بىئوخىمىيە ۋە بىئوفىزىكا

ھاياتلىقنىڭ مولېكۇلا دەرىجىلىك سىرلىرىنى چۈشىنىش

 

بىئوخىمىيە ۋە بىئوفىزىكا ھاياتلىقنىڭ ئاساسىي مېخانىزملىرىنى مولېكۇلا دەرىجىسىدە چۈشىنىش ئۈچۈن ئىنتايىن مۇھىم ئىككى پەن ساھەسىدۇر. بۇ ساھەلەر ئارقىلىق بىز ھۈجەيرىلەرنىڭ قانداق ئىشلەيدىغانلىقى، ئېنېرگىيىنى قانداق ئىشلەپچىقىرىدىغانلىقى ۋە ئىرسىيەت ئۇچۇرلىرىنى قانداق يۆتكىگەنلىكى قاتارلىق ئەڭ ئاساسىي سوئاللارغا جاۋاب تاپالايمىز. ئۇلار ئايرىم-ئايرىم ھالدا ھاياتلىقنىڭ خىمىيىۋى تەركىبى ۋە فىزىكىلىق پرىنسىپلىرىنى تەتقىق قىلىپ، زامانىۋى بىئولوگىيە ۋە تېبابەتچىلىكنىڭ ئاساسىنى سالىدۇ.

بۇ ماقالىدە بىز بىئوخىمىيە ۋە بىئوفىزىكا ساھەسىدىكى مۇھىم ئاتالغۇلارنى ئېنىق، چۈشىنىشلىك ھالدا شەرھلەپ ئۆتىمىز. ھەربىر ئاتالغۇنىڭ ئۇيغۇرچە، ئىنگلىزچە ۋە خەنزۇچە ناملارنى كۆرسىتىش بىلەن بىرگە، ئۇنىڭ قىسقىچە چۈشەندۈرۈشىنىمۇ بېرىمىز. بۇ، ئوقۇرمەنلەرگە ھاياتلىقنى تەشكىل قىلغان مۇرەككەپ سىستېمىلارنى تېخىمۇ چوڭقۇر چۈشىنىشكە ياردەم بېرىدۇ.

 

مۇھىم بىئوخىمىيە ۋە بىئوفىزىكا ئاتالغۇلىرىنىڭ شەرھى

ئابسورپسىيىلىك سپېكترومېتر ئۇسۇلى (Absorption Spectrometry, 吸收光谱法)
بۇ، ماددىلارنىڭ ئېلېكترو ماگنىت دولقۇنلىرىنى قانچىلىك يۇتقانلىقىنى ئۆلچەش ئارقىلىق ئۇلارنىڭ خىمىيىۋى تەركىبى ۋە قويۇقلۇقىنى ئېنىقلايدىغان ئانالىز ئۇسۇلى. ئۇ بىئوخىمىيە تەتقىقاتلىرىدا ئاقسىل، نۇكلېئىك كىسلاتا ۋە باشقا بىئو-مولېكۇلالارنى تەكشۈرۈشتە كەڭ قوللىنىلىدۇ.

ئاددىي ئاقسىللار (Simple Protein, 简单蛋白)
سۇ ياكى تۇز ئېرىتمىسىدە ئېرىيدىغان، يېشىلغاندىن كېيىن پەقەت ئامىنو كىسلاتاسى بېرىدىغان ئاقسىللار. بۇلار ئالبۇمىن ۋە گلوبۇلىن قاتارلىقلارنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ.

S – ئادىنوزىل مېتىئونىن (S- Adenosyl Methionine, S-腺苷蛋氨酸)
بىئولوگىيىلىك مېتىللاش رېئاكسىيىلىرىدە مېتىل گۇرۇپپىسى بىلەن تەمىنلەيدىغان مۇھىم كو-ئېنزىم. ئۇ DNA، RNA ۋە ئاقسىللارنىڭ مېتىللىنىشىدا ھالقىلىق رول ئوينايدۇ.

ئادىنوزىن ترىي فوسفات (Adenosine Triphosphate, 腺苷三磷酸)
ھۈجەيرىلەرنىڭ ئاساسلىق ئېنېرگىيە توشۇغۇچىسى. ئۇنىڭ يۇقىرى ئېنېرگىيىلىك فوسفات باغلىرى پارچىلانغاندا ئېنېرگىيە قويۇپ بېرىپ، ھۈجەيرە پائالىيەتلىرىنى قوللايدۇ.

ئارگىنىن (Arginine, 精氨酸)
ئاقسىللارنىڭ قۇرۇلمىسىدا ئاساسلىق ئامىنو كىسلاتالىرىنىڭ بىرى بولۇپ، ئازوت ئوكسىد ئىشلەپچىقىرىشتا مۇھىم رول ئوينايدۇ. ئۇ يەنە ئىممۇنىتېت سىستېمىسىنىڭ ساغلاملىقى ئۈچۈنمۇ زۆرۈر.

ئازوت بالانىسى (Nitrogen, 氮平衡)
ئورگانىزمنىڭ ئالغان ئازوت مىقدارى بىلەن چىقارغان ئازوت مىقدارى ئوتتۇرىسىدىكى مۇناسىۋەت. ئۇ ئاقسىل مېتابولىزمىنىڭ ئەھۋالىنى ئەكىس ئەتتۈرىدۇ.

ئاقسىللار (Protein, 蛋白质)
جانلىقلارنىڭ ئاساسىي قۇرۇلۇش ماتېرىيالى ۋە فۇنكسىيىلىك مولېكۇلاسى. ئۇلار ئامىنو كىسلاتالىرىدىن تەركىب تاپقان بولۇپ، تۈرلۈك بىئولوگىيىلىك فۇنكسىيىلەرنى ئادا قىلىدۇ.

ئاكتىپ توشۇلۇش (Active Transport, 主动运输)
ھۈجەيرە پەردىسى ئارقىلىق ماددىلارنى ئېنېرگىيە سەرپ قىلىپ، قويۇقلۇق گىرادىيېنتىغا (زىچلىق ئېغىشچانلىقىغا) قارشى يۆتكىلىشى. بۇ، ھۈجەيرە ئىچىدىكى مۇھىتنى ساقلاش ئۈچۈن مۇھىم.

ئاكتىپلاشتۇرۇش رولى (Activation, 激活作用)
بىر ئېنزىم ياكى مولېكۇلانىڭ فۇنكسىيىسىنى ئاشۇرۇش ياكى قوزغىتىش جەريانى. بۇ، ھۈجەيرە رېئاكسىيىلىرىنى كونترول قىلىشتا ھالقىلىق.

ئاكتىپلىق مەركىزى (Active Center Site, 活性中心)
ئېنزىمنىڭ سۇبسترات بىلەن باغلانغان ۋە كاتالىزلىك رېئاكسىيە يۈز بېرىدىغان ئالاھىدە رايونى. ئۇ ئېنزىمنىڭ ئۆزىگە خاسلىقىنى بەلگىلەيدۇ.

ئاكتىۋاتسىيە ئېنېرگىيىسى (Activation Energy, 活化能)
خىمىيىۋى رېئاكسىيىنىڭ يۈز بېرىشى ئۈچۈن تەلەپ قىلىنىدىغان ئەڭ تۆۋەن ئېنېرگىيە مىقدارى. ئېنزىملار بۇ ئېنېرگىيىنى تۆۋەنلىتىپ رېئاكسىيىلەرنى تېزلىتىدۇ.

ئاگار (Agar, 琼脂)
دەۋرۇق يۈسۈنىدىن ئېلىنغان گېلىي شەكىللىك پولىساخارىد. ئۇ مىكروئورگانىزملارنى ئۆستۈرۈش ئۈچۈن مەدەنىيەت ۋاستىلىرىنى تەييارلاشتا ئىشلىتىلىدۇ.

ئاگاروزا (Agarose, 琼脂糖)
ئاگارنىڭ بىر تەركىبىي قىسمى بولۇپ، گېل ئېلېكتروفورېزىدا DNA ۋە RNA نى ئايرىش ئۈچۈن ئىشلىتىلىدۇ. ئۇ مولېكۇلالارنى چوڭلۇقىغا ئاساسەن ئايرىيدۇ.

ئالبۇمىن (Albumin, 清蛋白)
قان پلازمىسىدىكى ئەڭ مول ئاقسىل. ئۇ سۇيۇقلۇق بېسىمىنى ساقلاش، ياغ كىسلاتاسى ۋە دورىلارنى توشۇشتا رول ئوينايدۇ.

ئاللوستېرىك ئېنزىم (Allosteric Enzyme, 变构酶)
بىر ئاكتىپلاش ياكى چەكلەش مولېكۇلاسى باغلانغاندا ئاكتىپلىق مەركىزىنىڭ شەكلىنى ئۆزگەرتىپ، ئاكتىپلىقىنى تەڭشەيدىغان ئېنزىم. بۇ، مېتابولىزمنى كونترول قىلىشتا مۇھىم.

ئامىلازىلار (Amylase, 淀粉酶)
كراخمالنى شاكارغا پارچىلايدىغان ئېنزىم. ئۇ ئاشقازان-ئۈچەي سىستېمىسىدا ۋە ئۆسۈملۈكلەردە ئۇچرايدۇ.

ئامىنوئاتسىل – tRNA سىنتېتازا (Aminoacyl – tRNA, 氨酰 – tRNA合成酶)
تەخمىنەن 20 خىلى بولۇپ، ھەربىرى ئۆزىگە خاس بىر ئامىنو كىسلاتاسى بىلەن ماس كېلىدىغان tRNA نى باغلايدۇ. بۇ، ئاقسىل سىنتېزىنىڭ باشلىنىشى ئۈچۈن مۇھىم.

