىنىڭ ھامىلە ۋە بوۋاققا يۇقۇش پۇرسىتىنى ئەڭ زور دەرىجىدە ئازايتقىلى بولىدۇ.

قولنى كۆتۈرەلمەسلىك بىر خىل دائىم كۆرۈلىدىغان كېسەللىك ئالامىتى بولۇپ، كۆپ خىل سەۋەبلەر كەلتۈرۈپ چىقىرىشى مۇمكىن. بۇ خىل كېسەللىك ئالامىتى مۇسكۇل ياكى نېرۋا زەخىملىنىش، بوغۇم ياللۇغى، مۈرە، يەڭ يىرتىلىش ياكى باشقا كېسەللىكلەردىن كېلىپ چىققان بولۇشى مۇمكىن.

1. كۆزنەك مەزگىلى ئەيدىز ۋىرۇسى ئادەم بەدىنىگە كىرىپ، قان تەكشۈرۈش ئۇسۇللىرى ئارقىلىق تاپقىلى بولىدىغان يېتەرلىك مىقداردىكى ئەيدىز ۋىرۇسى ئانتىتېلاسىنى ھاسىل قىلغۇچە بولغان مەزگىل كۆزنەك مەزگىلى، دېيىلىدۇ. ئادەتتە بۇ مەزگىل ئىككى ھەپتىدىن ئۈچ ھەپتىگىچە بولىدۇ.

بارماق ئارىسىدا سۇلۇق قاپارتما پەيدا بولۇش بىر خىل دائىم كۆرۈلىدىغان كېسەللىك ئالامىتى بولۇپ، كۆپ خىل سەۋەبلەردىن كېلىپ چىقىشى مۇمكىن. بۇ خىل سۇلۇق قاپارتما ئادەتتە سۈركىلىش، كۆيۈك، زىيادە سەزگۈرلۈك رېئاكسىيەسى ياكى يۇقۇملىنىش قاتارلىقلاردىن كېلىپ چىقىدۇ. بۇنىڭ سەۋەبىنى چۈشىنىش ھەمدە مۇۋاپىق دىئاگنوز قويۇش ئۇسۇلى ۋە داۋالاش ئۇسۇلىنى قوللىنىش بارماقنىڭ ساغلاملىقىنى ئەسلىگە كەلتۈرۈشتە ئىنتايىن مۇھىم.

بىلەك تېرىسىدە ئەسۋە پەيدا بولۇش بىر خىل دائىم كۆرۈلىدىغان كېسەللىك ئالامىتى بولۇپ، كۆپ خىل سەۋەبلەر كەلتۈرۈپ چىقىرىشى مۇمكىن. بۇ خىل ئەسۋە زىيادە سەزگۈرلۈك رېئاكسىيەسى، يۇقۇملىنىش، دورىنىڭ ئەكس تەسىرى ياكى باشقا كېسەللىكلەردىن كېلىپ چىققان بولۇشى مۇمكىن. ئەسۋىنىڭ سەۋەبى ۋە مۇۋاپىق دىئاگنوز قويۇش ئۇسۇلىنى چۈشىنىش ئۈنۈملۈك داۋالاش پىلانى تۈزۈشتە ئىنتايىن مۇھىم.

1) ئەيدىز ۋىرۇسى ئادەمنىڭ ئىممۇنىتېت سىستېمىسىنى بۇزۇپ، ئاسانلا باشقا كېسەللەرگە گىرىپتار قىلىدۇ ۋە ئاخىر جېنىغا زامىن بولىدۇ.

نەپەس ئالغاندا يۈز قىسمىنىڭ كۆپۈشى ۋە چۆكۈشى نورمال ھادىسە بولۇپ، بۇنى نەپەس مۇسكۇللىرىنىڭ قىسقىرىشى ۋە بوشىشى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ. نەپەس ئالغاندا، دىئافراگما مۇسكۇلى ۋە سىرتقى قوۋۇرغا ئارىلىق مۇسكۇلى قىسقىراپ، كۆكرەك بوشلۇقى كېڭىيىپ، ئۆپكە ھاۋانى سۈمۈرىدۇ؛ شۇنىڭ بىلەن بىر ۋاقىتتا، يۈز قىسمىدىكى مۇسكۇللارمۇ شۇنىڭغا ئەگىشىپ كېڭىيىدۇ. نەپەس چىقارغاندا بۇ مۇسكۇللار بوشىشىپ، كۆكرەك بوشلۇقى كىچىكلەپ، ئۆپكىدىن ھاۋا چىقىپ، يۈز قىسمىدىكى مۇسكۇللارمۇ ئولتۇرۇشۇپ كېتىدۇ.

ئەيدىز ۋىرۇسى  ( HIV ) بىلەن يۇقۇملىنىشتىن باشلاپ، كېسەللىك قوزغالغۇچە بىر تولۇق تەبىئي جەريان بار بولۇپ، كىلىنىكىدا بۇ جەريان تۆت باسقۇچقا بۆلىنىدۇ: يەنى ئۆتكۈر يۇقۇملىنىش دەۋرى، يوشۇرۇن دەۋرى، ئەيدىزنىڭ دەسلەپكى كېسەللىك دەۋرى، تىپىك ئەيدىز كېسەللىك دەۋرى.