«ئارتېمىس 2» ۋەزىپىسى مۇۋەپپەقىيەتلىك باشلاندى: ئىنسانىيەتنىڭ يېڭى ئاي سەپىرى

ئىنسانىيەتنىڭ ئايغا قايتىش يولىدىكى تارىخىي قەدىمى

ئامېرىكا ئالەم قاتنىشى ئىدارىسى (NASA) نىڭ كۆپتىن بېرى كۈتۈلگەن «ئارتېمىس 2» (Artemis II) ۋەزىپىسى 2026-يىلى 4-ئاينىڭ 1-كۈنى مۇۋەپپەقىيەتلىك قويۇپ بېرىلىپ، ئىنسانىيەت تارىخىدا يېڭى بىر سەھىپە ئاچتى. بۇ قېتىملىق ۋەزىپە 1972-يىلىدىكى «ئاپوللو 17» ۋەزىپىسىدىن كېيىن، يەنى ئارىدىن 50 نەچچە يىل ئۆتكەندىن كېيىن، ئىنسانلارنىڭ تۇنجى قېتىم ئاي ئوربىتىسىغا ئادەملىك ئالەم كېمىسى بىلەن ئۇچۇشىدۇر. بۇ مۇھىم سىناق ئۇچۇشى بولۇپ، كەلگۈسىدە ئىنسانلارنىڭ ئاي يۈزىگە قايتا قونۇشى ۋە ئۇ يەردە ئۇزۇن مۇددەتلىك پونكىت قۇرۇشى ئۈچۈن تېخنىكىلىق ئاساس سالىدۇ.

بۇ قېتىملىق قويۇپ بېرىش پائالىيىتى ئامېرىكا شەرقىي رايون ۋاقتى 2026-يىلى 4-ئاينىڭ 1-كۈنى چۈشتىن كېيىن سائەت 6:35 تە، فلورىدا شتاتىدىكى كېننېدى ئالەم مەركىزىنىڭ 39B قويۇپ بېرىش سۇپىسىدا ئېلىپ بېرىلدى. پۈتۈن دۇنيانىڭ دىققىتىنى تارتقان بۇ ئۇلۇغۋار ۋەزىپە جەمئىي 10 كۈن ئەتراپىدا داۋاملىشىشى پىلانلانغان بولۇپ، ئالەم پىرقىرىغۇچىسى 4-ئاينىڭ 10-كۈنى ئەتراپىدا تىنچ ئوكياننىڭ سان دىياگوغا يېقىن دېڭىز تەۋەلىكىگە قونىدۇ.

ۋەزىپىنىڭ تەپسىلاتى ۋە تېخنىكىلىق ئالاھىدىلىكى

ئارتېمىس 2 ۋەزىپىسى «ئارتېمىس پىلانى» نىڭ ئىككىنچى باسقۇچى بولۇپ، ئۇنىڭدا دۇنيادىكى ئەڭ كۈچلۈك راكېتا سىستېمىسى بولغان «ئالەم بوشلۇقىغا قويۇپ بېرىش سىستېمىسى» (SLS) ئىشلىتىلدى. بۇ راكېتا «ئورىئون» (Orion) ئالەم پىرقىرىغۇچىسىنى ئالەم بوشلۇقىغا ئېلىپ چىقتى. بۇ SLS راكېتاسىنىڭ ئىككىنچى قېتىملىق ئۇچۇشى، ئەمما «ئورىئون» پىرقىرىغۇچىسىنىڭ تۇنجى قېتىملىق ئادەملىك سىناق قىلىنىشىدۇر.

بۇ قېتىملىق ئۇچۇشتا «ئەركىن قايتىش» ئوربىتىسى قوللىنىلدى. ئالەم پىرقىرىغۇچىسى خۇددى «8» شەكىللىك يول بىلەن ئاي شارىنى ئايلىنىپ ئۆتىدۇ. بۇ جەرياندا ئاي شارىنىڭ تارتىش كۈچىدىن پايدىلىنىپ «ئوقيا ئېتىش» ئۈنۈمى ھاسىل قىلىنىدۇ ۋە كۆپ مىقداردا يېقىلغۇ سەرپ قىلماي تۇرۇپ يەر شارىغا قايتىپ كېلىدۇ. گەرچە بۇ ۋەزىپىدە ئايغا قونۇش ئېلىپ بېرىلمىسىمۇ، لېكىن ئالەم ئۇچۇش خادىملىرى ئاي شارىنىڭ ئارقا تەرىپىدىن ئىنتايىن يېقىن ئارىلىقتىن ئۆتۈش پۇرسىتىگە ئېرىشىدۇ. مۆلچەرلىنىشىچە، ئورىئون پىرقىرىغۇچىسى ئاي يۈزىدىن تەخمىنەن 6450 كىلومېتىردىن 9650 كىلومېتىرغىچە بولغان ئارىلىقتىن ئۆتىدۇ. بۇ جەرياندا ئۇلار ئىنسانىيەت ئىلگىرى بىۋاسىتە كۆرۈپ باقمىغان رايونلارنى كۆزىتىدۇ ۋە يۇقىرى ئېنىقلىقتىكى سۈرەتلەرنى تارتىدۇ.

