بىر يىل رېتىملىق چېنىقىش مېڭىنى بىر ياش ياشارتىدۇ

دائىم چېنىقىش مېڭىنى بىر ياش ياشارتىدۇ: ئوتتۇرا ياشتىكى مېڭە ساغلاملىقى ئۈچۈن يېڭى ئۈمىد

ئامېرىكا كانگېن تەتقىقات مەركىزىنىڭ (AdventHealth Research Institute) ئەڭ يېڭى تەتقىقاتىغا قارىغاندا، بىر يىل بويىچە دائىم ۋە تەرتىپلىك چېنىقىشنى داۋاملاشتۇرغان چوڭلارنىڭ مېڭە فىزىئولوگىيەلىك يېشى سىستېمىلىق چېنىقمىغانلارغا قارىغاندا بىر ياشقا يېقىن ياشارغان. مېڭە ساغلاملىقىنى قوغداش پۈتۈن بىر ئۆمۈرلۈك دەرس بولۇپ، بۇ تەتقىقات كۈندىلىك تۇرمۇشتىكى ئوكسىگېنلىق ھەرىكەتنىڭ مېڭە قېرىشىنى كېچىكتۈرۈشتىكى مۇھىم رولىنى ئىسپاتلاپ بەردى.

تەتقىقاتچىلار ئۇزۇن مۇددەتلىك ۋە مۇقىم بولغان ئوكسىگېنلىق چېنىقىش ئادىتىنىڭ مېڭىنى ياش ھالەتتە ساقلاشقا، تەپەككۇرنى تېزلىتىشكە ۋە ئەسلىمە قابىلىيىتىنى كۈچەيتىشكە ياردەم بېرىدىغانلىقىنى كۆرسەتتى. بۇ تەتقىقات نەتىجىسى يېقىندا داڭلىق «تەنتەربىيە ۋە ساغلاملىق پەنلىرى ژۇرنىلى» (Journal of Sport and Health Science) دا رەسمىي ئېلان قىلىندى.

ئالىملار مېڭە يېشىنى قانداق ھېسابلايدۇ؟

بۇ تەتقىقاتتا يادرو ماگنىتلىق رېزونانس (MRI) تېخنىكىسى ئارقىلىق مېڭە يېشى مۆلچەرلەنگەن. تەتقىقاتچىلار مېڭىنىڭ فىزىئولوگىيەلىك قۇرۇلمىسى بىلەن ئادەمنىڭ ئەمەلىي يېشىنى سېلىشتۇرۇپ، «مېڭە مۆلچەر ياش پەرقى» (brain-PAD) قىممىتىنى چىقارغان. بۇ قىممەت قانچە يۇقىرى بولسا، مېڭىنىڭ ئەمەلىي ياشتىن بەكرەك قېرىپ كەتكەنلىكىنى، يادلاش ۋە جىسمانىي ئىقتىدارنىڭ ئاجىزلىغانلىقىنى بىلدۈرىدۇ.

تەتقىقاتنىڭ بىرىنچى ئاپتورى دوكتور ۋەن لۇ (Wan Lu) مۇنداق دەيدۇ: «بىز پەقەت 12 ئاي ئىچىدىلا، ساغلاملىق يېتەكچىسىگە ئۇيغۇن بولغان ئاددىي بىر چېنىقىش پىلانىنىڭ مېڭە يېشىنى كۆرۈنەرلىك ياشارتالايدىغانلىقىنى بايقىدۇق. گەرچە بىر ياش كىچىك ئۆزگىرىشتەك كۆرۈنسىمۇ، ئەمما ئۇزۇن يىللىق تۇرمۇش نۇقتىسىدىن قارىغاندا، بۇنىڭ تەسىرى ئىنتايىن زور.»