ئامىنو پېپتىدازا (Aminopeptidase, 氨肽酶)
ئاقسىل ياكى پېپتىدنىڭ N-تېرمىنالىدىكى ئامىنو كىسلاتانى پارچىلايدىغان ئېنزىم. ئۇ ئاقسىل ھەزىم قىلىشتا رول ئوينايدۇ.

ئامىنو ترانسفېرازا (Amino Transferase, 转氨酶)
ئامىنو گۇرۇپپىسىنى بىر ئامىنو كىسلاتادىن يەنە بىر كېتو كىسلاتاغا يۆتكىگۈچى ئېنزىم. ئۇ ئامىنو كىسلاتا مېتابولىزمىدا مۇھىم.

ئامىنو قەنتى (Amino Sugar, 氨基糖)
قەنت مولېكۇلاسىدىكى بىر گىدروكسىل گۇرۇپپىسىنىڭ ئامىنو گۇرۇپپىسى بىلەن ئالماشتۇرۇلغان شېكەر. گلۇكوزامىن بۇنىڭ مىسالىدۇر.

ئامىنو كىسلاتاسى (Amino Acid, 氨基酸)
ئاقسىللارنىڭ ئاساسىي قۇرۇلۇش بىرلىكى. ئۇنىڭدا ئامىنو گۇرۇپپىسى، كاربوكسىل گۇرۇپپىسى، ھىدروگېن ئاتومى ۋە ئالاھىدە جانلىق گۇرۇپپا (R گۇرۇپپىسى) بار.

ئامىنو كىسلاتاسىنىڭ ئىزو ئېلېكترىك نۇقتىسى (Isoelectric Point Of Amino acid, 氨基酸等电点)
ئامىنو كىسلاتانىڭ ساپ توك قۇۋۋىتى نۆلگە تەڭ بولىدىغان pH قىممىتى. بۇ نۇقتىدا ئۇ توك مەيدانىدا ھەرىكەت قىلمايدۇ.

ئانابولىزم (سىنتېزلىنىش مېتابولىزمى) (Anabolism, 合成代谢)
كىچىك مولېكۇلالاردىن ئېنېرگىيە سەرپ قىلىپ چوڭ مولېكۇلالارنى قۇرۇش جەريانى. بۇ، ئۆسۈش ۋە رېمونت قىلىشقا مەسئۇل.

ئەركىن ئېنېرگىيە (Free energy, 自由能)
بىر سىستېمىدىكى ئىش قىلىشقا بولىدىغان ئېنېرگىيە مىقدارى. بىئولوگىيىلىك رېئاكسىيىلەرنىڭ يۈز بېرىش يۆنىلىشىنى بەلگىلەيدۇ.

ئەكسىچە كۆچۈرگۈچى ئېنزىم (Reverse Transcriptase, 逆转录酶)
RNA شابلونىدىن DNA سىنتېزلايدىغان ئېنزىم. ئۇ رېترو ۋىرۇسلاردا ئۇچرايدۇ ۋە مولېكۇلا بىئولوگىيىسىدە كەڭ قوللىنىلىدۇ.

باشتىن سىنتېزلىنىش (De novo cynthesis, 从头合成)
ئاددىي خىمىيىۋى بىرىكمىلەردىن مۇرەككەپ مولېكۇلالارنى قۇرۇش جەريانى. مەسىلەن، پۇرىن ۋە پىرىمىدىن نۇكلېئوتىدلىرىنىڭ سىنتېزلىنىشى.

بۇرالغان نۇرلارنىڭ چېچىلىشى (Optical Rotatory dispersionoORD, 旋光色散)
ماددىلارنىڭ نۇرنى بۇرۇش بۇلۇڭىنىڭ نۇرنىڭ دولقۇن ئۇزۇنلۇقىغا باغلىق ئۆزگىرىشى. ئۇ ئاقسىللارنىڭ ئىككىلەمچى قۇرۇلمىسىنى تەتقىق قىلىشتا ئىشلىتىلىدۇ.

α – بۇرما (α- helix, α- 螺旋)
ئاقسىللارنىڭ ئەڭ كۆپ ئۇچرايدىغان ئىككىلەمچى قۇرۇلمىسى. بۇ قۇرۇلمىدا پولىپېپتىد زەنجىرى بىر بۇرما شەكىلنى ھاسىل قىلىدۇ.

بىرىككەن ئاقسىللار (Conjugated Protein, 结合蛋白)
ئاقسىل تەركىبىگە ئاقسىل بولمىغان بىر گۇرۇپپا (پروستاتىك گۇرۇپپا) باغلانغان ئاقسىللار. مەسىلەن، گلېكوپروتېئىنلار.

بىرىكمە قەنتلەر (Conjugated saccharide, 结合糖)
باشقا مولېكۇلالارغا باغلانغان قەنتلەر. بۇلار گلىكوپروتېئىنلار ۋە گلىكولىپىدلارغا ئوخشاش مولېكۇلالاردا ئۇچرايدۇ.

بىرىنچى دەرىجىلىك تۈزۈلۈش (Primary Structure, 一级结构)
ئاقسىل ياكى نۇكلېئىك كىسلاتا زەنجىرىدىكى ئامىنو كىسلاتا ياكى نۇكلېئوتىدلارنىڭ رەت تەرتىپى. ئۇ مولېكۇلانىڭ كېيىنكى قۇرۇلمىلىرىنى بەلگىلەيدۇ.

بىئولوگىيىلىك ئوكسىدلىنىش (Biological Oxidation, 生物氧化)
ھۈجەيرىلەر ئىچىدە يۈز بېرىدىغان ئوكسىدلىنىش-قايتا قۇرۇش رېئاكسىيىلىرى. بۇ جەريان ئارقىلىق ئېنېرگىيە ئېلىنىدۇ.

پاپائىن (Papain, 木瓜蛋白酶)
پاكتا بار بولغان بىر پېپتىدازا ئېنزىمى. ئۇ ئاقسىللارنى پارچىلاش ۋە گۆشنى يۇمشىتىش ئۈچۈن ئىشلىتىلىدۇ.

پارچىلىغۇچى – بىرىكتۈرگۈچى ئېنزىملار (Lyases, 裂合酶类)
سۇسىزلاش، كاربون كىسلاتا چىقىرىش ياكى ئاممىياك چىقىرىش ئارقىلىق باغلىنىشلارنى پارچىلايدىغان ئېنزىملار.

پاسسىپ توشۇلۇش (Passive Transport, 被动运输)
ماددىلارنىڭ ھۈجەيرە پەردىسى ئارقىلىق قويۇقلۇق گىرادىيېنتى بويىچە ئېنېرگىيە سەرپ قىلماي يۆتكىلىشى.

پروتامىن (Protamine, 精蛋白)
كىچىك، ئاساسلىق ئاقسىللار بولۇپ، سپېرماتوزوئىد يادرولىرىدا DNA بىلەن باغلانغان بولىدۇ.

پروتېئىنازا (Proteinase, 蛋白酶)
ئاقسىللارنى ھەزىم قىلىپ، كىچىكرەك پېپتىد ياكى ئامىنو كىسلاتاسىغا پارچىلايدىغان ئېنزىم.

پلازما ئاقسىلى (Plosma Protein, 血浆蛋白)
قان پلازمىسىدا ئۇچرايدىغان ئاقسىللار. ئۇلار توشۇش، ئىممۇنىتېت ۋە قان ئۇيۇشۇشى قاتارلىق فۇنكسىيەلەرنى ئادا قىلىدۇ.

پولى ساخارىدلار (Polysaccharide, 多糖)
نۇرغۇن مونو ساخارىد بىرلىكلىرىدىن تەركىب تاپقان مۇرەككەپ كاربون سۇ بىرىكمىسى. كراخمال ۋە سېللۇلوزا بۇنىڭ مىسالىدۇر.

DNA پولىمېرازا (DNA polymerase, DNA 聚合酶)
DNA نى كۆپەيتىش جەريانىدا يېڭى DNA زەنجىرىنى سىنتېزلايدىغان ئېنزىم.

RNA پولىمېرازا (RNA polymerase, RNA 聚合酶)
DNA شابلونىنى ئىشلىتىپ RNA مولېكۇلاسىنى سىنتېزلايدىغان ئېنزىم.

پولى نۇكلېئوتىدتېرامىترانسفېرازا (Polynucleotide teramitransferase, 多聚核苷酸末端转移酶)
پولىنۇكلېئوتىد زەنجىرىنىڭ ئاخىرىغا نۇكلېئوتىد قوشىدىغان ئېنزىم.

پۇرىن (Purine, 嘌呤)
ئىككىلىك ھالقىلىق ئاساس بولۇپ، DNA ۋە RNA نىڭ تەركىبىدە ئادېنىن (A) ۋە گۇانىن (G) شەكلىدە ئۇچرايدۇ.

پېپتون (Peptone, 蛋白胨)
ئاقسىللارنىڭ قىسمەن ھەزىم قىلىنىشىدىن ھاسىل بولغان كىچىك پېپتىدلار توپى. ئۇ مەدەنىيەت ۋاستىلىرىدە ئوزۇقلۇق قىلىپ ئىشلىتىلىدۇ.

پېپتىد (Peptide, 肽)
ئامىنو كىسلاتالىرى پېپتىد باغلىنىشى ئارقىلىق بىرلىشىپ ھاسىل قىلغان قىسقا زەنجىر.

پېپسىن (Pepsin, 胃蛋白酶)
ئاشقازان سۇيۇقلۇقىدا ئۇچرايدىغان بىر پروتېئىنازا. ئۇ ئاقسىللارنى پارچىلاشقا ياردەم بېرىدۇ.

