ئاۋسترالىيەنىڭ مېلبۇرن شەھىرىدىكى موناش ئۇنىۋېرسىتېتى موناش كۆرۈش گۇرۇپپىسى (MVG) كۆرۈش قۇۋۋىتىدىن پۈتۈنلەي مەھرۇم قالغانلارغا يېڭى ئۈمىد بېغىشلايدىغان گېنارىس بىئونىك كۆرۈش سىستېمىسى ناملىق تېخنىكىنى تەرەققىي قىلدۇرماقتا. بۇ سىستېما كۆز ياكى كۆرۈش نېرۋىلىرى ئېغىر زەخىملىنىش سەۋەبىدىن ئەما بولۇپ قالغان كىشىلەرنىڭ كۆرۈش ئىقتىدارىنى قىسمەن ئەسلىگە كەلتۈرۈشنى نىشان قىلغان بولۇپ، نۆۋەتتە دۇنيادىكى ئەڭ ئىلغار نېرۋا تېخنىكىلىق تەتقىقاتلارنىڭ بىرى ھېسابلىنىدۇ.
بىئونىك كۆز سىستېمىسىنىڭ خىزمەت پىرىنسىپى
ئادەتتىكى كۆز تور پەردىسى ئىمپلانتمىلارغا ئوخشىمايدىغىنى، گېنارىس سىستېمىسى پۈتۈنلەي بۇزۇلغان كۆرۈش يوللىرىنى ئايلىنىپ ئۆتۈپ، ئۇچۇرلارنى بىۋاسىتە مېڭىگە يەتكۈزىدىكەن. بۇ تېخنىكا بىر يۈرۈش مۇرەككەپ ئۈسكۈنىلەرنىڭ ماسلىشىشى ئارقىلىق ئەمەلگە ئاشۇرىدىكەن. تېخنىكىنىڭ ئاساسلىق تەركىبلىرى تۆۋەندىكىچە:
- يۇقىرى ئېنىقلىقتىكى كامېرا ئورنىتىلغان كۆزەينەك: بۇ كامېرا ئەتراپتىكى سۈرەتلەرنى تۇتۇش ۋە كۆزىتىش رولىنى ئوينايدۇ.
- سىرتقى سىگنال بىر تەرەپ قىلىش ئۈسكۈنىسى: كامېرادىن كەلگەن سۈرەت ئۇچۇرلىرىنى مېڭە چۈشىنەلەيدىغان ئېلېكترلىك سىگنالغا ئايلاندۇرىدۇ.
- سىمسىز سىگنال يوللاش سىستېمىسى: بىر تەرەپ قىلىنغان سىگناللارنى مېڭە يۈزىدىكى ئېلېكترودلارغا سىمسىز يوللايدۇ.
- مېڭە پوستلاق قەۋىتىگە ئورنىتىلغان ئېلېكترود تاختىلىرى: مېڭىنىڭ كۆرۈش مەركىزىگە بىۋاسىتە تەسىر كۆرسىتىپ، نۇر ۋە شەكىل تۇيغۇسى پەيدا قىلىدۇ.
تېخنىكىنىڭ ئەۋزەللىكى ۋە پەرقى
بۇ سىستېمىنىڭ ئەڭ چوڭ ئالاھىدىلىكى ئۇنىڭ مېڭىنىڭ كۆرۈش پوستلاق قەۋىتى بىلەن بىۋاسىتە ئالاقە قىلىشىدۇر. نۇرغۇنلىغان كۆرۈش قۇۋۋىتىنى ئەسلىگە كەلتۈرۈش تېخنىكىلىرى كۆزنىڭ قىسمەن ئىقتىدارىنىڭ بولۇشىنى تەلەپ قىلىدۇ، ئەمما گېنارىس سىستېمىسى كۆز نېرۋىسى پۈتۈنلەي ئۈزۈلۈپ كەتكەن ياكى كۆز چاچىقى پۈتۈنلەي بۇزۇلغان كېسەللەرگىمۇ ماس كېلىدۇ. تەتقىقاتچىلارنىڭ بىلدۈرۈشىچە، بۇ ئېلېكترودلار مېڭىنى قوزغىتىش ئارقىلىق بىمارنىڭ كاللىسىدا «فوسفېن» دەپ ئاتىلىدىغان نۇر نۇقتىلىرىنى پەيدا قىلىدۇ. بۇ نۇر نۇقتىلىرى بىمارنىڭ ئەتراپتىكى توسالغۇلارنى پەرقلەندۈرۈشىگە، بۇيۇملارنىڭ سىرتقى شەكلىنى كۆرۈشىگە ۋە مۇستەقىل ھەرىكەت قىلىشىغا ياردەم بېرىدۇ.
