نۇرمەمەت دوختۇر

يۈز ئىپادىلىرىمىز بىزنىڭ ھېسسىياتىمىزنى ئىپادىلەيدىغان مۇھىم ۋاسىتە بولسا، تىلىمىزنىڭ جانلىق ھەرىكىتى سۆزلەش ۋە يۇتۇش قاتارلىق ھاياتلىق پائالىيەتلىرىمىزنىڭ ئاساسىدۇر. بۇ مۇرەككەپ ۋە ئىنچىكە ھەرىكەتلەرنىڭ ھەممىسى مېڭە نېرۋىلىرىنىڭ، بولۇپمۇ يۈز نېرۋىسى (7-جۈپ) ۋە تىل ئاستى نېرۋىسى (12-جۈپ) نىڭ ئېنىق كونتروللۇقى ئاستىدا ئېلىپ بېرىلىدۇ. بۇ نېرۋىلار چوڭ مېڭە پوستلاق قەۋىتىدىن باشلىنىپ، مېڭە غولىدىكى يادرولىرى ئارقىلىق ئاخىرقى مۇسكۇللارغا تۇتىشىدىغان مۇرەككەپ يوللارنى بويلاپ ھەرىكەتلىنىدۇ.

ئىنسان بەدىنىنىڭ ھەر بىر ئاڭلىق ھەرىكىتى، بىر بارماقنى تەۋرىتىشتىن تارتىپ مۇرەككەپ ئۇسسۇل ھەرىكەتلىرىگىچە بولغان جەريانلارنىڭ ھەممىسى چوڭ مېڭە پوستلاق قەۋىتىنىڭ ئىنچىكە ۋە ئېنىق قوماندانلىقى ئاستىدا ئېلىپ بېرىلىدۇ. بۇ قوماندانلىق سىگناللىرىنى مېڭىدىن مۇسكۇللارغا يەتكۈزىدىغان نېرۋا يوللىرى ئىچىدىكى ئەڭ مۇھىم ۋە بىۋاسىتە يول «پىرامىدا سىستېمىسى» دەپ ئاتىلىدۇ. ئۇ ئاڭلىق ۋە ئىنچىكە ھەرىكەتلەرنى ئىشقا ئاشۇرۇشنىڭ ئاساسى بولۇپ، ئۇنىڭ نورمال فۇنكسىيەسى بىزنىڭ كۈندىلىك تۇرمۇشىمىز ۋە ھايات سۈپىتىمىز ئۈچۈن ھالقىلىق ئەھمىيەتكە ئىگە.

تەڭپۇڭلۇق سېزىمى بىزنىڭ كۈندىلىك تۇرمۇشىمىزدىكى ئەڭ ئاساسلىق ۋە دائىم سەل قارىلىدىغان سېزىملىرىمىزنىڭ بىرى. بىزنىڭ تىك تۇرۇشىمىز، مېڭىشىمىز، يۈگۈرۈشىمىز، ھەتتا بېشىمىزنى بۇرىغاندا كۆزىمىزنىڭ بىر نۇقتىغا مۇقىم قارىيالىشىمىزنىڭ ھەممىسى تەڭپۇڭلۇق سىستېمىسىنىڭ نورمال ئىشلىشىگە باغلىق. بۇ مۇرەككەپ سىستېما ئىچكى قۇلاقتىكى دەلىز ئەزالىرىدىن باشلىنىپ، مېڭە غولى، كىچىك مېڭە ۋە چوڭ مېڭە پوستلاق قەۋىتىگىچە بولغان بىر قاتار نېرۋا يوللىرىنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ. بۇ يوللار ئۆزئارا ماسلىشىپ، بەدەننىڭ بوشلۇقتىكى ئورنى ۋە ھەرىكىتى ھەققىدىكى ئۇچۇرلارنى بىر تەرەپ قىلىپ، مۇناسىپ تەنھەرىكەت ۋە كۆز ھەرىكىتىنى كونترول قىلىدۇ.

ئورۇقلاش تىلغا ئېلىنسا ئالدى بىلەن چېنىقىش يادىمىزغا كېلىدۇ. نېمە ئۈچۈن چېنىققاندا ئورۇقلاش ئۈنۈمى ياخشى بولىدۇ؟ بۇنىڭ سەۋەبى چېنىقىش جەريانىدا بەدەندىكى ياغ خوراپ، ئېنېرگىيە بىلەن تەمىنلىنىدۇ. چېنىقىش ئارقىلىق مېتابولىزىم ئىقتىدارىنى ئۆستۈرگىلى، كۈندىلىك تۇرمۇشتىكى ھەرىكەت ئارقىلىق تېخىمۇ كۆپ ئېنېرگىيەنى خوراتقىلى بولىدۇ.

تىل تەمنى تېتىش، ئاۋاز چىقىرىشقا ياردەم بېرىش، يېمەكلىكلەرنى يۇتۇش قاتارلىق ئىقتىدارلارغا ئىگە. ئۇنىڭدىن باشقا، ئۇ يەنە چوڭ مېڭىنىڭ ئالدىنقى قاتاردىكى ئەزاسى بولۇپ، تىل نېرۋىسى چوڭ مېڭىگە تۇتىشىدۇ، ئادەم بەدىنىدە قېرىش ئەھۋالى كۆرۈلگەندە، ئەڭ روشەن ئۆزگىرىش تىلنىڭ جانلىق بولماسلىقىدا بولىدۇ.

