ئۇزۇن مۇددەت گۆش يىمىسە قان ئازلىق پەيدا قىلىدۇ

گۆشسىز تاماق ۋە قان ئازلىق: ئۇزۇن مۇددەت گۆش يېمەسلىكنىڭ ساغلاملىققا كۆرسىتىدىغان تەسىرى

ھازىرقى زامان تۇرمۇشىدا ساغلاملىق ئېڭىنىڭ ئۆسۈشىگە ئەگىشىپ، نۇرغۇن كىشىلەر ئورۇقلاش، يۈرەك-مېڭە قان تومۇر كېسەللىكلىرىنىڭ ئالدىنى ئېلىش ياكى شەخسىي ئېتىقاد سەۋەبىدىن گۆشسىز تاماقنى ( ۋېگېتاريان : يەنى پۈتۈنلەي گۆش ئىستىمال قىلىشنى رەت قىلىش ئوزۇقلىنىش ئۇسلۇبى ) تاللىماقتا. گۆشسىز غىزالىنىشنىڭ بەدەندىكى مەلۇم زەھەرلىك ماددىلارنى ئازايتىشتا پايدىسى بولسىمۇ، ئەمما ئۇزۇن مۇددەت ئىلمىي بولمىغان ئۇسۇلدا گۆشتىن ۋاز كېچىش بەدەندە قان ئازلىقنى كەلتۈرۈپ چىقىرىش خەۋپىنى تۇغدۇرىدۇ. بۇ ماقالىدە بىز ئۇزۇن مۇددەت گۆشسىز تاماق يېيىش بىلەن قان ئازلىق ئوتتۇرىسىدىكى زىچ باغلىنىش ۋە ئۇنىڭدىن قانداق ساقلىنىش ئۈستىدە توختىلىمىز.

قان ئازلىقنىڭ ئوزۇقلۇق جەھەتتىكى ئاساسى

قان ئازلىق بىر خىل مۇرەككەپ فىزىئولوگىيەلىك جەريان بولۇپ، ئۇ قاندىكى قىزىل قان ھۈجەيرىلىرىنىڭ ئوكسىگېن توشۇش ئىقتىدارىنىڭ تۆۋەنلەپ كېتىشىنى كۆرسىتىدۇ. كىشىلەرنىڭ كۆپىنچىسى قان ئازلىقنى پەقەت «تۆمۈر كەمچىل بولۇش» دەپلا چۈشىنىدۇ، ئەمەلىيەتتە ئۇ ئاقسىل، ۋىتامىن B12 ۋە يوپۇرماق كىسلاتاسى قاتارلىق كۆپ خىل ئوزۇقلۇق ماددىلارنىڭ يېتىشمەسلىكى بىلەن مۇناسىۋەتلىك. گۆش مەھسۇلاتلىرى دەل مۇشۇ ماددىلارنىڭ ئەڭ مۇھىم ۋە سۈمۈرۈلۈش نىسبىتى ئەڭ يۇقىرى بولغان مەنبەسىدۇر. شۇڭا، گۆشتىن پۈتۈنلەي ۋاز كەچكەن كىشىلەر ئەگەر باشقا يېمەكلىكلەر ئارقىلىق بۇ بوشلۇقنى تولدۇرمىسا، بەدەننىڭ قان ھاسىل قىلىش سىستېمىسىدا چاتاق چىقىشى مۇقەررەر.

تۆمۈر ئېلېمېنتىنىڭ سۈمۈرۈلۈش پەرقى

تۆمۈر ماددىسى قىزىل قان ھۈجەيرىسىدىكى ھېموگلوبىننىڭ بىرىكىشىدە كەم بولسا بولمايدىغان خام ئەشيادۇر. يېمەكلىكلەردىكى تۆمۈر «گېمىنىك تۆمۈر» (ھايۋانات مەنبەلىك) ۋە «غەيرىي گېمىنىك تۆمۈر» (ئۆسۈملۈك مەنبەلىك) دەپ ئىككىگە بۆلۈنىدۇ. قىزىل گۆش، جىگەر ۋە قان مەھسۇلاتلىرىدىكى تۆمۈرنىڭ سۈمۈرۈلۈش نىسبىتى %20 تىن يۇقىرى بولىدۇ. ئەكسىچە، پالەك، پۇرچاق ۋە دانلىق زىرائەتلەردىكى تۆمۈرنىڭ سۈمۈرۈلۈش نىسبىتى ئاران %3 تىن %5 كىچە بولىدۇ. ئۇزۇن مۇددەت گۆش يېمىگەندە، بەدەنگە كىرىدىغان تۆمۈرنىڭ مىقدارى يەتسىمۇ، ئەمما سۈمۈرۈلۈشى يەتمىگەنلىكى ئۈچۈن «تۆمۈر كەملىك قان ئازلىقى» كېلىپ چىقىدۇ.

