نۇرمەمەت دوختۇر

ئاغرىق بىر خىل دائىم كۆرۈلىدىغان فىزىيولوگىيەلىك ۋە پىسخىكىلىق ھادىسە بولۇپ، توقۇلمىلارنىڭ زەخىملىنىشى ياكى يوشۇرۇن زەخىملىنىشىگە ئاگاھلاندۇرۇش سىگنالى بېرىشتە ئىپادىلىنىدۇ. ئۇنىڭ سەۋەبىنى چۈشىنىش، تەكشۈرۈش ۋە دىئاگنوز قويۇش ئۇسۇلى ھەمدە داۋالاش ئۇسۇلى مەسىلىلەرنى ۋاقتىدا پەرقلەندۈرۈش ۋە بىر تەرەپ قىلىشتا ئىنتايىن مۇھىم. 

قىش پەسلى ئادەمنىڭ ئاسانلا ئىسسىقى ئېشىپ كېتىدىغان پەسىل بولۇپ، پات ـ پات يۇتقۇنچاق قۇرۇپ ئاغرىش، ئىككى كۆز قىزىرىش، بۇرۇن بوشلۇقى قىززىش، ئېغىز قۇرۇپ تىل ئاغرىش ۋە جاۋىغاي ئاغرىش، بۇرۇنى قاناش، چىش ئاغرىش قاتارلىق ئالامەتلەر كۆرۈلىدۇ، بۇ ئالامەتلەر ئادەتتە بىز داۋاملىق دەيدىغان «ئىسسىقى ئېشىپ كېتىش». ئۇنداقتا، قانداق قىلغاندا بەدەندىكى «ئىسسىق»نى ۋاقتىدا ياندۇرغىلى بولىدۇ؟

يىرىڭلىق قاپارتقۇ تېرىدىكى بىر خىل كېسەللىك ئۆزگىرىشى بولۇپ، تېرە يۈزىدە يىرىڭ بىلەن تولغان كىچىك خالتىلىق پۈۋەكچە پەيدا بولىدۇ. ئۇنى كۆپ خىل سەۋەبلەر كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ، يۇقۇملىنىش، زىيادە سەزگۈرلۈك رېئاكسىيەسى قاتارلىقلارنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ.

تومۇر سوقۇشى ئاستا بولۇش سىنۇس مەنبەلىك يۈرەك ھەرىكىتى زىيادە ئاستىلاش دەپمۇ ئاتىلىدۇ، بۇ يۈرەكنىڭ سىنۇس دالانچە تۈگۈنىنىڭ ھاياجانلىنىش سۈرئىتى نورمال دائىرىدىن تۆۋەن بولۇپ، يۈرەك رىتىمىنىڭ ئاستىلىشىنى كۆرسىتىدۇ. بۇ خىل ئەھۋال نورمال فىزىيولوگىيەلىك ھادىسە بولۇشىمۇ، بەزى كېسەللىكلەرنىڭ ئىپادىسى بولۇشىمۇ مۇمكىن. ئۇنىڭ سەۋەبى ۋە دىئاگنوز قويۇش ئۇسۇلىنى چۈشىنىش مۇۋاپىق داۋالاش تەدبىرلىرىنى قوللىنىشقا پايدىلىق.

كۆپ تەرلەش بۇ ھەرخىل روھىي ئامىللار ۋە سوزۇلما كېسەللىك، بەەدەن ئاجىزلىق، قۇۋۋەت يېتىشمەسلىك ۋە باشقا سەۋەبلەردىن جىسمانىي ھەرىكەت بىلەن شۇغۇللانمىغان ياكى ھاۋا ئىسسىق بولمىسىمۇ ئورۇنسىز ھالدا بەدەننىڭ ئالىقان، تاپان، پېشانە، قولتۇق قاتارلىق جايلار ئادەتتىكىدىن زىيادە تەرلەيدىغان، بەدەن ئاجىزلايدىغان، كىچىك تەرەت قېتىمى كۆپ بولىدىغان، بەزىدە بەدەندە جاراھەت پەيدا بولىدىغان ئالامەتلەر بىلەن ئىپادىلىنىدىغان تېرە كېسىلى.

