نۇرمەمەت دوختۇر

داس سۆڭىكى (Pelvis) ئىنسانلارنىڭ ئىسكىلىت سىستېمىسىدىكى مەركىزىي قۇرۇلما بولۇپ، ئۇ ئومۇرتقا تۈۋرۈكىنى تۆۋەنكى مۈچىلەرگە تۇتاشتۇرۇپ تۇرىدىغان كۆۋرۈكلۈك رولىنى ئوينايدۇ. ئۇ يەنە قورساق بوشلۇقىدىكى مۇھىم ئىچكى ئەزالارنى قوغداش، بەدەن ئېغىرلىقىنى يۆتكەش ۋە تىك تۇرۇش ھالىتىنى ساقلاش قاتارلىق ھاياتىي مۇھىم ۋەزىپىلەرنى ئۆتەيدۇ. داس بوغۇمى (Hip Joint) بولسا داس سۆڭىكى بىلەن يوتا سۆڭىكىنى تۇتاشتۇرىدىغان، بەدىنىمىزدىكى ئەڭ چوڭ ۋە ئەڭ مۇقىم بوغۇملارنىڭ بىرى بولۇپ، مېڭىش، يۈگۈرۈش، ئولتۇرۇش ۋە ئورنىدىن تۇرۇش قاتارلىق ھەرىكەتلەرنىڭ ئاساسى ھېسابلىنىدۇ.

پۇت تېگى ئىنسان بەدىنىنىڭ ئېغىرلىقىنى كۆتۈرۈپ، ھەرىكەت جەريانىدىكى زەربىنى سۈمۈرىدىغان مۇرەككەپ ۋە مۇھىم قۇرۇلما. ئۇ نۇرغۇنلىغان كىچىك سۆڭەكلەر، بوغۇملار، مۇسكۇللار ۋە تارىمۇشلاردىن تەركىب تاپقان بولۇپ، بۇلارنىڭ ماسلىشىپ ئىشلىشى پۇتنىڭ نورمال فۇنكسىيەسىنى ئىشقا ئاشۇرۇشنىڭ ئاساسىدۇر. پۇت تېگىدىكى بۇ قۇرۇلمىلار، بولۇپمۇ تارىمۇشلار ۋە مۇسكۇل پىيلىرى، پۇتنىڭ ئۇزۇنىسىغا ۋە كۆلەڭگە ئەگمىلىرىنى شەكىللەندۈرۈپ ۋە ساقلاپ، بىزنىڭ تىك تۇرۇشىمىز، مېڭىشىمىز ۋە يۈگۈرۈشىمىزگە كاپالەتلىك قىلىدۇ.

پۇت ئىنسانلارنىڭ ھەرىكەتلىنىشىدىكى ئەڭ مۇھىم ئەزالارنىڭ بىرى بولۇپ، ئۇنىڭ ساغلاملىقى ۋە مۇقىملىقى كۈندىلىك تۇرمۇشىمىز ئۈچۈن ئىنتايىن مۇھىم. پۇتنىڭ مۇرەككەپ سۆڭەك قۇرۇلمىسىنى بىر-بىرىگە تۇتاشتۇرۇپ، ئۇنىڭ نورمال ھەرىكەتلىنىشىگە كاپالەتلىك قىلىدىغان مۇھىم تەركىبىي قىسمى دەل پۇت تارىمۇشلىرىدۇر. بۇ تارىمۇشلار پۇت بوغۇملىرىنى مۇقىملاشتۇرۇپ، سۆڭەكلەرنىڭ نورمال ئورنىدىن چىقىپ كېتىشىنىڭ ئالدىنى ئالىدۇ ھەمدە پۇتنىڭ ئېغىرلىقنى كۆتۈرۈش ۋە ھەرىكەت جەريانىدىكى بېسىملارغا تاقابىل تۇرۇشىغا ياردەم بېرىدۇ.

تىز بوغۇمى ئىنسانلارنىڭ ھەرىكەت سىستېمىسىدىكى ئەڭ چوڭ ۋە ئەڭ مۇرەككەپ بوغۇملارنىڭ بىرى. ئۇ كۈندىلىك تۇرمۇشىمىزدىكى مېڭىش، يۈگۈرۈش، سەكرەش ۋە ئولتۇرۇپ-قوپۇش قاتارلىق ھەرىكەتلەرنى ئىشقا ئاشۇرۇشتىكى ھالقىلىق ئەزا. تىز بوغۇمى يوتا سۆڭىكى، چوڭ پاقالچاق سۆڭىكى ۋە لىپەك سۆڭىكىدىن ئىبارەت ئۈچ سۆڭەكنىڭ ئۇچرىشىشىدىن تەشكىل تاپقان بولۇپ، پۇت-قوللارنىڭ ئەركىن ھەرىكەتلىنىشى ۋە بەدەن ئېغىرلىقىنى كۆتۈرۈپ تۇرۇشتا ئىنتايىن مۇھىم رول ئوينايدۇ.

تىز بوغۇمى ئىنسانلارنىڭ ھەرىكەت سىستېمىسىدىكى ئەڭ چوڭ ۋە ئەڭ مۇرەككەپ بوغۇملارنىڭ بىرى بولۇپ، يوتا سۆڭىكى، پاقالچاق سۆڭىكى ۋە لىپەك سۆڭىكىدىن تەركىب تاپىدۇ. ئۇ كۈندىلىك تۇرمۇشىمىزدىكى مېڭىش، يۈگۈرۈش، سەكرەش ۋە ئولتۇرۇپ-قوپۇش قاتارلىق ھەرىكەتلەرنى ئېلىپ بېرىشىمىزدا ھالقىلىق رول ئوينايدۇ. تىز بوغۇمىنىڭ مۇقىملىقى ۋە جانلىقلىقى مۇسكۇل، تارىمۇش ۋە پەي قاتارلىق يۇمشاق توقۇلمىلارنىڭ ئۆزئارا ماسلىشىپ ئىشلىشىگە باغلىق. بۇ ئورگانلارنىڭ ھەر بىرىنىڭ ئۆزىگە خاس ئىقتىدارى بولۇپ، بىرلىكتە تىز بوغۇمىنىڭ نورمال ھەرىكىتىنى كاپالەتلەندۈرىدۇ.