ۋىتامىن B12 ۋە يوپۇرماق كىسلاتاسىنىڭ رولى

گۆشسىز غىزالىنىدىغانلاردا كۆپ كۆرۈلىدىغان يەنە بىر خىل خەتەر «گىگانت ياش ھۈجەيرىلىك قان ئازلىق» تۇر. بۇ خىل قان ئازلىق ئاساسلىقى ۋىتامىن B12 يېتىشمەسلىكتىن كېلىپ چىقىدۇ. ۋىتامىن B12 تەبىئىي ھالەتتە پەقەت ھايۋانات مەھسۇلاتلىرىدا (گۆش، تۇخۇم، سۈت) مەۋجۇت بولۇپ، ئۆسۈملۈك تۈرىدىكى يېمەكلىكلەردە ئاساسەن يوق. ئۇزۇن مۇددەت گۆش يېمىگەن، بولۇپمۇ سۈت ۋە تۇخۇممۇ يېمەيدىغانلاردا ۋىتامىن B12 ئېغىر دەرىجىدە كەمچىل بولىدۇ. بۇ ماددا كەم بولسا، قىزىل قان ھۈجەيرىلىرى نورمال بۆلۈنەلمەي، ھەجىمى زىيادە چوڭىيىپ كېتىدۇ ۋە ئوكسىگېن توشۇش ئىقتىدارىنى يوقىتىدۇ.

ئاشقازان-ئۈچەي ساغلاملىقى ۋە قان ئازلىق

ئۇزۇن مۇددەت گۆشسىز تاماق يېيىش يالغۇز ئوزۇقلۇق يېتىشمەسلىكنىلا كەلتۈرۈپ چىقارماستىن، بەلكى ئاشقازان-ئۈچەينىڭ فىزىئولوگىيەلىك ئىقتىدارىغىمۇ تەسىر كۆرسىتىشى مۇمكىن. ئاقسىل ۋە زۆرۈر بولغان ماي كىسلاتالىرىنىڭ يېتىشمەسلىكى ئاشقازان شىللىق پەردىسىنىڭ ئەسلىگە كېلىشىنى قىيىنلاشتۇرىدۇ. ئەگەر بىماردا ئاستا خاراكتېرلىك ئاشقازان ياللىغۇ چىقىپ قالسا، بۇ ئۆز نۆۋىتىدە تۆمۈر ۋە ۋىتامىنلارنىڭ سۈمۈرۈلۈشىگە توسالغۇ بولۇپ، قان ئازلىقنىڭ دەرىجىسىنى تېخىمۇ ئېغىرلاشتۇرۇۋېتىدۇ. شۇڭا، يېمەكلىك قۇرۇلمىسىنى تەڭپۇڭلاشتۇرۇش ساغلاملىقنى قوغداشنىڭ ئەڭ بىرىنچى شەرتىدۇر.

قان ئازلىقنىڭ ئالدىنى ئېلىشتىكى ئەمەلىي تەۋسىيەلەر

گۆشسىز غىزالىنىشنى تاللىغان ياكى گۆش يېيىشنى ئازايتقان كىشىلەر قان ئازلىقتىن ساقلىنىش ئۈچۈن تۆۋەندىكى نۇقتىلارغا ئالاھىدە دىققەت قىلىشى كېرەك:

• تۆمۈر ماددىسى مول بولغان قىزىل گۆش، جىگەر ۋە يېشىل يوپۇرماقلىق كۆكتاتلارنى مۇۋاپىق مىقداردا ماسلاشتۇرۇپ ئىستېمال قىلىش، تاماق بىلەن بىللە ۋىتامىن C غا باي مېۋىلەرنى يېگەندە تۆمۈرنىڭ سۈمۈرۈلۈشىنى ئۈنۈملۈك ئىلگىرى سۈرگىلى بولىدۇ.
• ۋىتامىن B12 نى تولۇقلاش ئۈچۈن تۇخۇم ۋە سۈت مەھسۇلاتلىرىنى ئۈزمەسلىك، ئەگەر سۈت ۋە تۇخۇممۇ يېمەيدىغان بولسا، چوقۇم ئوزۇقلۇق تولۇقلاش دورىلىرىنى ئىشلىتىش زۆرۈر.
• يېتەرلىك مىقداردا ئاقسىل قوبۇل قىلىشقا كاپالەتلىك قىلىش، پۇرچاق تۈرىدىكى يېمەكلىكلەر ۋە ياڭاقلارنى كۈندىلىك تىزىملىككە كىرگۈزۈش لازىم.
• چاي ۋە قەھۋەنى تاماق بىلەن بىللە ئىچمەسلىك، چۈنكى ئۇنىڭ تەركىبىدىكى ماددىلار تۆمۈرنىڭ سۈمۈرۈلۈشىگە توسالغۇ بولىدۇ.
• قەرەللىك ھالدا قان تەكشۈرتۈپ تۇرۇش، قان ئازلىق ئالامەتلىرى (چارچاش، باش قېيىش، چىراي تاتىرىش) كۆرۈلگەندە ۋاقتىدا تېببىي ياردەم سوراش كېرەك.

ساغلاملىق بىر خىل تەڭپۇڭلۇقتۇر. ئۇزۇن مۇددەت گۆشتىن پۈتۈنلەي ۋاز كېچىش قان ئازلىق ۋە مېتابولىزىم قالايمىقانلىشىش خەۋپىنى تۇغدۇرىدۇ. ئەگەر سىز گۆشسىز غىزالىنىشنى تاللىغان بولسىڭىز، چوقۇم ئىلمىي ئوزۇقلىنىش بىلىملىرىنى پىششىق بىلىشىڭىز ۋە بەدىنىڭىزنى زۆرۈر بولغان ۋىتامىن ۋە مىنېرال ماددىلار بىلەن تەمىنلىشىڭىز كېرەك. ساغلام يېمەك-ئىچمەك ئادىتى سىزنى قان ئازلىقتىن يىراقلاشتۇرۇپ، ھاياتىي كۈچىڭىزنى ئاشۇرىدۇ.