پېكتازا (Pectase, 果胶酶)
پېكتىننى پارچىلايدىغان ئېنزىم. ئۇ مېۋە شەربىتى ئىشلەپچىقىرىشتا مېۋە سۈيىنى سۈزۈش ئۈچۈن ئىشلىتىلىدۇ.

پېكتىن (Pectin, 果胶)
ئۆسۈملۈك ھۈجەيرىسىنىڭ دىۋارىدا ئۇچرايدىغان بىر پولىساخارىد. ئۇ گېلىي ھاسىل قىلىش خۇسۇسىيىتىگە ئىگە.

پىرىمىدىن (Pyrimidine, 嘧啶)
بىرلىك ھالقىلىق ئاساس بولۇپ، DNA دا سىتوزىن (C) ۋە تىمىن (T)، RNA دا سىتوزىن (C) ۋە ئۇراسېل (U) شەكلىدە ئۇچرايدۇ.

تەتۈر باغلىنىشلىق تورمۇزلاش (Feedback inhibition, 反馈抑制)
بىر بىئوخىمىيىۋى يولنىڭ ئاخىرقى مەھسۇلاتىنىڭ شۇ يولدىكى دەسلەپكى ئېنزىملارنىڭ بىرىنى چەكلەپ، مەھسۇلات ئىشلەپچىقىرىشنى ئازايتىش.

تەتۈر باغلىنىشلىق چەكلىنىش (Feedback repression, 反馈阻遇)
مەھسۇلاتنىڭ ئۆزىنىڭ سىنتېز يولىغا قاتناشقان گېنلارنىڭ ئىپادىلىنىشىنى چەكلەش جەريانى.

تەدرىجىي چوڭايتىش رولى (Cascade amplification, 级联放大作用)
بىر ئېنزىملىق رېئاكسىيىنىڭ كېيىنكى ئېنزىمنى ئاكتىپلاشتۇرۇشى ئارقىلىق سىگنالنىڭ زور دەرىجىدە كۈچىيىشى.

تەكرار تەرتىپ (Repetitive sequence, 重复序列)
گېنومدا بىر قانچە قېتىم تەكرارلانغان DNA تەرتىپلىرى. ئۇلارنىڭ فۇنكسىيىسى ئوخشاش بولمايدۇ.

تەكشىسىز يادرو RNA (HnRNA, heterogeneous nuclear RNA, RNA – 核不均)
ياش RNA مولېكۇلاسى بولۇپ، ئۇنىڭدىن كېيىن پىشىپ يېتىلىپ خەۋەرچى RNA غا ئايلىنىدۇ.

ترانسفېرازىلار (Transferase, 转移酶类)
بىر مولېكۇلادىن يەنە بىر مولېكۇلاغا گۇرۇپپا يۆتكىگۈچى ئېنزىم.

ترانسكرىپتون (Transcripton, 转录子)
بىر گېندىن ياكى گېن گۇرۇپپىسىدىن كۆچۈرۈلگەن RNA مولېكۇلاسى.

ترومبىن (Thrombin, 凝血酶)
قان ئۇيۇشۇش جەريانىدا فىبىرىنوگېننى فىبىرىنغا ئايلاندۇرىدىغان ئېنزىم.

ترىپسىن (Trypsin, 胰蛋白酶)
ئاشقازان ئاستى بېزىدىن چىقىدىغان بىر پروتېئىنازا. ئۇ ئاقسىللارنى ھەزىم قىلىشتا مۇھىم.

ترىئوزا فوسفات ئىزومېرازا (Triose Phosphate isomerase, 磷酸丙糖异构酶)
گلېكولىز جەريانىدا دىگىدروكسىياسېتون فوسفاتنى گلىسېرالدېگىد-3-فوسفاتقا ئايلاندۇرىدىغان ئېنزىم.

تورمۇزلاش رولى (Inhibition, 抑制作用)
بىر ئېنزىم ياكى بىئولوگىيىلىك رېئاكسىيىنىڭ پائالىيىتىنى ئازايتىش ياكى توختىتىش.

توڭلىتىپ نۇسخا ئېلىش تېخنىىكىسى (Freeze – Etching, 冰冻蚀刻术)
ھۈجەيرىلەرنى توڭلىتىش ئارقىلىق ئۇلارنىڭ ئىچكى قۇرۇلمىسىنى ئېلېكترونلۇق مىكروسكوپتا كۆرىدىغان تەييارلىق ئۇسۇلى.

تولۇقلاش يولى (Salvage pathway, 补救途径)
نۇكلېئوتىد سىنتېزلاش يولى بولۇپ، ئورگانىزملار پارچىلانغان ئاساسلارنى قايتا ئىشلىتىپ نۇكلېئوتىد ھاسىل قىلىدۇ.

تولۇق ئېنزىم ۋە ياردەمچى رادىكال (Holoenzyme and prosthetic Group, 全酶与辅基)
تولۇق ئېنزىم بىر ئاپوئېنزىم (ئاقسىل قىسمى) بىلەن بىر پروستاتىك گۇرۇپپا (ئاقسىل بولمىغان قىسمى) نىڭ بىرىكمىسى. پروستاتىك گۇرۇپپا ئېنزىم پائالىيىتى ئۈچۈن زۆرۈر.

تۇخۇم ئېقى ئاقسىلى (Ovalbumin, 卵白蛋白)
تۇخۇم ئېقىدىكى ئاساسلىق ئاقسىل. ئۇ يېمەكلىك سانائىتىدە ۋە تەجرىبىخانىلاردا كەڭ قوللىنىلىدۇ.

تۇراقلاشتۇرغۇچى ئېنزىم (Fixed enzyme, 固定化酶)
ماترىسساغا چاپلانغان ياكى بىر يەرگە بېكىتىلگەن ئېنزىم. ئۇنى قايتا-قايتا ئىشلىتىش ۋە ئېنزىمنىڭ تۇراقلىقلىقىنى ئاشۇرۇشقا بولىدۇ.

تۇزدا ئېرىش (Saltingin, 盐溶)
تۇزنىڭ كىچىك قويۇقلۇقىدا ئاقسىللارنىڭ ئېرىشچانلىقىنىڭ ئېشىش ھادىسىسى.

جۈپلىشىشنىڭ يېشىلىشى (Uncopling, 解偶联)
مىتوخوندىرىيەدىكى ئوكسىدلىنىش بىلەن فوسفاتلىشىشنىڭ ئايرىلىشى. بۇ، ئېنېرگىيەنىڭ ATP غا ئايلىنىشى ئورنىغا ئىسسىقلىق شەكلىدە قويۇپ بېرىلىشىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ.

جۈپ ئۆزگىرىش پەرىزى (Wobble hypothesis Crick, 变偶性假说)
ت-RNA نىڭ ئانتىكودونى بىلەن م-RNA نىڭ كودونى ئوتتۇرىسىدىكى بىر قىسىم ماسلاشماسلىقلارنىڭ يۈز بېرىشىگە يول قويىدىغان پەرەز.

خەۋەرچى RNA (RNA information messenger, 信使RNA)
گېنلاردىكى ئىرسىيەت ئۇچۇرىنى رىبوسومىغا يۆتكىگۈچى RNA. ئۇ ئاقسىل سىنتېزى ئۈچۈن شابلون رولىنى ئوينايدۇ.

خروماتوگرافىيە تېخنىكىسى (Chromatography Technique, 层析技术)
بىرىكمىلەرنى ئوخشىمىغان پاسىق فازا ۋە ھەرىكەتچان فازا ئارقىلىق ئايرىش تېخنىكىسى. ئۇ ئاقسىل، نۇكلېئىك كىسلاتا ۋە باشقا مولېكۇلالارنى ساپلاشتۇرۇشتا ئىشلىتىلىدۇ.

خولېستېروللار (Cholesterol, 胆甾醇)
جانلىق ھۈجەيرە پەردىسىنىڭ مۇھىم تەركىبىي قىسمى بولغان ستېروئىد. ئۇ يەنە ھورمونلارنىڭ دەسلەپكى ماددىسى.

خولىن ئىستېرازا (Choline Esterase, 胆碱酯酶)
نېرۋا ئۆتكۈزگۈچى ئاتسېتىلخولىننى پارچىلايدىغان ئېنزىم. ئۇ نېرۋا سىستېمىسىنىڭ فۇنكسىيىسى ئۈچۈن مۇھىم.

خىموترىپسىن (Chymotrypsin, 胰凝乳蛋白酶)
ئاشقازان ئاستى بېزىدىن چىقىدىغان بىر پروتېئىنازا. ئۇ ئاقسىل ھەزىم قىلىشتا رول ئوينايدۇ.

خىمىيىلىك جۈپلىشىش تەلىماتى (Chemical Coupling hypthesis, 化学偶联假说)
ئوكسىدلىنىش فوسفاتلىنىش جەريانىدا ئېنېرگىيەنىڭ خىمىيىۋى ئوتتۇرا مولېكۇلا ئارقىلىق يۆتكىلىدىغانلىقىنى چۈشەندۈرۈش.

داۋالغۇش رايونى (Drift Region, 漂移区)
ماس سپېكترومېتىرىدا ئارىلاشمىدىكى ئايرىم زەررىچىلەرنىڭ كۆچۈش سۈرئىتىنى ئۆلچەيدىغان بوشلۇق.

دېكىستران (Dextran, 葡聚糖)
بىر پولىساخارىد بولۇپ، باكتېرىيە تەرىپىدىن ئىشلەپچىقىرىلىدۇ. ئۇ قان ئالماشتۇرۇشتا ياكى گېل سۈزۈش كروماتوگرافىيىسىدە ئىشلىتىلىدۇ.

دېكسترىن (Dextrin, 糊精)
كراخمالنىڭ قىسمەن ھىدرولىزلىنىشىدىن ھاسىل بولغان كىچىكرەك پولىساخارىدلار.

