ھازىرقى زامان تېز رېتىملىق تۇرمۇشىدا، نۇرغۇن كىشىلەر بىر كۈنلۈك ھارغىنلىقنى چىقىرىش ئۈچۈن ئۇخلاشتىن بۇرۇن پۇتىنى ئىسسىق سۇغا چىلاشنى ئەڭ ياخشى ئارام ئېلىش ئۇسۇلى قىلىپ تاللايدۇ. پۇت چىلاش يالغۇز پۇتتىكى مۇسكۇللارنى بوشاشتۇرۇپلا قالماي، يەنە پۈتۈن بەدەننىڭ قان ئايلىنىشىنى ياخشىلايدۇ ۋە ئۇيقۇ سۈپىتىنى ئۆستۈرىدۇ. بىراق، نۇرغۇن كىشىلەر ئارىسىدا «پۇتنى قانچە ئۇزۇن چىلىسا ۋە سۇ قانچە ئىسسىق بولسا ئۈنۈمى شۇنچە ياخشى بولىدۇ» دېگەن بىر خىل خاتا قاراش مەۋجۇت. ئەمەلىيەتتە، ئىلمىي بولمىغان پۇت چىلاش ئۇسۇلى ساغلاملىققا پايدا ئەمەس، بەلكى يوشۇرۇن زىيان ئېلىپ كېلىشى مۇمكىن.
پۇتنى زىيادە ئۇزۇن چىلاشنىڭ سالامەتلىككە بولغان يوشۇرۇن زىيانلىرى
پۇتنى ئىسسىق سۇغا ئۇزۇن ۋاقىت چىلاپ تۇرۇش بىر قاراشقا راھەتتەك تۇيۇلغان بىلەن، ئۇ تېرىنىڭ تەبىئىي قوغداش قەۋىتىگە زىيان يەتكۈزىدۇ. تېرىنىڭ سىرتقى قەۋىتى ئۇزۇن مۇددەت سۇدا تۇرغاندا يۇمشاپ، تېرىنىڭ قۇرغاقلىشىشىنى، يېرىلىشىنى، ھەتتا يۇقۇملىنىشنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ. بولۇپمۇ پۇت تەمرەتكىسى ياكى تېرە سەزگۈرلۈكى بار كىشىلەردە ئەھۋال تېخىمۇ ئېغىرلىشىپ كېتىشى مۇمكىن.
يەنە بىر تەرەپتىن، ئىسسىق سۇنىڭ غىدىقلىشى بىلەن تۆۋەنكى مۈچە قان تومۇرلىرى زىيادە كېڭىيىپ، قاننىڭ كۆپ قىسمى پۇتقا يىغىلىپ قالىدۇ. بۇ مېڭە ۋە يۈرەكنىڭ قان بىلەن تەمىنلىنىشىگە تەسىر كۆرسىتىپ، كىشىدە باش قېيىش، كۆكرەك سىقىلىش ۋە ماغدۇرسىزلىق پەيدا قىلىشى مۇمكىن. يۈرەك قان تومۇر كېسىلى بار بىمارلار ئۈچۈن ئېيتقاندا، بۇ خىل ئەھۋال يۈرەككە ئارتۇقچە يۈك بولۇپ، يوشۇرۇن خەتەر تۇغدۇرىدۇ. شۇڭا، پۇت چىلاش ۋاقتىنى مۇۋاپىق تىزگىنلەش ھاياتىي ئەزالارنى قوغداشنىڭ مۇھىم بىر تەرىپىدۇر.
نېرۋا سىستېمىسى ۋە ئۇيقۇغا بولغان ئەكىس تەسىرى
پۇتتىكى نېرۋا ئۇچلىرى ئىسسىقلىققا ئىنتايىن سەزگۈر بولۇپ، ئۇزۇن ۋاقىت يۇقىرى تېمپېراتۇرىدا چىلاش نېرۋىلارنى زىيادە ھاياجانلاندۇرۇۋېتىدۇ. بۇ ئەھۋال پۇتتا ئۇيۇشۇش تۇيغۇسى پەيدا قىلىپلا قالماي، يەنە نېرۋا سىستېمىسىنىڭ تەڭپۇڭلۇقىنى بۇزىدۇ. نۇرغۇن كىشىلەر ئۇخلاشتىن بۇرۇن پۇتنى بەك ئىسسىق سۇدا بەك ئۇزۇن چىلىسا، ئەكسىچە نېرۋىلار ھاياجانلىنىپ ئۇخلىيالمايدىغان بولۇپ قالىدۇ.