ھايۋانلاردا ئېلىپ بېرىلغان سىناقلار ۋە نەتىجىلەر
موناش كۆرۈش گۇرۇپپىسى 2010-يىلىدىن باشلاپ بۇ تۈر ئۈستىدە ئىشلەپ كەلمەكتە. دەسلەپكى باسقۇچتا قويلار ئۈستىدە ئېلىپ بېرىلغان تەجرىبىلەر ناھايىتى مۇۋەپپەقىيەتلىك بولغان. تەتقىقاتتا، ئېلېكترودلار قوي مېڭىسىگە ئۇزۇن مۇددەت ئورنىتىلغان بولسىمۇ، ھېچقانداق ئەكىس تەسىر ياكى ساغلاملىق مەسىلىسى كۆرۈلمىگەن. بۇ نەتىجە بىئونىك كۆز تېخنىكىسى ئۈچۈن ئىنتايىن مۇھىم ئىلگىرىلەش بولۇپ، سىستېمىنىڭ بىخەتەرلىكى ۋە تۇراقلىقلىقىنى ئىسپاتلاپ بەردى. نۆۋەتتە، تەتقىقاتچىلار كىشىلەر ئۈستىدە سىناق قىلىش ئۈچۈن مەبلەغ توپلاش ۋە ئەخلاق كومىتېتىنىڭ تەستىقىنى ئېلىش باسقۇچىدا تۇرۇۋاتىدۇ.
نۆۋەتتىكى خىرىسلار ۋە كېلەچەككە نەزەر
گەرچە 2026-يىلىغا كەلگەندە بۇ تېخنىكا ئىلغار باسقۇچقا يەتكەن بولسىمۇ، ئەمما يەنىلا بىر قاتار تېخنىكىلىق قىيىنچىلىقلار مەۋجۇت. تەتقىقاتچىلار تۆۋەندىكى مەسىلىلەرنى ھەل قىلىش ئۈچۈن تىرىشماقتا:
- ئېلېكترودلارنىڭ مېڭە ئىچىدىكى ئۇزۇن مۇددەتلىك مۇقىملىقىنى ساقلاش.
- كۆرۈش ئېنىقلىق دەرىجىسىنى يۇقىرى كۆتۈرۈش ئۈچۈن سىگنال بىر تەرەپ قىلىش يۇمشاق دېتالىنى ئەلالاشتۇرۇش.
- ئوخشىمىغان سەۋەبلەر تۈپەيلىدىن ئەما بولغان بىمارلارنىڭ مېڭە پوستلاق قەۋىتىنىڭ ساغلاملىق ئەھۋالىغا قاراپ داۋالاشنى خاسلاشتۇرۇش.
- داۋالاش تەننەرخىنى تۆۋەنلىتىپ، تېخىمۇ كۆپ كىشىلەرنىڭ مەنپەئەتلىنىشىگە كاپالەتلىك قىلىش.
خۇلاسە ۋە كلىنىكىلىق ئەھمىيىتى
مۇتەخەسسىسلەرنىڭ تەكىتلىشىچە، گېنارىس سىستېمىسى گەرچە بىر بۆسۈش بولسىمۇ، ئەمما ئۇنىڭدىن كۈتىدىغان ئۈمىد رېئاللىققا ئۇيغۇن بولۇشى كېرەك. دەسلەپكى كلىنىكىلىق سىناق جەريانىدا بىمارلارنىڭ پۈتۈنلەي نورمال كۆرۈشىنى ئەمەس، بەلكى كۈندىلىك تۇرمۇشىغا قولايلىق يارىتىدىغان ئاساسىي كۆرۈش ئىقتىدارىغا ئېرىشىشىنى نىشان قىلىدۇ. بۇ تۈر گلۇكوما ، كۆز زەخىملىنىشى ۋە باشقا نېرۋا خاراكتېرلىك كۆرۈش توسالغۇلىرىغا گىرىپتار بولغان مىليونلىغان كىشىلەرگە يېڭى بىر نۇر ئېلىپ كېلىشى مۇمكىن. ئاۋسترالىيەدىكى بۇ تەتقىقات نېرۋا قۇرۇلۇشى ۋە مېڭە-كومپيۇتېر كۆرۈنمە يۈزى تېخنىكىسىنىڭ تېببىي ساھەدىكى زور غەلىبىسى دەپ قارالماقتا.