ئېغىر ئۇيقۇ مېڭىدە ئارتۇقچە سوغۇق مىزاج ئۆزگىرىشى پەيدا بولۇش، ھۆللۈك مېڭىنىڭ ئالدى تەرىپىگە يىغىلىپ قېلىش، بۇخاراتلار ئۆپكە ياكى كۆكرەكتىن يۇقىرى چىقىش قاتارلىق كۆپلىگەن سەۋەبلەر تۈپەيلىدىن كېلىپ چىقىدىغان كېسەللىك بولۇپ، تۆۋەندە بۇنىڭغا مەنپەئەت قىلىدىغان رېتسېپلارنى تونۇشتۇرىمىز:

1 – يېرىم ئىستاكان نېلۇپەر يىلتىزىنىڭ سۈيىنى چىقىرىپ، ھەر كۈنى ئەتىگەندە ۋە كەچتە قايناقسۇغا چېلىپ ئىچسە بولىدۇ. 2 – 30 گرام يېڭى ئۈجمە، 15 گرام قارا كۈنجۈت ۋە 15 گرام ياڭاق مېغىزىنى ئېزىپ ئارىلاشتۇرۇپ، كۈنىگە ئىككى قېتىمدىن قايناقسۇغا چېلىپ ئىچسە، دىئابىت كېسىلىدىن بولغان بەل كۈيۈشۈپ ئاغرىش، ئالدى پىشاپ قىستاش، ئۇسساش قاتارلىقلارغا مەنپەئەت قىلىدۇ.

شەرمىي-ھايا ـ بىر جەمئىيەتنىڭ نازۇك پوستى، بىر مىللەتنىڭ ئېسىل ئەڭگۈشتەرى. ئۇ ئىنسان ئۈچۈن مەڭگۈلۈك لىباس، ئۇ ھەرقاندق ئىنساندا تەلتۆكۈس بولۇشى كېرەك بولغان گۆھەر! بۇ يەردە بىز ئاساسلىقى قىز-ئاياللار ھەققىدىلا توختىلىمىز. چۈنكى ھەممە ئائىلىدە قىز-ئاياللار بار، قىز-ئاياللار مىللەتنىڭ كەلگۈسىنى تۇغقۇچى ۋە يېتىشتۈرگۈچىدۇر!

پۈتۈن بەدەن ئورۇقلاش بەدەن ئېغىرلىقىنىڭ كۆرۈنەرلىك تۆۋەنلىشى، مۇسكۇللارنىڭ ئازىيىشى، ماينىڭ ئازىيىشى ياكى يوقىلىشىنى، بەدەننىڭ سىرتقى كۆرۈنۈشىنىڭ ئىنتايىن ئورۇقلاپ كېتىشىنى كۆرسىتىدۇ. بۇ خىل ئەھۋالنى كۆپ خىل سەۋەبلەر كەلتۈرۈپ چىقارغان بولۇشى مۇمكىن، بۇ كېسەللىك، ئوزۇقلۇق يېتىشمەسلىك، ھەزىم قىلىش، قوبۇل قىلىش توسالغۇغا ئۇچراش قاتارلىقلارنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ. ئۇنىڭ سەۋەبى ۋە دىئاگنوز قويۇش ئۇسۇلىنى چۈشىنىش مۇۋاپىق داۋالاش تەدبىرلىرىنى قوللىنىشقا پايدىلىق.

سۇ ئۈزۈش نۇرغۇن كىشىلەر ئىنتايىن ياخشى كۆرىدىغان ھەم دائىم ئېلىپ بارىدىغان تەنھەرىكەت تۈرى، بۇ خىل تەنھەرىكەتنىڭ پايدىسىمۇ ناھايىتى روشەن، ئۇنداقتا، بىر سائەت سۇ ئۈزۈش باشقا تەنھەرىكەت تۈرلىرى بىلەن قانچىلىك شۇغۇللانغانغا باراۋەر؟