نۇرغۇن كىشىلەر كېچىدە ئۇخلىغاندا بەدەننىڭ تەرلىشىنى ئۆي تېمپېراتۇرىسىنىڭ يۇقىرىلىقى ياكى يوتقاننىڭ قېلىنلىقىدىن كۆرىدۇ. ئەلۋەتتە، مۇھىت ئامىلى مۇھىم، ئەمما ئەگەر سىز ھەر كۈنى دېگۈدەك كېچىدە كىيىملىرىڭىزنى ھۆل قىلىۋەتكۈدەك دەرىجىدە تەرلىسىڭىز، بۇ بەلكىم بەدىنىڭىز سىزگە بېرىۋاتقان بىر خىل خەتەرلىك سىگنال بولۇشى مۇمكىن. تېبابەتتە بۇ خىل ئەھۋال «كېچىلىك تەرلەش» دەپ ئاتىلىدۇ ۋە ئۇ نۇرغۇن يوشۇرۇن كېسەللىكلەر بىلەن مۇناسىۋەتلىك.
1. يۇقۇملۇق كېسەللىكلەر ۋە تۇبېركۇليوز
كېچىدە تەرلەشنىڭ ئەڭ كۆپ كۆرۈلىدىغان سەۋەبلىرىنىڭ بىرى يۇقۇملۇق كېسەللىكلەردۇر. بولۇپمۇ تۇبېركۇليوز (تەپكۈ) كېسىلىنىڭ ئەڭ خاس ئالامىتى دەل كېچىدە تەرلەشتۇر. بۇنىڭدىن باشقا، يۈرەك كلاپانلىرىنىڭ ياللۇغلىنىشى (يۈرەك ئىچكى پەردە ياللۇغى)، سۆڭەك ياللۇغى ۋە ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملىنىشمۇ كېچىدە بەدەن تېمپېراتۇرىسىنىڭ ئۆزگىرىشىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىپ، زىيادە تەرلەشنى پەيدا قىلىدۇ.
2. ھورمون تەڭپۇڭسىزلىقى ۋە ئاياللار ساغلاملىقى
ئاياللاردا ھەيز كېسىلىش مەزگىلىگە قەدەم قويغاندا، بەدەندىكى ئېستروگېن ھورمونى (ئاياللىق ھورمونى) نىڭ مىقدارى تۇيۇقسىز تۆۋەنلەپ كېتىدۇ. بۇ ئەھۋال مېڭىدىكى تېمپېراتۇرىنى تەڭشەش مەركىزىگە تەسىر كۆرسىتىپ، كېچىدە ئىسسىپ كېتىش ۋە قاتتىق تەرلەشنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ. شۇنىڭ بىلەن بىر ۋاقىتتا، قالقانسىمان بەز ئىقتىدارىنىڭ ئېشىپ كېتىشى ماددا ئالماشتۇرۇشنى تېزلىتىپ، بەدەننىڭ توختىماي تەرلىشىگە سەۋەب بولىدۇ.
3. قاندىكى شېكەرنىڭ تۆۋەنلەپ كېتىش
دىئابېت كېسىلى بار بىمارلاردا، بولۇپمۇ ئىنسۇلىن ياكى بەزى قەنت تۆۋەنلىتىش دورىلىرىنى ئىشلىتىدىغانلاردا، كېچىدە قاندىكى شېكەرنىڭ تۇيۇقسىز تۆۋەنلەپ كېتىشى كۆپ كۆرۈلىدۇ. قاندىكى شېكەر تۆۋەنلىگەندە، بەدەن ئادرېنالىن ئاجرىتىپ چىقىرىپ، جىددىي ھالەتكە ئۆتىدۇ، بۇنىڭ بىلەن ئادەم قاتتىق تەرلەيدۇ. ئەگەر سىز ئەتىگىنى قوزغالغاندا ئۆزىڭىزنى بەك چارچىغان ۋە كىيىملىرىڭىزنى تەر بېسىپ كەتكەن ھالەتتە كۆرسىڭىز، قاندىكى شېكەرنى تەكشۈرتۈپ بېقىشىڭىز كېرەك.
4. يوشۇرۇن ئۆسمە كېسەللىكلىرى
سەل قاراشقا بولمايدىغان يەنە بىر مۇھىم سەۋەب لىمفا ئۆسمىسى (Lymphoma) قاتارلىق بەزى ئۆسمە كېسەللىكلىرىدۇر. لىمفا ئۆسمىسىنىڭ دەسلەپكى ئالامەتلىرى كېچىدە تەرلەش، سەۋەبسىز ئورۇقلاش ۋە قىزىش بىلەن ئىپادىلىنىدۇ. ئەگەر تەرلەش بىلەن بىرگە بەدەندە لىمفا تۈگۈنلىرىنىڭ ئىششىشى كۆرۈلسە، دەرھال دوختۇرغا كۆرۈنۈش زۆرۈردۇر.
5. روھىي بېسىم ۋە ئۇيقۇ توسالغۇلىرى
ئۇزۇن مۇددەتلىك تەشۋىشلىنىش، يۇقىرى روھىي بېسىم ۋە ئۇيقۇدا نەپەس توختاپ قېلىش ئۇنىۋېرسال كېسىلى (Sleep Apnea) مۇ كېچىدە تەرلەشنىڭ ئاساسلىق ئامىللىرىدىن بىرىدۇر. بولۇپمۇ نەپەس توختاپ قالغاندا، بەدەندىكى ئوكسىگېن مىقدارى تۆۋەنلەپ، نېرۋا سىستېمىسى زىيادە قوزغىلىدۇ، بۇ تەر بەزلىرىنىڭ كۈچلۈك ئىشلىشىگە مەجبۇرلايدۇ.
كېچىدە دائىم تەرلەش بىلەن بىرگە تۆۋەندىكى ئەھۋاللار كۆرۈلگەندە دىققەت قىلىش كېرەك:
- تەرلەش بىلەن بىرگە قىسقا مەزگىل ئىچىدە بەدەن ئېغىرلىقى تۇيۇقسىز تۆۋەنلىسە؛
- كېچىدە تەرلەش بىلەن بىرگە قايتا-قايتا قىزىش كۆرۈلسە؛
- يۆتەل، بەل ئاغرىقى ياكى باشقا ئاغرىقلار ئەگىشىپ كەلسە؛
- تەرلەش كۈندىلىك ئۇيقۇ سۈپىتىگە ئېغىر تەسىر كۆرسەتسە.
2024-يىلى 5-ئايدا «كلىنىكىلىق تېبابەت ژۇرنىلى» (Journal of Clinical Medicine) دا ئېلان قىلىنغان يېڭى تەتقىقات نەتىجىسىگە ئاساسلانغاندا، سوزۇلما خاراكتېرلىك كېچىدە تەرلەش بىلەن يۈرەك قان تومۇر كېسەللىكلىرىنىڭ يوشۇرۇن خەۋپى ئوتتۇرىسىدا ئىلگىرى بايقالمىغان زىچ باغلىنىش بارلىقى ئىسپاتلانغان.
كېچىدە تەرلەش تۇرمۇش ئادىتى ياكى مۇھىت سەۋەبىدىن بولۇشى مۇمكىن، ئەمما ئۇزۇن مۇددەت داۋاملاشسا، ئۇ بەلكىم بەدەندىكى بىرەر كېسەللىكنىڭ بېشارىتى بولۇشى مۇمكىن. شۇڭا، ۋاقتىدا تەكشۈرتۈش ئارقىلىق سەۋەبىنى ئېنىقلاش ساغلاملىقىڭىز ئۈچۈن ئەڭ توغرا تاللاشتۇر.