دېگىدروگېنازىلار (Dehydrogenase, 脱氢酶)
سۇبستراتلاردىن گىدروگېن ئاتوملىرىنى ئېلىپ تاشلايدىغان ئېنزىم. ئۇلار ئوكسىدلىنىش-قايتا قۇرۇش رېئاكسىيىلىرىدە مۇھىم.

دېئوكسى رىبوزا (Dexyribose, 脱氧核糖)
DNA نىڭ قۇرۇلمىسىدىكى بىر پېنتوزا شەكىرى.

دىئالىزلىنىش (تۇزدا ئاجرىلىش) (Salting out, 盐析)
يۇقىرى قويۇقلۇقتىكى تۇز قوشۇش ئارقىلىق ئاقسىللارنى ئېرىتمىدىن چۆكمە قىلىش جەريانى.

دى ساخارىدلار (Disaccharide, 二糖)
ئىككى مونو ساخارىد بىرلىكىدىن تەركىب تاپقان كاربون سۇ بىرىكمىسى. ساخاروزا ۋە لاكتوزا بۇنىڭ مىسالىدۇر.

دى سۇلفىد بېغى (Disulfide Bond, 二硫键)
ئاقسىل قۇرۇلمىسىدا ئىككى سىستېيىن ئامىنو كىسلاتاسىنىڭ گۈڭگۈرت ئاتومى ئارقىلىق ھاسىل بولغان كوۋالېنت باغلىنىشى.

رامان سپېكترى (Raman Spectra, 拉曼光谱)
ماددىلارنىڭ مولېكۇلا تەۋرىنىشىنى تەتقىق قىلىدىغان سپېكتروسكوپىيە تېخنىكىسى. ئۇ مولېكۇلالارنىڭ قۇرۇلمىسىنى ئېنىقلاشتا ئىشلىتىلىدۇ.

رېپلىكسون (Replicon, 复制子)
DNA نىڭ بىر نۇسخىلىنىش مەنبەسىدىن باشلىنىپ ئاخىرلىشىدىغان قىسمى.

cAMP رېتسېپتور ئاقسىل (Cyclic AMp receptorprotein, cAMP受体蛋白)
بىر گېن ئىپادىلىنىشىنى كونترول قىلىدىغان ئاقسىل. cAMP باغلانغاندا ئۇ گېننىڭ ترانسكرىپسىيىسىنى ئاكتىپلاشتۇرىدۇ.

رېننىن (Rennin, 凝乳酶)
مۆلچەردە ئۇچرايدىغان بىر پروتېئىنازا بولۇپ، سۈتتىكى كازېئىننى پارچىلاپ سۈتنى ئىرىتىدۇ.

رىبوزا (Ribose, 核糖)
RNA نىڭ قۇرۇلمىسىدىكى بىر پېنتوزا شەكىرى.

رىبوزوما (Ribosome, 核糖体)
ھۈجەيرىدىكى ئاقسىل سىنتېزلەش زاۋۇتى. ئۇ خەۋەرچى RNA دىكى ئۇچۇرنى ئامىنو كىسلاتا زەنجىرىگە تەرجىمە قىلىدۇ.

رىبوزىمىلىق RNA (Ribosomal RNA, 核糖体RNA)
رىبوسومانىڭ ئاساسىي تەركىبىي قىسمى بولۇپ، ئاقسىل سىنتېزى جەريانىدا كاتالىزلىك رول ئوينايدۇ.

زۆرۈر بولمىغان ئامىنو كىسلاتالىرى (Non essential amino acid, 非必须氨基酸)
بەدەن تەرىپىدىن سىنتېزلىنالايدىغان ئامىنو كىسلاتالىرى.

زىموگېن (Zymogen, 酶原)
پائالىيەتسىز ھالەتتىكى ئېنزىم ئالدىنقىسى. ئۇ ئالاھىدە شەرتلەر ئاستىدا ئاكتىپ ئېنزىمغا ئايلىنىدۇ.

ساخاروزا (Sucrose, 蔗糖)
گلۇكوزا ۋە فرۇكتوزادىن تەركىب تاپقان دىساخارىد. ئادەتتىكى ئاشخانا شېكىرى.

سپېكترو فوتومېتر ئۇسۇلى (Spectrophotometry, 分光光度法)
ماددىلارنىڭ ئۆزگىچە دولقۇن ئۇزۇنلۇقىدىكى يورۇقلۇقنى قانچىلىك يۇتقانلىقىنى ئۆلچەش ئارقىلىق ئۇلارنى مىقدارلاشتۇرۇش ئۇسۇلى.

ستېروئىدلار (Steroid, 类甾醇)
تۆت ھالقىلىق يادرولۇق ئورگانىك بىرىكمىلەر توپى. ئۇلار ھورمونلار ۋە خولېستېرولنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ.

سفىنگولىپىد (Sphingolipid, 鞘脂类)
ھۈجەيرە پەردىسىنىڭ تەركىبىدە ئۇچرايدىغان بىر خىل ياغ. ئۇلار نېرۋا سىستېمىسىدا ئالاھىدە مۇھىم رول ئوينايدۇ.

سول بۇرمىلىق DNA (Left Helix DNA, 左旋DNA)
ئادەتتىكى ئوڭ بۇرمىلىق B-DNA دىن پەرقلىنىدىغان، سول يۆنىلىشتە بۇرمىلانغان DNA شەكلى.

سۇيۇق كىرىشكەن مودېل (Liquid Mosaic model, 液态镶嵌模型)
ھۈجەيرە پەردىسىنىڭ قۇرۇلمىسىنى تەسۋىرلەيدىغان مودېل. بۇ مودېلغا ئاساسلانغاندا، پەردە ئىچىدە ياغ قەۋىتىدە ئاقسىللار سۇيۇق ھالەتتە يۆتكىلەلەيدۇ.

سېفالىن (Cephaline, 脑磷脂)
مېڭە ۋە باشقا نېرۋا توقۇلمىلىرىدا ئۇچرايدىغان بىر فوسفولىپىد.

سېلليۇلازا (Cellulase, 纤维素酶)
سېللۇلوزانى پارچىلايدىغان ئېنزىم. ئۇ كۆپىنچە باكتېرىيە ۋە زەمبۇرۇغلار تەرىپىدىن ئىشلەپچىقىرىلىدۇ.

سېنترىفۇگ تېخنىكىسى (Centrifugation technique, 离心技术)
ئارىلاشمىدىكى ماددىلارنى زىچلىق ياكى چوڭلۇقىغا ئاساسەن تېز ئايلاندۇرۇش ئارقىلىق ئايرىش ئۇسۇلى.

ستوخروم (Cytochrome, 细胞色素)
ئېلېكترون توشۇش زەنجىرىدە ئېلېكترونلارنى توشۇيدىغان ئاقسىل. ئۇلار گېم گۇرۇپپىسىنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ.

سىستىن (Cystine, 胱氨酸)
ئىككى سىستېيىن ئامىنو كىسلاتاسىنىڭ دىسۇلفىد باغلىنىشى ئارقىلىق بىرىكىشىدىن ھاسىل بولغان مولېكۇلا.

سىنتېتازىلار (LigaseSynthetase， ECb, 合成酶类)
ATP نى سەرپ قىلىپ، ئىككى مولېكۇلانى بىر-بىرىگە باغلايدىغان ئېنزىم.

فرۇكتوزا (Fructose, 果糖)
مېۋىلەردە كۆپ ئۇچرايدىغان بىر مونو ساخارىد.

فلاۋوپروتېئىن (Flavoprotein, 黄素蛋白)
فلاۋىن كوفاكتور (FMN ياكى FAD) نى ئۆز ئىچىگە ئالغان ئاقسىل. ئۇلار ئوكسىدلىنىش-قايتا قۇرۇش رېئاكسىيىلىرىدە رول ئوينايدۇ.

فوسفاتازا (Phosphatase, 磷酸酯酶)
فوسفات باغلىنىشىنى ھىدرولىزلاپ، فوسفات گۇرۇپپىسىنى چىقىرىپ تاشلايدىغان ئېنزىم.

فوسفاتىدلار (Phospholipid, 磷脂)
ھۈجەيرە پەردىسىنىڭ ئاساسىي تەركىبىي قىسمى بولغان ياغ. ئۇلارنىڭ سۇنى ياخشى كۆرىدىغان بېشى ۋە سۇنى يامان كۆرىدىغان دۈمبىسى بار.

فولىك كىسلاتا (Folic acid, 叶酸)
B ۋىتامىنلىرى تۈرىدىكى بىر ۋىتامىن. ئۇ DNA سىنتېزى ۋە ھۈجەيرە بۆلۈنۈشى ئۈچۈن مۇھىم.

قاتتىق ماي كىسلاتا (Stearic acid, 硬脂酸)
توينۇقسىز ياغ كىسلاتاسى بولۇپ، ھايۋانات ياغلىرىدا كۆپ ئۇچرايدۇ.

β – قاتلىقى (β – Pleat, β – 折叠)
ئاقسىللارنىڭ ئىككىلەمچى قۇرۇلمىسى. بۇ قۇرۇلمىدا پولىپېپتىد زەنجىرى زىگزاگ شەكلىدە قاتلىنىدۇ.

قەنتلەرنىڭ ئېچىپ پارچىلىنىشى (Embden – Meyerhof – Parnas pathway, 糖（原）酶解)
گلېكولىز دەپمۇ ئاتىلىدۇ. گلۇكوزانى پىرۇۋىك كىسلاتاغا پارچىلاپ ئېنېرگىيە (ATP) ھاسىل قىلىدىغان مېتابولىزم يولى.

