نۇرمەمەت دوختۇر

تۆمۈر ھاياتلىقنى ساقلايدىغان ئاساسلىق ماددا، ھېماتىن (قان قىزىل ماددىسى) ۋە مۇسكۇل قان ھۈجەيرىلىرىنى ھاسىل قىلىدىغان ئاساسلىق ماددا، شۇنداقلا B گۇرۇپپىدىكى ۋىتامىنلارنىڭ ماددا ئالمىشىشىنى ئىلگىرى سۈرىدىغان زۆرۈر ماددىدۇر. ئادەم بەدىنىدىكى زۆرۈر ۋىتامىنلار ۋە مىنېرال ماددىلار ئارىسىدا، تۆمۈر بىر قەدەر ئاسان يېتىشمەي قالىدۇ.

بويۇننىڭ ئالدى قىسمى يوغىناش بويۇننىڭ ئالدى تەرىپىدىكى قالقانسىمان بەزنىڭ چوڭىيىپ، بويۇننىڭ سىرتقى كۆرۈنۈشىنىڭ نورمالسىزلىقىنى كۆرسىتىدۇ. بۇ خىل ئەھۋالنى قالقانسىمان بەز فۇنكسىيىسى كۈچىيىپ كېتىش، قالقانسىمان بەز ياللۇغى، قالقانسىمان بەز تۈگۈنچىسى قاتارلىق كۆپ خىل سەۋەبلەر كەلتۈرۈپ چىقارغان بولۇشى مۇمكىن.

چوڭقۇر خىيالغا چۆكۈشتىن ئىبارەت بۇ ئۇقۇم ئەڭ بالدۇر بولغاندا 2500 يىل ئىلگىرى بارلىققا كەلگەن بولۇپ، ئاساسلىقى يوگا ئارقىلىق بەدەننى مۇقىم بىر ھالەتكە ئەكېلىپ، قەلب، خىيال، روھنى ئەڭ دەسلەپكى ھالەتكە مەركەزلەشتۈرۈپ، ئەڭ ئاخىرىدا ئادەمنى ئەتراپتىكى ھەممە نەرسىدىن ئايرىلىپ تۇرۇش مەنزىلىگە يېتەكلەشنى كۆرسىتىدۇ. بۇنىڭ ئاڭلىماققا ھېچقانداق ئىلمىي ئاساسى يوقتەك قىلىدۇ، لېكىن نوبېل مۇكاپاتىغا ئېرىشكۈچى ئىلزابىت بىلاك ئىلمىي ئۇسۇلدىن پايدىلىنىپ چوڭقۇر خىيالغا چۆكۈش بىلەن ئۆمۈرنىڭ مۇناسىۋىتىنى بايقىغان.

ئادەم بەدىنىدىكى قان تومۇرلار خۇددى تاشيوللارغا ئوخشاش تەرەپ-تەرەپكە تۇتاشقان بولۇپ، ئادەم بەدىنىنىڭ ھەر قايسى قىسىملىرىغا تۇتىشىدۇ. ئەگەر قان تومۇرلار توسۇلۇپ قالسا بەك خەتەرلىك، بىر قاتار كېسەللىكلەرنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ. ئوخشاش بولمىغان ئورۇنلاردىكى قان تومۇرلارنىڭ توسۇلۇشى ئوخشاش بولمىغان كېسەللىكلەرنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ.

1. قان-تومۇر: سوغۇققا ئۇچرىغاندا تارىيىپ ئاسانلا چۈرۈكلىشىدۇ. سوغۇقنىڭ تەسىرىدىن قان-تومۇرلار تارىيىپ، ئاسانلا مېڭىگە قان چۈشۈش ۋە مېڭە تىقىلمىسىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ. شۇڭا، كەچتە بالدۇر ئۇخلاپ، قان-تومۇرلارنىڭ تارىيىشى، قان ئايلىنىشىنىڭ ئاستىلىشى، شىلىمشىقلىق دەرىجىسىنىڭ ئېشىپ كېتىشىدىن ساقلىنىش كېرەك. دولانا، سۇلۇ، قارا قېرىنقۇلاق، پىدىگەن، تاتلىقياڭيۇ، سامساق، پىياز قاتارلىق يېمەكلىكلەرنى كۆپرەك يېگەندە قان-تومۇرلار راۋانلىشىدۇ.

ۋىتامىن B6 بولسا پىرىدىننىڭ ئاسان بىر-بىرىگە ئۆزگىرىدىغان ئۈچ خىل تۇغۇندىسى-پىرىدوكسىن، پىرىدوكسال، پىرىدوكسانمىنلارنىڭ ئومۇمىي نامىدىن ئىبارەت. ۋىتامىن B6  نى بىرىكتۈرۈش ئىقتىدارىغا ئىگە.

بويۇن ئومۇرتقىسى ئاغرىش بويۇن قىسمىدىكى ئومۇرتقا سۆڭىكى ۋە ئەتراپتىكى توقۇلمىلاردا ئاغرىش ئالامەتلىرىنى كۆرسىتىدۇ. بۇ خىل ئاغرىقنى كۆپ خىل سەۋەبلەر كەلتۈرۈپ چىقارغان بولۇشى مۇمكىن، بۇ مۇسكۇللار جىددىيلىشىش، بويۇن ئومۇرتقا ئارىلىق تەخسىسى پولتىيىپ چىقىش، بويۇن ئومۇرتقا بوغۇم ياللۇغى قاتارلىقلارنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ.

يود ئادەم بەدىنىدە كەم بولسا بولمايدىغان مىكرو ئېلېمېنت بولۇپ، ئۇ قالقانسىمان بەز ھورمۇنى (تىروكسېن) نىڭ بىرىكتۈرۈلۈشىگە قاتنىشىدۇ، ئۇنىڭ فىزىئولوگىيىلىك رولىمۇ قالقانسىمان بەز ھورمۇنىنىڭ فىزىئولوگىيىلىك رولى ئارقىلىق نامايان بولىدۇ.

مۈرە ئاغرىش بىر خىل دائىم كۆرۈلىدىغان كېسەللىك ئالامىتى بولۇپ، مۈرە ۋە دۈمبە قىسمى ئاغرىش ياكى بىئارام بولۇشقا چېتىلىدۇ. بۇ خىل ئاغرىقنى كۆپ خىل سەۋەبلەر كەلتۈرۈپ چىقارغان بولۇشى مۇمكىن، بۇ مۇسكۇل سوزۇلۇپ زەخىملىنىش، بوغۇم ياللۇغى، بويۇن ئومۇرتقىسى كېسىلى قاتارلىقلارنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ. توغرا دىئاگنوز قويۇش ھەمدە مۇۋاپىق داۋالاش تەكلىپى بېرىش ئۈچۈن، ئالدى بىلەن ئاغرىقنىڭ سەۋەبىنى چۈشىنىش كېرەك.

ۋىتامىن B12 تەركىبىدە مېتال ئېلېمېنت كوبالت بولغاچقا، قىزىل رەڭدە بولىدۇ، شۇڭا ئۇ يەنە قىزىل ۋىتامىن دەپمۇ ئاتىلىدۇ. ۋىتامىن B12 ئاز ساندىكى ئالاھىدە رەڭلىك ۋىتامىنلارنىڭ بىرىدۇر.