ئالەم ئۇچۇش خادىملىرى

بۇ قېتىملىق تارىخىي ۋەزىپىنى تۆت نەپەر خەلقئارالىق ۋە كۆپ خىللاشقان ئالەم ئۇچۇش خادىمى ئىجرا قىلماقتا. ئۇلارنىڭ تەركىبى تۆۋەندىكىچە:

1. قوماندان: رېد ۋايسمەن (Reid Wiseman)، ئامېرىكا ناسا خادىمى.
2. ئۇچۇش تېخنىكى: ۋىكتور گلوۋېر (Victor Glover)، ناسا تارىخىدىكى تۇنجى ئافرىقىلىق ئالەم ئۇچۇش خادىمى.
3. ۋەزىپە مۇتەخەسسىسى: كرىستىنا كوچ (Christina Koch)، ئاي ئوربىتىسى ۋەزىپىسىنى ئىجرا قىلغان تۇنجى ئايال ئالەم ئۇچۇش خادىمى.
4. ۋەزىپە مۇتەخەسسىسى: جېرېمىي خانسېن (Jeremy Hansen)، كانادا ئالەم قاتنىشى ئىدارىسىنىڭ خادىمى، ئايغا بارغان تۇنجى ئامېرىكىلىق بولمىغان شەخس.

بۇ گۇرۇپپا ئىنسانىيەتنىڭ كۆپ خىللىقىغا ۋەكىللىك قىلىدۇ. ئۇلارنىڭ ئارىسىدا تۇنجى ئايال، تۇنجى رەڭلىك تەنلىك ۋە تۇنجى خەلقئارالىق شېرىك دۆلەت خادىمىنىڭ بولۇشى، چوڭقۇر ئالەم بوشلۇقى تەتقىقاتىنىڭ پۈتكۈل ئىنسانىيەتكە تەۋە ئىكەنلىكىنى كۆرسىتىپ بېرىدۇ.

ۋاقىت جەدۋىلى ۋە ۋەزىپە باسقۇچلىرى

ئالەم پىرقىرىغۇچىسىنىڭ 10 كۈنلۈك مۇساپىسى ئىنتايىن زىچ پىلانلانغان. دەسلەپكى ئىككى كۈندە، پىرقىرىغۇچى يەر شارى ئوربىتىسىدا تۇرۇپ، ھاياتلىقنى قوللاش سىستېمىسى، ئالاقە ۋە قولدا باشقۇرۇش ئىقتىدارلىرىنى سىنايدۇ. ئىككىنچى كۈنىنىڭ ئاخىرىدا، ماتورلار قايتا قوزغىلىپ، پىرقىرىغۇچىنى يەر شارى ئوربىتىسىدىن چىقىرىپ ئاي شارىغا يۈللەندۈرىدۇ.

ئۈچىنچى كۈندىن ئالتىنچى كۈنگىچە بولغان ۋاقىتتا، ئۇلار ئاي شارىغا قاراپ ئىلگىرىلەيدۇ. ئالتىنچى كۈنى (تەخمىنەن 4-ئاينىڭ 7-كۈنى) ئاي ئوربىتىسى ئەتراپىدىن ئۇچۇپ ئۆتۈش جەريانى يۈز بېرىدۇ. بۇ ۋاقىتتا ئۇلار يەر شارى بىلەن بولغان ئارىلىق جەھەتتە «ئاپوللو 13» ۋەزىپىسى ياراتقان رېكورتنى بۇزۇپ تاشلىشى مۇمكىن. ئاخىرقى باسقۇچتا، ئۇلار يەنە تۆت كۈن يول يۈرۈپ يەر شارىغا قايتىپ كېلىدۇ ۋە تىنچ ئوكيانغا قونىدۇ. بۇ جەرياندا ئورىئوننىڭ ئىسسىقلىقتىن ساقلىنىش قالقىنى 2700 سېلسىيە گرادۇستىن يۇقىرى تېمپېراتۇرىغا بەرداشلىق بېرىش سىنىقىدىن ئۆتىدۇ.

كەلگۈسىگە نەزەر ۋە ئەھمىيىتى

«ئار تېمىس 2» ۋەزىپىسىنىڭ غەلىبىسى پۈتۈن دۇنيانىڭ ئالەم بوشلۇقىنى تتقىق قىلىش ئىشەنچىسىنى زور دەرىجىدە ئاشۇردى. بۇ پىلاننىڭ ئاخىرقى نىشانى پەقەت ئايغا قايتىشلا ئەمەس، بەلكى ئاي شارىدا دائىمىي ئولتۇراقلىشىش بازىسى قۇرۇش ۋە بۇ تەجرىبىلەر ئارقىلىق كەلگۈسىدىكى مارىس (مېرىخ) سەپىرىگە تەييارلىق قىلىشتۇر. ناسانىڭ پىلانىغا ئاساسلانغاندا، «ئار تېمىس 3» ۋەزىپىسى 2027-يىلى ئەتراپىدا ئېلىپ بېرىلىپ، ئىنسانلارنىڭ ئاي شارىنىڭ جەنۇبىي قۇتۇبىغا قونۇشىنى نىشان قىلىدۇ.

بۇ قېتىملىق ۋەزىپە تېخنىكىلىق جەھەتتىن سۇپېر راكېتا سىستېمىسى ۋە ئورىئوننىڭ ئىشەنچلىكلىكىنى ئىسپاتلىسا، مەنىۋى جەھەتتىن ئىنسانىيەتنىڭ چەكسىز بوشلۇققا بولغان قىزىقىشى ۋە ئىزدىنىش روھىنى قايتا ئويغاتتى. بۇ ھەقىقەتەن «بارلىق ئىنسانلار ئۈچۈن» قىلىنغان بىر ئۇلۇغ مۇساپىدۇر.