قەنت ھاسىل قىلىدىغان ئامىنوكىسلاتالىرى ۋە كېتون ھاسىل قىلىدىغان ئامىنو كىسلاتالىرى (Glycogenic amino acid and ketogenic amino acid, 生糖氨基酸与生酮氨基酸)
گلىكوگېن ھاسىل قىلىدىغان ئامىنو كىسلاتالىرى گلۇكوزاغا ئايلىنالايدۇ، كېتون ھاسىل قىلىدىغان ئامىنو كىسلاتالىرى بولسا كېتون جىسىملىرىغا ئايلىنالايدۇ.

قوش بۇرمىلىق DNA (Double helix DNA, 双螺旋DNA)
ۋاتسون ۋە كرىك تەسۋىرلىگەن DNA نىڭ ئاساسىي قۇرۇلمىسى. ئىككى پولىنۇكلېئوتىد زەنجىرى بىر-بىرىگە بۇرمىلانغان ھالەتتە بولىدۇ.

كاتابولىزم (پارچىلىنىش مېتابولىزمى) (Catabolism, 分解代谢)
چوڭ مولېكۇلالارنى كىچىك مولېكۇلالارغا پارچىلاپ، ئېنېرگىيە قويۇپ بېرىش جەريانى.

كاتېپسىن (Cathepsin, 组织蛋白酶)
لىزوسومىلاردا ئۇچرايدىغان بىر پروتېئىنازا. ئۇ ھۈجەيرىلەرنىڭ ئۆزىنى ھەزىم قىلىشىدا رول ئوينايدۇ.

كاربوكسى پېپتىدازا (Carboxy Peptidase, 羧肽酶)
ئاقسىل ياكى پېپتىدنىڭ C-تېرمىنالىدىكى ئامىنو كىسلاتانى پارچىلايدىغان ئېنزىم.

كارنىتىن (Carnitine, 肉碱)
ياغ كىسلاتالىرىنى مىتوخوندىرىيەگە توشۇشقا ياردەم بېرىدىغان مولېكۇلا.

كاروتېنوئىدلار (Carotenoid, 类胡萝卜素)
ئۆسۈملۈكلەردە ئۇچرايدىغان پىگمېنتلار توپى. ئۇلار رەڭ بېرىش ۋە فوتوسىنتېزدا رول ئوينايدۇ.

كازېئىن (Casein, 酪蛋白)
سۈتتىكى ئاساسلىق ئاقسىل. ئۇ فوسفاتنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ.

كاناۋالىن (Concanavalin A，conA, 伴刀豆球蛋白)
قاپاق تۈرىدىكى ئۆسۈملۈكتىن ئېلىنغان بىر لېكتىن. ئۇ قانتالايدىغان ھۈجەيرىلەرنى ئۆگىنىشتە ئىشلىتىلىدۇ.

كراخمال (Starch, 淀粉)
ئۆسۈملۈكلەردە ئېنېرگىيە ساقلاش شەكلى بولغان پولىساخارىد.

كرېئاتىن (Creatine, 肌酸)
مۇسكۇللاردا ئېنېرگىيە ساقلاشتا رول ئوينايدىغان ئورگانىك كىسلاتا.

كرىستال كىرىشكەن مودېل (Crystal Mosaic Model, 晶格馕嵌模型)
ھۈجەيرە پەردىسىنى تەسۋىرلەيدىغان بۇرۇنقى مودېللارنىڭ بىرى.

كوللاگېن (Collagen, 胶原)
تېرىدە، سۆڭەكتە ۋە ئۇلىنىش توقۇلمىسىدا كۆپ ئۇچرايدىغان ئاقسىل. ئۇ بەدەنگە قۇرۇلما بېرىدۇ.

كونفورماتسىئونال – جۈپلىشىش قىياسى (Conformational Coup linghypothesis, 构象变化偶联假说)
ئوكسىدلىنىش فوسفاتلىنىش جەريانىدا ئېنېرگىيەنىڭ ئاقسىللارنىڭ قۇرۇلما ئۆزگىرىشى ئارقىلىق يۆتكىلىدىغانلىقىنى چۈشەندۈرۈش.

كونفورماتسىيە (Conformation, 构想)
مولېكۇلانىڭ باغلىنىشلارنى ئايلاندۇرۇش ئارقىلىق ئېرىشەلەيدىغان ئۈچ ئۆلچەملىك شەكلى.

كونفىگۇراتسىيە (Configuration, 构型)
مولېكۇلانىڭ خىمىيىۋى باغلىنىشلارنى بۇزماي ئۆزگەرتكىلى بولمايدىغان ئۈچ ئۆلچەملىك ئورۇنلاشتۇرۇلۇشى.

كوۋالېنتلىق تەڭشىگۈچى ئېنزىم (Covalent Regulatory enzyme, 共价调节酶)
كوۋالېنت باغلىنىش ئارقىلىق مودىفىكاستىيە قىلىش (مەسىلەن، فوسفاتلىنىش) ئارقىلىق پائالىيىتى تەڭشەلگەن ئېنزىم.

كۆپ فۇنكسىيىلىك ئېنزىم (Multifunctional enzyme, 多功能酶)
بىرلا ئېنزىم مولېكۇلاسىدا بىر قانچە كاتالىزلىك پائالىيەتنى ئادا قىلالايدىغان ئېنزىم.

كېتونلار (Ketone body, 酮体)
ياغ كىسلاتالىرىنىڭ مېتابولىزمىدىن ھاسىل بولغان مولېكۇلالار. ئۇلار كاربون سۇ بىرىكمىسى كەمچىل بولغاندا ئېنېرگىيە مەنبەسى سۈپىتىدە ئىشلىتىلىدۇ.

گلوبىن (Globin, 珠蛋白)
ھېموگلوبىن ۋە مىيوگلوبىننىڭ ئاقسىل قىسمى. ئۇ گېم گۇرۇپپىسى بىلەن باغلىنىدۇ.

گلۇتامىك كىسلاتا (Glutamic acid, 谷氨酸)
نېرۋا سىستېمىسىدىكى مۇھىم نېرۋا ئۆتكۈزگۈچى بولغان ئامىنو كىسلاتا.

گلۇكوزا (Glucose, 葡萄糖)
ھاياتلىقنىڭ ئاساسلىق ئېنېرگىيە مەنبەسى بولغان بىر مونو ساخارىد.

گلۇكوزا فوسفات ئورۇن ئۆزگەرتكۈچى ئېنزىم (Glucose Phosphate Mutase, 磷酸葡萄糖变位酶)
گلۇكوزا-6-فوسفاتنى گلۇكوزا-1-فوسفاتقا ئايلاندۇرىدىغان ئېنزىم.

گلۇكوزا ئوكسىدازا (Glucose Oxidase, 葡萄糖氧化酶)
گلۇكوزانى ئوكسىدلاپ گلۇكونىك كىسلاتا ھاسىل قىلىدىغان ئېنزىم. ئۇ شېكەرنى ئۆلچەشتە ئىشلىتىلىدۇ.

گلىكوزىدازىلار (Glycosidase, 糖苷酸)
گلىكوزىد باغلىنىشىنى پارچىلايدىغان ئېنزىم. ئۇلار كاربون سۇ بىرىكمىلىرىنىڭ پارچىلىنىشىدا مۇھىم.

گلىكوگېن (Glycogen, 糖原)
ھايۋانلاردا گلۇكوزانى ساقلاش شەكلى بولغان پولىساخارىد.

گلىكونېئوگېنلىنىش (Glyconeogenesis, 糖原异生作用)
كاربون سۇ بىرىكمىسى بولمىغان ماددىلاردىن (مەسىلەن، ئامىنو كىسلاتا، گلېتسېرىن) گلۇكوزا سىنتېزلاش جەريانى.

گلىئوكسلات ئايلانمىسى (Glyoxylate cycle, 乙醛酸循环)
ئۆسۈملۈكلەر ۋە مىكرو ئورگانىزملاردا ئۇچرايدىغان مېتابولىزم يولى. ئۇ ياغنى كاربون سۇ بىرىكمىسىگە ئايلاندۇرۇشقا ياردەم بېرىدۇ.

ھېپارىن (Heparin, 肝素)
قاننى سۇيۇلدۇرىدىغان تەبىئىي ئانتىكوئاۋلانت. ئۇ قاندىكى ئۇيۇشۇشقا قارشى رول ئوينايدۇ.

ھېكسوزا مونو فوسفات تارماق يولى ، پېنتوزا فوسفات يولى (Hexose monophosphate Shunt， HMS， Phentose phosphate pathway, 已糖单磷酸支路)
گولكوزانى رىبوزا-5-فوسفات (نۇكلېئوتىد سىنتېزى ئۈچۈن) ۋە NADPH (ياغ سىنتېزى ۋە ئوكسىدلىنىش بېسىمىغا قارشى تۇرۇش ئۈچۈن) ھاسىل قىلىش يولى.

ھېموسىيانىن (Hemocyanin, 血蓝蛋白)
بەزى ئومۇرتقىسىز ھايۋانلاردىكى ئوكسىگېن توشۇغۇچى ئاقسىل. ئۇ تۆمۈر ئورنىغا مىسنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ.

ھېموگلوبىن (Hemoglobin, 血红蛋白)
قىزىل قان ھۈجەيرىلىرىدە ئوكسىگېن توشۇيدىغان ئاقسىل. ئۇ تۆمۈر ئۆز ئىچىگە ئالغان گېم گۇرۇپپىسىنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ.

ھېئالىن كىسلاتاسى (Hyaluronic acid, 透明质酸)
باغلانما توقۇلمىلاردا ئۇچرايدىغان بىر پولىساخارىد. ئۇ سۇنى تۇتۇش ۋە توقۇلما سىلىقلاشتا رول ئوينايدۇ.