داس سۆڭىكى ئىنسانلارنىڭ تېنىدىكى ئەڭ مۇھىم تىرەك ۋە ھەرىكەت تۈگۈنى بولۇپ، ئۇ ئومۇرتقا تۈۋرۈكىنى تۆۋەنكى مۈچەلەرگە تۇتاشتۇرۇپ، پۈتۈن بەدەننىڭ ئېغىرلىقىنى يۆتكەش ۋە تارقىتىش، شۇنداقلا داس بوشلۇقىدىكى مۇھىم ئەزالارنى قوغداش قاتارلىق ھالقىلىق فۇنكسىيەلەرنى ئورۇندايدۇ. داسنىڭ بۇ مۇرەككەپ ۋە مۇھىم رولىنى ئويناشتا، داس سۆڭەكلىرىنى ئۆز-ئارا ۋە ئومۇرتقىغا چېتىپ تۇرىدىغان كۈچلۈك ھەم جانلىق تارىمۇشلار سىستېمىسى ھەل قىلغۇچ رول ئوينايدۇ.

مەكتەپ ھاياتى باشلاندى ، بالىڭىزنىڭ ئەمەل قىلىشى كېرەك بولغان تۆۋەندىكىدەك 20 تۈرلۈك ئاساسلىق ئىش ھەرىكەت قائىدىسىنى خاتىرىلىتىپ ئۆتۈڭ :

ئىنسان پۇتى ئادەم بەدىنىدىكى ئەڭ مۇرەككەپ ۋە مۇھىم ھەرىكەت ئورگانلىرىنىڭ بىرى بولۇپ، پۈتۈن بەدەننىڭ ئېغىرلىقىنى كۆتۈرۈش، مېڭىش، يۈگۈرۈش ۋە سەكرەش قاتارلىق ھەرىكەتلەرنى ئىشقا ئاشۇرۇشتا ھالقىلىق رول ئوينايدۇ. ئۇ 26 دانە سۆڭەك، 33 بوغۇم ھەمدە 100 دىن ئارتۇق مۇسكۇل، پەي ۋە بوغۇم توقۇلمىلىرىدىن تەركىب تاپقان ئىنتايىن نازۇك بىئولوگىيىلىك مېخانىزم ھېسابلىنىدۇ. بۇ مۇرەككەپ تۈزۈلۈش پۇتنىڭ ھەم تىرەش، ھەم ھەرىكەتلىنىش فۇنكسىيەسىنى ئۈنۈملۈك ئورۇندىشىغا كاپالەتلىك قىلىدۇ.

يوتا سۆڭىكى ئىنسانلار بەدىنىدىكى ئەڭ ئۇزۇن، ئەڭ چوڭ ھەم ئەڭ كۈچلۈك سۆڭەك بولۇپ، پۇت-قول ھەرىكىتى ۋە بەدەن ئېغىرلىقىنى كۆتۈرۈشتە ھالقىلىق رول ئوينايدۇ. ئۇ يانپاش بوغۇمىدىن تىز بوغۇمىغىچە سوزۇلغان بولۇپ، مۇرەككەپ مۇسكۇل، پەي ۋە بوغۇم باغلىنىشلىرى ئارقىلىق بەدەننىڭ تۇراقلىقىنى ۋە ھەرىكەتچانلىقىنى كاپالەتلەندۈرىدۇ. بۇ ماقالىدە يوتا سۆڭىكىنىڭ ئالدى ۋە ئارقا كۆرۈنۈشىدىكى ئاساسلىق ئاناتومىيىلىك قۇرۇلمىلار تەپسىلىي تونۇشتۇرۇلىدۇ.

قىزىل ئەجدىھا مېۋىسى (dragon fruit) ئۆزگىچە تەمى ۋە مول ئوزۇقلۇق قىممىتى بىلەن نۇرغۇن بالىلار ياقتۇرۇپ ئىستېمال قىلىدىغان مېۋىلەرنىڭ بىرى. ئەمما، بالىسىغا تۇنجى قېتىم بۇ مېۋىنى بېرىپ باققان نۇرغۇن ئاتا-ئانىلار كېيىنكى كۈنى بالىنىڭ تەرەت قاچىسىدىكى كۆرۈنۈشتىن چۆچۈپ كېتىشى مۇمكىن: بالىنىڭ چوڭ تەرىتى قىپقىزىل ياكى قېنىق ھال رەڭدە كېلىدۇ. بۇ ھەمىشە ئاتا-ئانىلارنى «بالام ئىچىدىن قان كەلدىمۇ؟» دېگەن سوئال بىلەن قاتتىق ئەندىشىگە سالىدۇ. خوش، بۇ ھەقىقەتەن ئەنسىرەيدىغان ئىشمۇ؟ بۇ ماقالىدە بىز بۇ ھادىسىنىڭ سەۋەبلىرىنى چوڭقۇرلاپ تەھلىل قىلىمىز ۋە قايسى ئەھۋالدا دوختۇرغا كۆرۈنۈش كېرەكلىكىنى ئايدىڭلاشتۇرۇپ بېرىمىز.