جۇڭگو تىبابىتى نۇقتىسىدىنمۇ، پۇتنى زىيادە چىلاش بەدەندىكى «مۇسبەت ۋە مەنپىي» (يىن-ياڭ) تەڭپۇڭلۇقىنى بۇزىدۇ دەپ قارىلىدۇ. پۇت بەدەننىڭ مۇھىم رېفلېكس رايونى بولۇپ، ئۇنى مۇۋاپىق غىدىقلىغاندا قان ۋە قۇۋۋەت تەڭشىلىدۇ، ئەمما زىيادە غىدىقلاش بەدەننىڭ تەبىئىي ئېنېرگىيە ئايلىنىشىغا توسالغۇ بولىدۇ.
پۇتنى ئىلمىي ۋە ساغلام چىلاشنىڭ ئالتۇن قائىدىلىرى
پۇت چىلاشنىڭ شىپالىق رولىدىن تولۇق بەھرىمەن بولۇش ئۈچۈن، تۆۋەندىكى نۇقتىلارنى كۈندىلىك ئادەتكە ئايلاندۇرۇش كېرەك:
- سۇ تېمپېراتۇرىسى: سۇ تېمپېراتۇرىسى 38 سېلسىيە گىرادۇستىن 43 سېلسىيە گىرادۇسقىچە بولۇشى ئەڭ مۇۋاپىق. بۇ تېمپېراتۇرا تېرىنى كۆيدۈرمەي، قان ئايلىنىشنى ئۈنۈملۈك ئىلگىرى سۈرىدۇ.
- ساقلاش ۋاقتى: پۇت چىلاش ۋاقتىنى 15 مىنۇتتىن 30 مىنۇتقىچە كونترول قىلىش لازىم، زىيادە ئۇزۇن چىلاش تېرىگە ۋە قان تومۇرغا زىيانلىق.
- داس تاللاش: پۇت چىلايدىغان قاچا يېتەرلىك چوڭقۇر بولۇشى، سۇ پاچاققىچە كېلىشى كېرەك. ياغاچ چېلەك سۇنىڭ تېمپېراتۇرىسىنى ساقلاشتا ئەڭ ياخشى تاللاشتۇر.
- ئوزۇقلۇق قوشۇش: تال، سۇغۇق ۋە چارچاشنى چىقىرىش ئۈچۈن سۇغا ئەمەن يوپۇرمىقى، زەنجىۋىل ياكى ئازراق تۇز قوشۇش ئۈنۈمنى ئاشۇرىدۇ.
- پۇت پەرۋىشى: چىلاپ بولغاندىن كېيىن پۇتنى، بولۇپمۇ بارماق ئارىلىرىنى پاكىز قۇرۇتۇش، ئاندىن نەملىك ساقلاش مەلھىمى سۈركەپ تېرىنىڭ يېرىلىپ كېتىشىنىڭ ئالدىنى ئېلىش زۆرۈر.
ئالاھىدە كىشىلەر توپىغا بېرىلگەن مۇھىم سەمىمىي ئەسكەرتىش
ھەممە ئادەمنىڭ پۇت چىلىشىغا بولمايدۇ. دىيابېت بىمارلىرىدا نېرۋا زەخىملەنگەنلىكتىن پۇتنىڭ ئىسسىق-سوغۇققا بولغان سەزگۈرلىكى تۆۋەنلەپ كەتكەن بولىدۇ، ئۇلار سۇنىڭ ئىسسىقلىقىنى سېزەلمەي پۇتىنى ئېغىر دەرىجىدە كۆيدۈرۈۋېلىشى مۇمكىن. شۇڭا دىيابېت بىمارلىرى سۇ تېمپېراتۇرىسىنى چوقۇم باشقىلارنىڭ ياردىمىدە ياكى تېرمومېتىردا ئۆلچەپ ئاندىن ئىشلىتىشى كېرەك.
ياشانغانلار، ھامىلىدار ئاياللار ۋە يۈرەك كېسىلى بارلار پۇت چىلىغاندا سۇ تېمپېراتۇرىسىنى سەل تۆۋەنرەك تۇتۇشى، ۋاقىتنى قىسقارتىشى لازىم. ئەگەر پۇتتا يارا، ياللۇغ ياكى ئېغىر تىپتىكى تېرە كېسەللىكلىرى بولسا، پۇت چىلاشتىن پۈتۈنلەي ساقلىنىش كېرەك. ساغلاملىق بىر خىل تەڭپۇڭلۇق بولۇپ، پەقەت ئىلمىي ئۇسۇللارغا ئەمەل قىلغاندىلا، كىچىككىنە پۇت چىلاش ئادىتى ئارقىلىق چوڭ ساغلاملىققا ئېرىشكىلى بولىدۇ.