ھىدرولازىلار (Hydrolase ，EC3, 水解酶类)
سۇنى ئىشلىتىپ باغلىنىشلارنى پارچىلايدىغان ئېنزىملار.

ھىستون (Histone, 组蛋白)
ھۈجەيرە يادروسىدا DNA بىلەن بىرلىشىپ خروماتىننى ھاسىل قىلىدىغان ئاساسلىق ئاقسىل.

لاكتوزا (Lactose, 乳糖)
سۈتتە ئۇچرايدىغان دىساخارىد. ئۇ گلۇكوزا ۋە گالاكتوزادىن تەركىب تاپقان.

لېتسىتىن (Lecithin, 卵磷脂)
كۆپ ئۇچرايدىغان فوسفولىپىد بولۇپ، ھۈجەيرە پەردىسىنىڭ تەركىبىدە ۋە ئېمۇلگاتور سۈپىتىدە ئىشلىتىلىدۇ.

لېكتىن (Lectin, 凝集素)
كاربون سۇ بىرىكمىلىرى بىلەن ئۆزىگە خاس باغلىنالايدىغان ئاقسىل. ئۇ ھۈجەيرە ئۆز-ئارا تەسىر قىلىشتا رول ئوينايدۇ.

لىپازا (Lipase, 脂肪酶)
ياغلارنى (ترايگلىتسېرىدلارنى) پارچىلاپ ياغ كىسلاتاسى ۋە گلىسېرىنغا ئايلاندۇرىدىغان ئېنزىم.

لىپوئىك كىسلاتا (Lipoic acid, 硫辛酸)
بىر كو-ئېنزىم بولۇپ، ئوكسىدلىنىش-كاربوكسىل چىقىرىش رېئاكسىيىلىرىدە رول ئوينايدۇ.

لىزوزىم (Lysozyme, 溶菌酶)
باكتېرىيە ھۈجەيرىسىنىڭ دىۋارىنى پارچىلايدىغان ئېنزىم. ئۇ كۆز ياشلىرى، شۆلگەي ۋە باشقا بەدەن سۇيۇقلۇقلىرىدا ئۇچرايدۇ.

لىزىن (Lysine, 赖氨酸)
ئاقسىللارنىڭ قۇرۇلمىسىدىكى ئاساسلىق ئامىنو كىسلاتالىرىنىڭ بىرى.

لىگازا ؛ پولى نۇكلېئوتىدلار (Ligase，Polynucleotide synthetase, 连接酶)
DNA ياكى RNA زەنجىرىدىكى بۆشۈكلەرنى تۇتاشتۇرىدىغان ئېنزىم.

ماددا مېتابولىزمى ۋە ئېنېرگىيە مېتابولىزىمى (Substance metabolism and energy metabolism, 物质代谢与能量代谢)
ماددا مېتابولىزمى ھۈجەيرىلەردىكى خىمىيىۋى ئۆزگىرىشلەرنى كۆرسىتىدۇ، ئېنېرگىيە مېتابولىزمى بولسا ئېنېرگىيەنىڭ قانداق ھاسىل بولۇپ، سەرپ قىلىنىشىنى كۆرسىتىدۇ.

مالتوزا (Maltose, 麦芽糖)
ئىككى گلۇكوزا بىرلىكىدىن تەركىب تاپقان دىساخارىد.

مالونىل (CoA Malonyl or Malonic acid mono acyl, 丙二酸单酰)
ياغ كىسلاتاسى سىنتېزىدا كاربون ئىككى ئوكسىد بىلەن تەمىنلەيدىغان مولېكۇلا.

ماي كىسلاتاسى (Oleic acid, 油酸)
توينۇقسىز ياغ كىسلاتاسى بولۇپ، ئۆسۈملۈك ياغلىرىدا كۆپ ئۇچرايدۇ.

مولېكۇلا كلون توشۇغۇچىسى (Molecular cloning vector, 分子克隆载体)
گېنلارنى بىر جانلىقتىن يەنە بىر جانلىققا يۆتكەش ئۈچۈن ئىشلىتىلىدىغان DNA مولېكۇلاسى.

مولېكۇلىنى شالغۇتلاشتۇرۇش (Spiegelman Molecular Hybridization, 分子杂交)
ئىككى نۇكلېئىك كىسلاتا زەنجىرىنى كومپلېمېنتار ئاساسلىق جۈپلىشىش ئارقىلىق بىر-بىرىگە باغلاش.

مول كىسلاتا (Pantothenic acid, 泛酸)
B5 ۋىتامىنى دەپمۇ ئاتىلىدۇ. ئۇ كو-ئېنزىم A نىڭ تەركىبىي قىسمى بولۇپ، مېتابولىزمدا مۇھىم رول ئوينايدۇ.

مونو ساخارىدلار (monosaccharide, 单糖)
كاربون سۇ بىرىكمىلىرىنىڭ ئەڭ ئاددىي شەكلى. ئۇلار ھىدرولىزلىنالمايدۇ.

مېتال ئاقسىلى (metalprotein, 金属蛋白)
مېتال ئىئونىنى ئۆز ئىچىگە ئالغان ئاقسىل. بۇ مېتاللار ئاقسىلنىڭ فۇنكسىيىسى ئۈچۈن زۆرۈر.

مېتىئونىن (Methionine, 甲硫氨酸)
ئاقسىل سىنتېزىنىڭ باشلىنىشىدا رول ئوينايدىغان ئامىنو كىسلاتا.

مېشىل كونستانتى (Michaelis Constant, 米氏常数)
ئېنزىم-سۇبسترات ئايرىلىش تۇراقلىقلىقىنى كۆرسىتىدىغان قىممەت. ئۇ ئېنزىمنىڭ سۇبستراتقا بولغان يېقىنداشلىقىنى ئەكىس ئەتتۈرىدۇ.

نۇسخىلىنىش (Replication, 复制)
DNA نىڭ ئۆزىنى كۆپەيتىش جەريانى.

نۇكلېئازا S1 (Nuclease S1, 核酸酶 S1)
يەككە زەنجىرلىك نۇكلېئىك كىسلاتانى پارچىلايدىغان ئېنزىم.

نۇكلېئوتىدلار ؛ نۇكلېئوتىد مونو فوسفات (Nucleotide；Nucleoside mono phosphate （NMP）, 核苷酸)
نۇكلېئىك كىسلاتالارنىڭ قۇرۇلۇش بىرلىكى. ئۇنىڭدا ئاساس، شېكەر ۋە فوسفات گۇرۇپپىسى بار.

نۇكلېئوزىد (Nucleoside, 核苷)
ئاساس بىلەن شېكەردىن تەركىب تاپقان بىرىكمە (فوسفات گۇرۇپپىسى يوق).

نۇكلېئوزىد تېترا فوسفات (Nucleoside tetraphosphate, 核苷四磷酸)
تۆت فوسفات گۇرۇپپىسى بار نۇكلېئوزىد.

نۇكلېئوزىد دى فوسفات (Nucleasid diphosphate ；NDP, 核苷二磷酸)
ئىككى فوسفات گۇرۇپپىسى بار نۇكلېئوزىد.

نۇكلېئىك كىسلاتا (Nucleic acid, 核酸)
ئىرسىيەت ئۇچۇرىنى توشۇيدىغان ۋە ساقلايدىغان پولىمېر. DNA ۋە RNA نى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ.

نون – ھىستون (Non histone, 非组蛋白)
خروماتىندا ھىستونلاردىن باشقا ئۇچرايدىغان ئاقسىللار.

نىتروگېنازا (Nitrogenase, 固氮酶)
ئاتموسفېرا ئازوتىنى ئاممىياكقا ئايلاندۇرىدىغان ئېنزىم. بۇ جەريان ئازوت بېكىتىش دەپ ئاتىلىدۇ.

ھالقىلىق ئادېنىلىك كىسلاتا (Cyclic adenylic acid （cAMP）, 环腺苷酸)
ھۈجەيرىلەردىكى مۇھىم ئىككىنچى خەۋەرچى. ئۇ ھورمون سىگناللىرىنى يەتكۈزۈشتە رول ئوينايدۇ.

ھەمكارلىشىپ دىففۇزىيىلىنىش (Facilitated diffusion, 协助扩散)
ماددىلارنىڭ ھۈجەيرە پەردىسى ئارقىلىق قويۇقلۇق گىرادىيېنتى بويىچە، لېكىن ئاقسىل ياردىمى بىلەن ئۆتۈشى.

ھىدروگېنلىق باغ (Hydrogen Bond, 氢键)
گىدروگېن ئاتومى بىلەن ئېلېكترون تارتىش كۈچى يۇقىرى بولغان يەنە بىر ئاتوم ئوتتۇرىسىدىكى ئاجىز ئۆز-ئارا تەسىر.

ئوپېرون (Operon, 操纵子)
بىر ئىپادىلىنىش كونترول سىستېمىسىنىڭ ئاستىدا بولغان بىر گېنلار توپى. ئۇ پروكارىئوتلاردا كۆپ ئۇچرايدۇ.

ئورنىتىن ئايلانمىسى (Ornithine Cycle, 乌氨酸循环)
باكتېرىيە ۋە ھايۋانلاردا ئاممىياكنى يۈرىيەگە ئايلاندۇرۇپ، زەھەرلىك تەسىرىنى يوقىتىش جەريانى.

ئوكسىدازىلار (Oxidase, 氧化酶)
ئىشچىلىق ماددىسىنى ئوكسىدلايدىغان ئېنزىم. ئۇلار ئوكسىدلىنىش رېئاكسىيىلىرىدە مۇھىم.

ئوكسىدازىلار ۋە رېدۇكتازىلار (Oxido – Reductase （ECI）, 氧化还原酶类)
ئېلېكترون ياكى گىدروگېننى يۆتكىگۈچى ئېنزىملار. ئۇلار ئوكسىدلىنىش-قايتا قۇرۇش رېئاكسىيىلىرىدە رول ئوينايدۇ.

