پىياز كۈندىلىك تۇرمۇشىمىزدا ئەڭ كۆپ ئىشلىتىلىدىغان، «كۆكتاتلارنىڭ خانىشى» دەپ تەرىپلىنىدىغان ئاجايىپ بىر يېمەكلىك. ئۇ يالغۇز تاماقلارغا تەم كىرگۈزۈپلا قالماي، بەلكى مىڭلىغان يىللاردىن بۇيان تىبابەتتە تۈرلۈك كېسەللىكلەرنىڭ ئالدىنى ئېلىش ۋە داۋالاشتا ئىشلىتىلىپ كەلمەكتە. ئۇيغۇر ئاشخانىسىدىمۇ پىيازسىز پولونى، كاۋاپنى ياكى مانتىنى تەسەۋۋۇر قىلىش تەس. بىراق، پىيازنىڭ پايدىسىدىن تولۇق بەھرىمن بولۇش ئۈچۈن، ئۇنىڭ ئوزۇقلۇق قۇرۇلمىسىنى ۋە قايسى يېمەكلىكلەر بىلەن بىللە يېيىشكە بولمايدىغانلىقىنى بىلىۋېلىش ئىنتايىن مۇھىم.
پىيازنىڭ مول ئوزۇقلۇق تەركىبى ۋە بىئولوگىيەلىك قىممىتى
پىياز بىر خىل يۇقىرى ئوزۇقلۇققا ئىگە، ئەمما ئىسسىقلىق مىقدارى تۆۋەن يېمەكلىكتۇر. ئۇنىڭ تەركىبىدە ئادەم بەدىنى ئۈچۈن زۆرۈر بولغان ئەلا سۈپەتلىك ئاقسىل ۋە ھەزىم قىلىش سىستېمىسىنى راۋانلاشتۇرىدىغان يىرىك تالالار مول. ۋىتامىن جەھەتتە، ئۇنىڭدا ئىممۇنىتېت سىستېمىسىنى كۈچەيتىدىغان ۋىتامىن C شۇنداقلا نېرۋا سىستېمىسىنى قوغدايدىغان ۋىتامىن B1، B2 ۋە B3 لار بار.
بۇنىڭدىن باشقا، پىياز مىنېرال ماددىلارنىڭ «خەزىنىسى» بولۇپ، سۆڭەكنى قۇۋۋەتلەيدىغان كالتسىي ۋە فوسفر، قان ئازلىقنىڭ ئالدىنى ئالىدىغان تۆمۈر، شۇنداقلا راكقا قارشى تۇرۇش ئىقتىدارى كۈچلۈك بولغان سېلېن ئېلېمېنتىغا باي. پىيازنىڭ ئۆزىگە خاس ئاچچىق پۇرىقى بولسا ئۇنىڭ تەركىبىدىكى گۈڭگۈرتلۈك بىرىكمىلەردىن كەلگەن بولۇپ، بۇ ماددىلار مىكروپ ئۆلتۈرۈش رولىغا ئىگە.
پىيازنىڭ سالامەتلىككە كۆرسىتىدىغان توققۇز چوڭ شىپالىق رولى
پىيازنى دائىم ئىستېمال قىلىپ بەرگەندە، ئۇ بەدەندە بىر يۈرۈش ئىجابىي فىزىئولوگىيەلىك ئۆزگىرىشلەرنى پەيدا قىلىدۇ. بىرىنچىدىن، ئۇ ئاشقازان سۇيۇقلۇقىنىڭ ئاجرىلىپ چىقىشىنى ئىلگىرى سۈرۈپ، ئىشتىھانى ئاچىدۇ. ئىككىنچىدىن، پىياز تەركىبىدىكى فىتونتسىدلار باكتېرىيە ۋە ۋىرۇسلارنى يوقىتىشتا ئىنتايىن ئۈنۈملۈك بولۇپ، يۇقۇملۇق كېسەللىكلەرنىڭ ئالدىنى ئالىدۇ. ئۈچىنچىدىن، ئۇ قاندىكى شېكەر مىقدارىنى تۇراقلاشتۇرىدۇ، بۇ دىيابېت بىمارلىرى ئۈچۈن ئىنتايىن پايدىلىق.
