نۇرمەمەت دوختۇر

بالىياتقۇ ئىچىگە قويۇلىدىغان ھامىلىدارلىقتىن ساقلىنىش ھالقىسى ( Intrauterine Device IUD) ھازىرقى ئەڭ ئۈنۈملۈك، ئۇزۇن مۇددەتلىك ۋە قايтымچان ھامىلىدارلىقتىن ساقلىنىش ۋاسىتىلىرىنىڭ بىرى بولۇپ، ئومۇمىي ئۈنۈمى %99 تىن ئاشىدۇ. ئۇنىڭ قۇلايلىقلىقى ۋە يۇقىرى ئۈنۈمى نۇرغۇن ئاياللارنىڭ تاللىشىغا ئايلانغان. ئەمما ھەر قانداق داۋالاش ۋاسىتىسىگە ئوخشاش، ئۇنىڭمۇ ئۆزىگە خاس ئەۋزەللىكلىرى، قوشۇمچە تەسىرلىرى ۋە يوشۇرۇن خەۋپ-خەتەرلىرى بار.

زامانىۋى جەمئىيەتتە روھىي ساغلاملىق مەسىلىلىرى، بولۇپمۇ خامۇشلۇق كېسىلى بارغانسېرى كۆپىيىۋاتقان بىر خىرىسقا ئايلاندى. نۇرغۇن كىشىلەر خامۇشلۇق كېسىلىنى پەقەت «كەيپىياتنىڭ ناچار بولۇشى» دەپ چۈشىنىدۇ، ئەمما تىببىي تەتقىقاتلار شۇنى ئىسپاتلىدىكى، خامۇشلۇق كېسىلى ئاياللارنىڭ فىزىئولوگىيەلىك ئىقتىدارىغا، جۈملىدىن جىنسىي تۇرمۇش سۈپىتى ۋە پەرزەنتلىك بولۇش قابىلىيىتىگە ئىنتايىن چوڭقۇر ۋە سەلبىي تەسىرلەرنى كۆرسىتىدۇ. بۇ مەسىلىلەرگە سەل قاراش ئائىلە جەدەلدىن باشقا، يەنە يوشۇرۇن سالامەتلىك كرىزىسىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىشى مۇمكىن.

پۇت پېيى تارتىشىپ قېلىش كۈندىلىك تۇرمۇشتا كۆپ ئۇچرايدىغان، كىشىگە تۇيۇقسىز ۋە ئۆتكۈر ئاغرىق ئېلىپ كېلىدىغان بىر خىل فىزىئولوگىيەلىك ھادىسىدۇر. نۇرغۇن كىشىلەر كېچىسى تاتلىق ئۇيقۇدا ياتقاندا ياكى سىرتتا شىددەتلىك تەنھەرىكەت بىلەن شۇغۇللىنىۋاتقاندا، پۇت مۇسكۇللىرىنىڭ تۇيۇقسىز قاتتىق قىسقىراپ، كىشىنى ھەرىكەتسىز قويىدىغان ئاغرىققا دۇچ كېلىدۇ. بۇ ئەھۋال گەرچە كۆپىنچە قىسقا مۇددەتلىك بولسىمۇ، ئەمما ئۇنىڭ ئارقىسىدا بەدەننىڭ بىر يۈرۈش ئوزۇقلۇق يېتىشمەسلىك ياكى ساغلاملىق مەسىلىلىرى ھەققىدىكى سىگناللىرى يوشۇرۇنغان بولىدۇ.

بالا چۈشۈرۈش ئادەتتە دورا ئارقىلىق ۋە ئوپېراتسىيە ئارقىلىق دەپ ئىككى خىل بولىدۇ. مەيلى قايسىسى بولمىسۇن ئىككىلىسىنى تەۋسىيە قىلمايمىز.

يەر ياڭىقى يەنى خاسىم، بىز كۈندە كۆرىدىغان ئاددىي يېمەكلىك بولسىمۇ، ئەمما يېقىنقى تىببىي تەتقىقاتلار ئۇنىڭ قېرىشنى كېچىكتۈرۈش ۋە يۈرەك قان تومۇرنى قوغداشتىكى سىرلىق پايدىلىرىنى ئاشكارىلىدى.

كۈندە قانچە تانە تۇخۇم يېيىش مۇۋاپىق؟ تۇخۇم خولېستېرىننى ئاشۇرۇۋېتەمدۇ؟ ئەڭ يېڭى تىببىي تەتقىقاتلارغا ئاساسلانغان يېمەك-ئىچمەك تەۋسىيەلىرى.

زۇكام بولغاندا پۇراش ۋە تەم تۇيغۇسىنىڭ نېمىشقا يوقاپ كېتىدىغانلىقىنى بىلىۋېلىڭ. بۇ ماقالىدە بۇرۇن شىللىق پەردىسى، پۇراش نېرۋىلىرى ۋە تەم سەزمەسلىكنىڭ تىببىي سەۋەبلىرى تەپسىلىي چۈشەندۈرۈلىدۇ.

يۇقىرى قان بېسىمى بىلەن بۆرەك كېسىلى بىر-بىرىگە زىچ باغلانغان. قان بېسىمىنى كونترول قىلماسلىق بۆرەك زەئىپلىشىشنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ. دەسلەپكى ئالامەتلەر ۋە ئالدىنى ئېلىش ئۇسۇللىرىنى بىلىۋېلىڭ.

كۈندىلىك تۇرمۇشتا، نۇرغۇن كىشىلەر، بولۇپمۇ ياشانغانلار، بالىلار ياكى يۇتۇش قىيىنچىلىقى بار بىمارلار كاپسۇللۇق دورىلارنى ئىچىشكە قىينىلىدۇ. شۇڭا، «كاپسۇلنى ئېچىپ، ئىچىدىكى پاراشوكنى يېيىشكە بولامدۇ؟» ياكى «كاپسۇلنى سۇدا ئېرىتىپ ئىچسەم قانداق بولار؟» دېگەن سوئاللار كۆپچىلىكنى ئويغا سالىدۇ. بۇ سوئالغا جاۋاب بېرىشتىن بۇرۇن، كاپسۇلنىڭ نېمە ئۈچۈن ئىشلىتىلىدىغانلىقىنى ۋە ئۇنىڭ تۈرلىرىنى چۈشىنىشىمىز كېرەك.

نېرۋا قانىلى كەمتۈكلۈك كېسىلى (NTD) ۋە ئومۇرتقا يېرىقىنىڭ تۈرلىرى، سەۋەبلىرى توغرىسىدا نىمىلەرنى بىلەلەيسىز؟