β – ئوكسىدلىنىش رولى (β – oxidation, β氧化作用)
ياغ كىسلاتالىرىنى پارچىلاپ ئاتسېتىل-CoA ھاسىل قىلىش جەريانى. بۇ، ئېنېرگىيە ھاسىل قىلىشقا ياردەم بېرىدۇ.

ئوكسىدلىنىش – فوسفاتلىشىش (Oxidative phosphorylation, 氧化磷酸化)
ئېلېكترون توشۇش زەنجىرىدىن ھاسىل بولغان ئېنېرگىيىنى ئىشلىتىپ ATP سىنتېزلەش جەريانى.

ئۇرىك كىسلاتا (Uric acid, 尿酸)
پۇرىن مېتابولىزمىنىڭ ئاخىرقى مەھسۇلاتى.

ئۆزگىرىش (Denaturation, 变性)
ئاقسىل ياكى نۇكلېئىك كىسلاتانىڭ ئۈچ ئۆلچەملىك قۇرۇلمىسىنىڭ بۇزۇلۇشى، لېكىن بىرىنچى دەرىجىلىك قۇرۇلمىسىنىڭ ساقلىنىپ قېلىشى.

ئۈچ كاربوكسىللىق كىسلاتا ئايلانمىسى (Tricarboxylic acid cycle, 三羧酸循环)
كرېبىس ئايلانمىسى دەپمۇ ئاتىلىدۇ. ئېنېرگىيە ھاسىل قىلىشتىكى مۇھىم مېتابولىزم يولى.

ئۈچ ئۆلچەملىك تۈزۈلۈش (Three dimensional structure, 三维结构)
مولېكۇلانىڭ بوشلۇقتىكى ئورۇنلاشتۇرۇلۇشى. ئاقسىل ۋە نۇكلېئىك كىسلاتالارنىڭ فۇنكسىيىسى ئۈچۈن مۇھىم.

ۋاندېرۋالىس كۈچى (Van der Waals Force, 范德华引力)
مولېكۇلالار ئارىسىدىكى ئاجىز، نېرۋا باغلىنىشسىز كۈچ. ئۇ ئاقسىللارنىڭ قۇرۇلمىسىنى ساقلاشتا رول ئوينايدۇ.

ۋىتامىن A (Vitamin A, 维生素A)
كۆرۈش قۇۋۋىتى، ئىممۇنىتېت ۋە تېرە ساغلاملىقى ئۈچۈن زۆرۈر ۋىتامىن.

ۋىتامىن B1 (Vitamin B1, 维生素B1)
تىيامىن دەپمۇ ئاتىلىدۇ. كاربون سۇ بىرىكمىسى مېتابولىزمىدا مۇھىم.

ۋىتامىن B2 (Vitamin B2, 维生素B2)
رىبوفلاۋىن دەپمۇ ئاتىلىدۇ. ئېنېرگىيە مېتابولىزمىدا رول ئوينايدۇ.

ۋىتامىن B6 (Vitamin B6, 维生素B6)
پىرىدوكسىن دەپمۇ ئاتىلىدۇ. ئامىنو كىسلاتا مېتابولىزمىدا مۇھىم.

ۋىتامىن B12 (Vitamin B12, 维生素B12)
كوبالامىن دەپمۇ ئاتىلىدۇ. قىزىل قان ھۈجەيرىسى ئىشلەپچىقىرىش ۋە نېرۋا فۇنكسىيىسى ئۈچۈن زۆرۈر.

ۋىتامىن C (Vitamin C, 维生素C)
ئاسكوربىن كىسلاتا دەپمۇ ئاتىلىدۇ. ئانتىتەكسىدانت بولۇپ، ئىممۇنىتېت ۋە كوللاگېن سىنتېزى ئۈچۈن مۇھىم.

ۋىتامىن D (Vitamin D, 维生素D)
كالتسىي مېتابولىزمى ۋە سۆڭەك ساغلاملىقى ئۈچۈن زۆرۈر.

ۋىتامىن E (Vitamin E, 维生素E)
ئانتىتەكسىدانت بولۇپ، ھۈجەيرىلەرنى زىياندىن قوغدايدۇ.

ۋىتامىن K (Vitamin K, 维生素K)
قان ئۇيۇشۇشى ۋە سۆڭەك مېتابولىزمى ئۈچۈن زۆرۈر.

ۋىتامىن PP (Vitamin PP, 维生素PP)
نىياسىن ياكى B3 ۋىتامىنى دەپمۇ ئاتىلىدۇ. ئېنېرگىيە مېتابولىزمىدا مۇھىم.

ۋىتامىنلار (Vitamin, 维生素)
جانلىقلارنىڭ ئۆسۈشى ۋە فۇنكسىيىسى ئۈچۈن ئاز مىقداردا تەلەپ قىلىنىدىغان ئورگانىك بىرىكمىلەر.

ئېچىتقۇ ستېرولى (Yeast steroid, 酵母留醇)
ئېچىتقۇدا ئۇچرايدىغان بىر ستېرول.

ئېكسونۇكلېئازا (Exonuclease, 酸核外切酶)
نۇكلېئىك كىسلاتا زەنجىرىنىڭ ئۇچىدىن نۇكلېئوتىدلارنى چىقىرىپ تاشلايدىغان ئېنزىم.

ئېلېكترو فورېز تېخنىكىسى (Electroporesis technique, 电泳技术)
زەررىچىلەرنى توك مەيدانىدا ھەرىكەتلەندۈرۈپ، ئۇلارنىڭ توك قۇۋۋىتى ۋە چوڭلۇقىغا ئاساسەن ئايرىش ئۇسۇلى.

ئىندۇنۇكلېئازا (Endonuclease, 核酸内切酶)
نۇكلېئىك كىسلاتا زەنجىرىنىڭ ئىچىدىكى باغلىنىشلارنى پارچىلايدىغان ئېنزىم.

ئېنزىم (Enzyme, 酶)
جانلىقلاردىكى خىمىيىۋى رېئاكسىيىلەرنى تېزلىتىدىغان كاتالىزاتور ئاقسىل. ئۇلار ھاياتلىق جەريانىدا ھالقىلىق رول ئوينايدۇ.

ئېنزىملارنىڭ ئاكتىپلىقى ۋە سېلىشتۇرما ئاكتىپلىقى (Enzyme activity and specific activity, 酶活力与活力)
ئېنزىم ئاكتىپلىقى بىرلىك ۋاقىت ئىچىدە كاتالىزلىق قىلغان سۇبسترات مىقدارىنى كۆرسىتىدۇ، سېلىشتۇرما ئاكتىپلىقى بولسا ئاقسىلنىڭ بىرلىك ماسسىسىدىكى ئېنزىم ئاكتىپلىقىنى كۆرسىتىدۇ.

ئېنزىملارنىڭ ئۆزگەرتكەن سانى (Turnover number of enzyme, 酶的转换数)
بىر ئېنزىم مولېكۇلاسىنىڭ بىرلىك ۋاقىت ئىچىدە ئايلاندۇرغان سۇبسترات مولېكۇلاسىنىڭ سانى.

ئېنزىملىق رېئاكسىيىنىڭ ئاساسلىق كىنېتىكىسى (Essential kinetics of enzymatic reaction, 酶反应的基本动力学)
ئېنزىملىق رېئاكسىيىلەرنىڭ سۈرئىتى ۋە مېخانىزملىرىنى تەتقىق قىلىش.

ئېنزىملىق – ئېممۇنىتېتلىق ئابسورپسىيىلەپ ئېنىقلاش ئۇسۇلى (Enzyme – linked immunoabsorption assay, 酶连免疫吸附测定法)
ELISA دەپمۇ ئاتىلىدۇ. ئانتىگېن ياكى ئانتىتېلانى ئېنىقلاش ئۈچۈن ئىشلىتىلىدىغان ئىممۇنولوگىيىلىك ئۇسۇل.

ئېھتىياجلىق ئامىنو كىسلاتالىرى (essential amino acid, 必须氨基酸)
بەدەن تەرىپىدىن سىنتېزلىنالمايدىغان، يېمەكلىك ئارقىلىق ئېلىشقا تېگىشلىك ئامىنو كىسلاتالىرى.

ئېھتىياجلىق ياغ كىسلاتالىرى (essential fatty acid, 必须脂肪酸)
بەدەن تەرىپىدىن سىنتېزلىنالمايدىغان، يېمەكلىك ئارقىلىق ئېلىشقا تېگىشلىك ياغ كىسلاتالىرى.

ئىز كۆرسىتىش تېخنىكىسى (Tracer technique, 失踪技术)
رادىئوئاكتىپلىق ياكى باشقا بەلگىلەر بىلەن مولېكۇلانى بەلگىلەپ، ئۇنىڭ مېتابولىزم يولىنى ئىز قوغلاش.

ئىزوتوپلۇق بەلگە سېلىش (Isotope labeled method, 同位素标记法)
ماددىلارنى ئىزوتوپ بىلەن بەلگىلەپ، ئۇلارنىڭ بىئولوگىيىلىك سىستېمىدىكى ھەرىكىتىنى ئىز قوغلاش.

ئىزومېرازىلار (Isomerase, 异构酶类)
مولېكۇلالارنىڭ ئىزومېرلىنىشىنى كاتالىزلىق قىلىدىغان ئېنزىم.

ئىزو ئېلېكترىك فوكۇسلاش (Isoelectric focusing, 等点聚集)
ئاقسىللارنى ئۇلارنىڭ ئىزو ئېلېكترىك نۇقتىسىغا ئاساسەن ئايرىيدىغان ئېلېكتروفورېز تېخنىكىسى.