يۈرەك-مېڭە قان تومۇر ساغلاملىقى جەھەتتە، پىياز قاندىكى ماينى ئازايتىش، قان بېسىمىنى تۆۋەنلىتىش ۋە قان نوكچىسى (ترومب) شەكىللىنىشنىڭ ئالدىنى ئېلىشتا ئاجايىپ رول ئوينايدۇ. ئۇ يەنە بەدەندىكى ئەركىن رادىكاللارنى تازىلاپ، قېرىشنى كېچىكتۈرىدۇ ۋە ھۈجەيرىلەرنىڭ راكلىشىپ كېتىشىدىن ساقلايدۇ. ياشانغانلارغا نىسبەتەن، پىياز كالتسىينىڭ سۈمۈرۈلۈشىگە ياردەم بېرىپ، سۆڭەك شالاڭلىشىش خەۋپىنى تۆۋەنلىتىدۇ.
پىيازنى ھەسەل بىلەن بىللە ئىستىمال قىلسا بولامدۇ؟
- ھەسەل بىلەن پىياز: پىياز بىلەن ھەسەلنى بىللە يېگەندە، ئىككىسىنىڭ تەركىبىدىكى ئوخشىمىغان فېرمېنتلار خىمىيەۋى رېئاكسىيەگە كىرىشىپ، ئاشقازان-ئۈچەي يولىنى غىدىقلايدۇ ۋە قەي قىلىشنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ. ئەنئەنىۋى قاراشلاردا، بۇ خىل ماسلاشتۇرۇش كۆز نېرۋىلىرىغا پاسسىپ تەسىر كۆرسىتىپ، كۆرۈش قۇۋۋىتىنىڭ تۆۋەنلىشىگە سەۋەب بولۇشى مۇمكىن دەپ قارىلىدۇ.
پىيازنى ئىلمىي ئىستېمال قىلىش تەۋسىيەلىرى
پىيازنىڭ شىپالىق رولىدىن ئەڭ يۇقىرى دەرىجىدە پايدىلىنىش ئۈچۈن، ئۇنى خام يېيىش تەۋسىيە قىلىنىدۇ. چۈنكى يۇقىرى تېمپېراتۇرىدا پىشۇرۇلغاندا پىياز تەركىبىدىكى ۋىتامىن C ۋە ئۇچۇچان گۈڭگۈرتلۈك ماددىلارنىڭ كۆپ قىسمى ئازىيىپ كېتىدۇ. ئەگەر سىز پىيازنىڭ ئاچچىقلىقىدىن ئەنسىرىسىڭىز، ئۇنى توغراپ بولغاندىن كېيىن ئازراق تۇز بىلەن ئېزىڭ ياكى سوغۇق سۇغا بىر دەم چىلاپ قويۇڭ، بۇ پىيازنىڭ تەمىنى يۇمشىتىدۇ.
ئومۇمەن ئېيتقاندا، پىياز بىر خىل تەبىئىي جەۋھەر بولۇپ، ئۇنى توغرا ماسلاشتۇرۇپ ئىستېمال قىلغاندا ساغلاملىققا زور تۆھپە قوشىدۇ. يۇقىرىقى ماسلاشتۇرۇش چەكلىمىلىرىگە دىققەت قىلىش ئارقىلىق، سىز ھەم تەم تۇيغۇڭىزنى قاندۇرالايسىز، ھەم بەدىنىڭىزنى يوشۇرۇن خەتەرلەردىن ساقلىيالايسىز. ساغلاملىق بىر كۈنلۈك تاماق ئۈستىلىدىكى توغرا تاللاشتىن باشلىنىدۇ.