ۋىتامىن Dنىڭ كەمچىل بولۇشى كۈندىلىك زېھنىي كۈچىگە تەسىر كۆرسىتىپلا قالماي، يەنە يۈرەك قان تومۇر كېسەللىكلىرىنىڭ خەتىرىنى ئاشۇرۇۋېتىشى مۇمكىن، بۇ ھازىرقى زامان كىشىلىرىنىڭ ساغلاملىقىدىكى بىرىنچى نومۇرلۇق زىيانداش. ئۇزۇندىن بۇيان، كىشىلەر بۇنىڭغا قارىتا ئاددىي، ئۈنۈملۈك ئالدىنى ئېلىش تەدبىرلىرىنى ئىزدەۋاتىدۇ، يېقىندا كەڭ كۆلەملىك تەتقىقات يېڭى بايقاشلارنى قولغا كەلتۈردى. بۇ تەتقىقاتتا كۆرسىتىلىشىچە، ۋىتامىن Dنى مۇۋاپىق تولۇقلىغاندا، يۈرەك قان تومۇر كېسەللىكلىرىگە گىرىپتار بولۇش خەۋپىنى كۆرۈنەرلىك تۆۋەنلەتكىلى بولىدىكەن.

«غول ھۈجەيرە دىيابېت كېسىلىنى%100 داۋالايدۇ» دېگەن بۇ بىر جۈملە سۆز تېببىي ئىلىم ساھەسى ۋە ئامما ئارىسىدا غايەت زور دولقۇن پەيدا قىلدى. بۇ سۆزنىڭ ئىلمىي ئاساسى بارمۇ؟

تۇرمۇش سەۋىيەسىنىڭ يۇقىرى كۆتۈرۈلۈشىگە ئەگىشىپ، بارغانسېرى كۆپلىگەن كىشىلەر تەن ساغلاملىقىغا ئەھمىيەت بېرىدىغان بولدى، ھەرىكەت قىلىش ئۇسۇللىرىمۇ كۆپ خىللىشىشقا قاراپ يۈزلەندى، نۇرغۇن كىشىلەر يەر ئىگىلىمەيدىغان، ھېچقانداق چېنىقىش ئەسۋابى ئىشلەتمەيدىغان، ھەر ۋاقىت، ھەر جايدا قىلغىلى بولىدىغان چېنىقىش ئۇسۇلى چوڭقۇر زوڭزىيىپ ئولتۇرۇش ئۇسۇلىنى تاللىدى.

بەدىنىمىزدە نۇرغۇن سىرلارنىڭ ساقلانغانلىقىنى بىلەمسىز؟ بىز ئادەتتە نۇرغۇن شەيئىلەرگە دىققەت قىلىمىز، لېكىن ئۆزىمىزنىڭ بەدىنىگە ئانچە دىققەت قىلىپ كەتمەيمىز. ئەمەلىيەتتە بەدىنىمىزنىڭ تۈزۈلىشى ۋە باشقا تۈرلۈك سانلىق مەلۇماتلار ھەقىقەتەن ناھايىتى سىرلىق بولۇپ، ھەممەيلەننىڭ ئويلىنىپ بېقىشىغا ئەرزىيدۇ. ئۇنداقتا بەدىنىمىزدە زادى قانداق سىرلار ساقلانغان؟ تۆۋەندە بىز بىرلىكتە كۆرۈپ باقايلى:

كۆرۈش — ئىنساننىڭ تاشقى دۇنيانى ھېس قىلىشىدىكى ئەڭ مۇھىم تۇيغۇلارنىڭ بىرى. بىز كۆرىدىغان ھەر بىر مەنزىرە، رەڭ ۋە شەكىل ئەمەلىيەتتە نۇر سىگنالىنىڭ كۆزدىن باشلاپ مېڭىنىڭ چوڭقۇر قەۋىتىگىچە بولغان مۇرەككەپ ۋە ئىنچىكە نېرۋا يولىدىن ئۆتۈپ، بىر تەرەپ قىلىنىشىنىڭ نەتىجىسىدۇر. بۇ جەريان پەقەت كۆزنىڭ ئوپتىكىلىق ئىقتىدارىغىلا تايىنىپ قالماستىن، بەلكى كۆرۈش تورلۇق پەردىسىدىكى مىليونلىغان فوتورېتسېپتور ھۈجەيرىلىرىدىن تارتىپ، كۆرۈش نېرۋىسى، كۆرۈش قايچىلاشمىسى، كۆرۈش تۇتامى ئارقىلىق ئەڭ ئاخىرىدا چوڭ مېڭىنىڭ ئارقا يېڭىپىچەك بېلىكىدىكى كۆرۈش پوستىغىچە بولغان بىر قاتار نېرۋا قۇرۇلمىلىرىنىڭ يۇقىرى دەرىجىدە ماسلىشىپ ئىشلىشىنى تەلەپ قىلىدۇ.