ئىزوئېنزىم (Isozyme isoeuzyme, 同工酶)
ئوخشاش كاتالىزلىك رېئاكسىيىنى ئادا قىلالايدىغان، لېكىن ئوخشىمىغان گېنلاردىن ئىپادىلەنگەن ئېنزىملار.

ئىندۇكسىيىلەنگەن ئېنزىم (Induced enzyme, 诱导酶)
مۇھىتتىكى بەزى ماددىلارنىڭ مەۋجۇت بولۇشى سەۋەبىدىن سىنتېزلىنىشى كۈچەيگەن ئېنزىم.

ئىئونلۇق باغ (Ionic bond, 离子键)
ئاتوملار ئوتتۇرىسىدا ئېلېكترونلارنى يۆتكىلىش ئارقىلىق ھاسىل بولغان خىمىيىۋى باغلىنىش.

يادرو كىسلاتا چەكلىمىلىك ئىچىدىن كەسكۈچى ئېنزىم (Restriction endonuclease, 限制性核酸内切酶)
DNA نى ئالاھىدە تەرتىپلەردە كېسىدىغان ئېنزىم. ئۇ گېن قۇرۇلۇشىدا مۇھىم.

يادرو ماگنىت رىزونانىسى (Nuclear magnetic resonance, 核磁共振)
مولېكۇلالارنىڭ قۇرۇلمىسىنى تەتقىق قىلىدىغان فىزىكىلىق تېخنىكا.

ياغلار (Fat, 脂肪)
ترايگلىتسېرىدلارنى كۆرسىتىدۇ. ئۇلار بەدەندە ئېنېرگىيە ساقلاش ۋە ئىزولياتسىيە قىلىش رولىنى ئوينايدۇ.

ياغسىمان ماددىلار (Lipoid, 类脂质)
ياغلارغا ئوخشاش سۇدا ئېرىمەيدىغان، لېكىن ئورگانىك ئېرىتكۈچىلەردە ئېرىيدىغان بىرىكمىلەر.

ياغ كىسلاتاسى (Fatty acid, 脂肪酸)
ياغلارنىڭ ئاساسىي تەركىبىي قىسمى بولغان كاربون سىنتېز زەنجىرى.

يۇمشاق ياغ كىسلاتاسى (Palmitic acid, 软脂酸)
توينۇقسىز ياغ كىسلاتاسى بولۇپ، ھايۋان ۋە ئۆسۈملۈك ياغلىرىدا كۆپ ئۇچرايدۇ.

يۇمىلاق ئىككى رەڭلىك خۇسۇسىيەت (Circular dichroism, 圆二色性)
چوڭ مولېكۇلالارنىڭ (مەسىلەن، ئاقسىللار) نۇر يۇتۇش ھەرىكىتىنى ئۆلچەش ئارقىلىق ئۇلارنىڭ قۇرۇلمىسىنى تەتقىق قىلىش.

يۆتكىگۈچى RNA ؛ توشۇغۇچى RNA (Transfer RNA ; tRNA, 转移RNA)
ئاقسىل سىنتېزى جەريانىدا ئالاھىدە ئامىنو كىسلاتاسىنى رىبوسومىغا توشۇيدىغان RNA.

يېپىشقاق پولى ساخارىدلار (Mucopolysaccharide；MPS, 粘多糖)
گلېكوزامىنوگلىكانلار دەپمۇ ئاتىلىدۇ. باغلانما توقۇلمىلاردا ئۇچرايدىغان پولىساخارىدلار.

يېرىم يىمىرىلىش دەۋرى (Half – life, 半衰期)
بىر رادىئوئاكتىپلىق ئىزوتوپنىڭ يېرىمىنىڭ يىمىرىلىشىگە كېتىدىغان ۋاقىت. ئۇ بەلگە سېلىش تەجرىبىلىرىدە مۇھىم.

يېقىنداشلىق خروماتوگرافىيىسى (Affinity chromatography, 亲和层析)
مولېكۇلالارنى ئۇلارنىڭ ئالاھىدە باغلىنىش ئىقتىدارىغا ئاساسەن ئايرىش تېخنىكىسى.

يېلىم ئېلېكترو فورېزى (Gel electrophoresis, 凝胶电泳)
گېل ماترىسساسى ئىچىدە توك مەيدانىنى ئىشلىتىپ، مولېكۇلالارنى چوڭلۇقى ياكى توك قۇۋۋىتىگە ئاساسەن ئايرىش ئۇسۇلى.

 

 

بىئوخىمىيە ۋە بىئوفىزىكا: ھاياتلىقنى چۈشىنىشتىكى ئاچقۇچلۇق پەنلەر

 

بىئوخىمىيە ۋە بىئوفىزىكا ھاياتلىقنى مولېكۇلا دەرىجىسىدە تەتقىق قىلىدىغان ئۆز-ئارا مۇناسىۋەتلىك ئىككى مۇھىم پەن ساھەسى بولۇپ، ئۇلارنىڭ تەتقىقات نەتىجىلىرى تېبابەتچىلىك، دېھقانچىلىق ۋە سانائەت قاتارلىق نۇرغۇن ساھەلەردە زور ئەھمىيەتكە ئىگە. بۇ ساھەلەر ھۈجەيرە، توقۇلما ۋە ئورگانىزملارنىڭ قانداق فۇنكسىيە قىلىدىغانلىقىنى چۈشىنىش ئۈچۈن ئاساس ھازىرلايدۇ.

• بىئوخىمىيە: ھاياتلىقنىڭ خىمىيىسىنى تەتقىق قىلىدۇ. ئۇ جانلىقلارنىڭ تەركىبىدىكى خىمىيىۋى بىرىكمىلەر (ئاقسىل، كاربون سۇ بىرىكمىسى، ياغ ۋە نۇكلېئىك كىسلاتا قاتارلىقلار) نىڭ قۇرۇلمىسى، فۇنكسىيىسى ۋە ئۆز-ئارا تەسىرلىرىنى ئۆگىنىدۇ. بىئوخىمىيىلىك تەتقىقاتلار مېتابولىزم يوللىرى، ئېنزىم رېئاكسىيىلىرى ۋە گېن ئىپادىلىنىشى قاتارلىق ھاياتلىق جەريانلىرىنى ئېنىقلاشقا ياردەم بېرىدۇ. مەسىلەن، گلېكولىز، كرېبىس ئايلانمىسى ۋە ئوكسىدلىنىش فوسفاتلىنىش قاتارلىق ئېنېرگىيە ھاسىل قىلىش يوللىرى بىئوخىمىيەنىڭ مۇھىم تەتقىقات تېمىلىرىدۇر.
• بىئوفىزىكا: ھاياتلىق سىستېمىسىدىكى فىزىكىلىق پرىنسىپلارنى تەتقىق قىلىدۇ. ئۇ مولېكۇلالارنىڭ قۇرۇلمىسىنى، ھۈجەيرە پەردىسىنىڭ ئۆتكۈزۈشچانلىقىنى، نېرۋا ئىمپۇلسلىرىنىڭ تارقىلىشىنى ۋە مۇسكۇلنىڭ تارىيىشىنى فىزىكىلىق قانۇنىيەتلەر بويىچە چۈشەندۈرۈشكە تىرىشىدۇ. رادىئوئاكتىپلىق بەلگە سېلىش، سپېكتروسكوپىيە ۋە ئېلېكترونلۇق مىكروسكوپ قاتارلىق تېخنىكىلار بىئوفىزىكا تەتقىقاتلىرىدا كەڭ قوللىنىلىدۇ.

 

خۇلاسە

بىئوخىمىيە، بىئوفىزىكىدىن ئىبارە بۇ ئىككى پەننىڭ بىرلىشىشى ئارقىلىق، بىز ھاياتلىقنىڭ مۇرەككەپ مېخانىزملىرىنى تېخىمۇ ياخشى چۈشىنەلەيمىز. مەسىلەن، ئاقسىللارنىڭ ئۈچ ئۆلچەملىك قۇرۇلمىسى (بىئوفىزىكا) ئۇلارنىڭ ئېنزىم پائالىيىتىنى (بىئوخىمىيە) قانداق بەلگىلەيدىغانلىقىنى ئۆگىنىش. يېڭى دورىلارنى تەرەققىي قىلدۇرۇش، كېسەللىكلەرنى دىئاگنوز قويۇش ۋە يېڭى بىئوتېخنىكىلىق ئۇسۇللارنى ئىجاد قىلىش قاتارلىق ساھەلەردە بۇ ئىككى پەننىڭ تەتقىقات نەتىجىلىرىنىڭ رولى ناھايىتى زور.

ھازىرقى زامان بىئولوگىيىسىدە، بىئوخىمىيە ۋە بىئوفىزىكا قوشۇلۇپ ئىشلىتىلىپ، گېن قۇرۇلۇشى، نانوبىئوتېخنىكا ۋە كېسەللىكلەرنىڭ مولېكۇلا ئاساسىنى تەتقىق قىلىشقا ياردەم بېرىدۇ. DNA نىڭ قوش بۇرمىلىق قۇرۇلمىسىنى ئېنىقلاش، ئاقسىللارنىڭ قاتلىنىش مېخانىزمىنى چۈشىنىش ۋە ھۈجەيرە سىگنال يوللىرىنى تەتقىق قىلىش بۇ ئىككى پەننىڭ بىرلەشمە كۈچىنىڭ نەتىجىسىدۇر. ئۇلار بىزگە يەنە يېڭى بىئولوگىيىلىك ماتېرىياللارنى لايىھىلەش ۋە بىئومېدىتسىنا ساھەسىدە ئىلمىي يېڭىلىقلارنى يارىتىش ئىمكانىيىتىنى بېرىدۇ.