كلىنىكىلىق سىناقنىڭ تەپسىلاتلىرى

بۇ تەتقىقاتقا 26 ياشتىن 58 ياشقىچە بولغان 130 نەپەر ساغلام كىشى قاتناشقان. ئۇلار ئىككى گۇرۇپپىغا بۆلۈنگەن:

• چېنىقىش گۇرۇپپىسى: ھەر ھەپتىدە تەجرىبىخانىدا 120 مىنۇت (ئىككى قېتىم 60 مىنۇتتىن) كۈچلۈك ئوكسىگېنلىق ھەرىكەت قىلغان، ئۇنىڭغا ئائىلىدىكى چېنىقىشنى قوشقاندا ھەپتىلىك چېنىقىش مىقدارى 150 مىنۇتقا يەتكۈزۈلگەن.
• سېلىشتۇرما گۇرۇپپىسى: ئادەتتىكى تۇرمۇش ئادىتىنى داۋاملاشتۇرغان، ئارتۇقچە چېنىقىش قوشمىغان.

تەتقىقات باشلانغاندا ۋە ئاخىرلاشقاندا، بارلىق قاتناشقۇچىلارنىڭ مېڭىسى MRI ئارقىلىق تەكشۈرۈلگەن ھەمدە ئۇلارنىڭ يۈرەك-ئۆپكە چىدامچانلىقى سىناق قىلىنغان.

چېنىقىش مېڭە يېشىنى قانداق تۆۋەنلىتىدۇ؟

بىر يىلدىن كېيىنكى سانلىق مەلۇماتلار شۇنى كۆرسەتتىكى، چېنىقىش گۇرۇپپىسىدىكىلەرنىڭ مېڭە يېشى مۆلچەرى تەخمىنەن 0.6 ياش تۆۋەنلىگەن، يەنى مېڭىسى ياشارغان. ئەكسىچە، چېنىقمايدىغان گۇرۇپپىنىڭ مېڭە فىزىئولوگىيەلىك يېشى تەخمىنەن 0.35 ياش قېرىغان. ئىككى گۇرۇپپا ئوتتۇرىسىدىكى ياش پەرقى بىر ياشقا يېقىنلاشقان.

تەتقىقاتچىلارنىڭ تەھلىلىگە قارىغاندا، چېنىقىشنىڭ مېڭىگە بولغان پايدىسى پەقەت قان بېسىمىنىڭ ياخشىلىنىشى ياكى جىسمانىي كۈچنىڭ ئېشىشى بىلەنلا چەكلىنىپ قالمايدۇ. بۇ بەلكىم مېڭىنىڭ نېرۋا قۇرۇلمىسىدىكى مىكرو ئۆزگىرىشلەر، ياللۇغ قايتۇرۇش رېئاكسىيەسى ۋە قان تومۇرلارنىڭ ساغلاملىقى قاتارلىق كۆپ خىل مېخانىزىملارنىڭ بىرىكمە نەتىجىسى بولۇشى مۇمكىن.

ئوتتۇرا ياش مەزگىلى — مېڭىنى قوغداشنىڭ ئالتۇن دەۋرى

ئىلگىرىكى تەتقىقاتلارنىڭ كۆپىنچىسى ياشانغانلارنى ئاساس قىلاتتى، ئەمما بۇ قېتىملىق تەتقىقات ياش ۋە ئوتتۇرا ياشلىقلارنى نىشانلىغان. 30 ياشتىن 50 ياشقىچە بولغان ئارىلىق مېڭە قېرىشىنىڭ ئالدىنى ئېلىشتىكى ئەڭ مۇھىم مەزگىل ھېسابلىنىدۇ. ئەگەر بۇ دەۋردە مېڭە قېرىشىنى ئاستىلاتقىلى بولسا، كېيىنكى ياشلاردا ئەقلىي ئىقتىدارنىڭ تۆۋەنلىشى ۋە كېسەللىك خەۋپىنى زور دەرىجىدە ئازايتقىلى بولىدۇ.

نېرۋا ئىلمى مۇتەخەسسىسى دوكتور كىرك ئېرىكسون (Kirk I. Erickson) مۇنداق دەيدۇ: «كىشىلەر دائىم كېيىنكى ھاياتىدا مېڭە ساغلاملىقىنى قانداق قوغداشنى سورايدۇ. بىزنىڭ تەتقىقاتىمىز جاۋاب بەردى: ھازىرقى تەنھەرىكەت يېتەكچىسىگە ئەمەل قىلىپ، ھەپتىسىگە 150 مىنۇت ئوكسىگېنلىق چېنىقىش قىلىش مېڭىنى ياش ساقلاشنىڭ ئەڭ ئۈنۈملۈك يولىدۇر.»