زامانىۋى تىببىي تەتقىقاتلار شۇنى ئىسپاتلىدىكى، چېنىقىش جەريانىدا بوغۇملارنى قوغداش سۆڭەك ساغلاملىقىنى ساقلاشتىكى ئەڭ مۇھىم ھالقا ھېسابلىنىدۇ. نۇرغۇن كىشىلەر يۈگۈرۈش، سەكرەش ياكى ئېغىرلىق كۆتۈرۈش ئارقىلىق ساغلاملىققا ئېرىشمەكچى بولىدۇ، ئەمما بۇ تۈردىكى ھەرىكەتلەر كۆپىنچە ئەھۋاللاردا تىز، بەل ۋە ئومۇرتقا بوغۇملىرىغا ئېغىر يۈك ئېلىپ كېلىدۇ. سۇ ئۈزۈش بولسا پۈتۈن بەدەندىكى بوغۇملارغا بېسىم چۈشۈرمەيدىغان، يارىلىنىش خەۋپى ئەڭ تۆۋەن بولغان تىببىي قىممىتى يۇقىرى چېنىقىش ئۇسۇلىدۇر.
(1) سۇنىڭ كۆتۈرۈش كۈچى بەدەندىكى ئېغىرلىق بېسىمىنى زور دەرىجىدە تۆۋەنلىتىدۇ.
فىزىكا قانۇنىيەتلىرىگە ئاساسەن، ئىنسان سۇغا كىرگەندە سۇنىڭ كۆتۈرۈش كۈچى بەدەن ئېغىرلىقىنىڭ تەخمىنەن %90 نى يەڭگىللىتىدۇ. بۇ دېگەنلىك، سىز سۇ ئۈزگەندە سىزنىڭ تىز بوغۇملىرىڭىز، ئومۇرتقا تۈۋرۈكىڭىز ۋە پاچاق بوغۇملىرىڭىز قۇرۇقلۇقتىكىگە قارىغاندا ئىنتايىن ئاز يۈككە دۇچ كېلىدۇ. بۇ ئالاھىدىلىك ئېغىرلىقى ئېشىپ كەتكەن كىشىلەر ياكى سۆڭەك شالاڭلىشىش كېسىلىگە گىرىپتار بولغانلار ئۈچۈن ئىنتايىن مۇھىم. قۇرۇقلۇقتا يۈگۈرگەندە ھەر بىر قەدەم تىز بوغۇمىغا بەدەن ئېغىرلىقىنىڭ 3-5 ھەسسىسىگىچە بېسىم چۈشۈرىدۇ، ئەمما سۇدا بۇ بېسىم نۆلگە يېقىنلىشىدۇ. شۇڭلاشقا، سۇ ئۈزۈش بوغۇملارنى چارچاتماي تۇرۇپ پۈتۈن بەدەننى چېنىقتۇرۇشنىڭ ئەڭ كۆڭۈلدىكىدەك ئۇسۇلىدۇر.
(2) سۇ ئۈزۈش قاتتىق يەر بىلەن بولغان سوقۇلۇشنىڭ ئالدىنى ئالىدۇ.
تەنھەرىكەت جەريانىدىكى يارىلىنىشلارنىڭ كۆپىنچىسى «زەربە كۈچى» سەۋەبىدىن كېلىپ چىقىدۇ. يۈگۈرۈش، كېنگورۇ سەكرەش ياكى پۇتبول ئويناش جەريانىدا پۇتنىڭ يەرگە تېگىش پەيتىدىكى قايتما كۈچى بىۋاسىتە بوغۇم كۆمۈرچەكلىرى قىسمىغا تەسىر كۆرسىتىپ، ۋاقىتنىڭ ئۆتۈشى بىلەن كۆمۈرچەكلەرنىڭ سۈركىلىپ ياللۇغلىنىشنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ. سۇ بولسا تەبىئىي بىر «ياستۇق» لۇق رولىنى ئوينايدۇ. سۇدا ھېچقانداق تۇيۇقسىز زەربە بولمايدۇ، بارلىق ھەرىكەتلەر سىلىق ۋە مۇقىم بولىدۇ. بۇ سىلىق ھەرىكەت مۇھىتى بوغۇملارنىڭ ياللۇغلىنىش نىسبىتىنى تۆۋەنلىتىدۇ ھەمدە كونا يارىسى بار كىشىلەرنىڭ قايتا يارىلىنىپ قېلىشىدىن ساقلايدۇ.
(3) سۇنىڭ قارشىلىق كۈچى بوغۇمنى قوغدايدىغان مۇسكۇللارنى كۈچەيتىدۇ.
سۇنىڭ زىچلىقى ھاۋانىڭ زىچلىقىدىن تەخمىنەن 800 ھەسسە يۇقىرىدۇر. بۇ سىزنىڭ سۇدا ھەرىكەت قىلىش جەريانىدا ھەر بىر سىلكىنىشىڭىزنىڭ تەبىئىي بىر قارشىلىق كۈچىگە دۇچ كېلىدىغانلىقىنى بىلدۈرىدۇ. بۇ خىل قارشىلىق كۈچى ئېغىرلىق كۆتۈرۈش مەشىقىگە ئوخشاپ كېتىدۇ، ئەمما ئۇ بوغۇملارغا بېسىم چۈشۈرمەيدۇ. سۇ ئۈزۈش ئارقىلىق بوغۇم ئەتراپىدىكى مۇسكۇل كۈچى ئاشىدۇ. مۇسكۇللار كۈچەيگەندە، ئۇلار بوغۇملارنى تېخىمۇ ياخشى يۆلەيدۇ ۋە مۇقىملاشتۇرىدۇ. كۈچلۈك مۇسكۇل سىستېمىسى بوغۇملارنىڭ خىزمەت يۈكىنى ئۈستىگە ئېلىپ، ئۇلارنىڭ ئۇزۇن مۇددەت ساغلام تۇرۇشىغا كاپالەتلىك قىلىدۇ.
(4) بوغۇملارنىڭ ھەرىكەت دائىرىسىنى تەبىئىي كېڭەيتىدۇ.
نۇرغۇن چېنىقىش تۈرلىرى بەدەننىڭ مەلۇم بىر قىسمىنىلا ھەرىكەتكە كەلتۈرىدۇ، ئەمما سۇ ئۈزۈش پۈتۈن بەدەندىكى بارلىق بوغۇملارنىڭ تولۇق دائىرىدە ھەرىكەتلىنىشىنى تەلەپ قىلىدۇ. مەسىلەن، ئەركىن ئۈزۈش ياكى پاقا ئۈزۈش جەريانىدا مۈرە، بەل، تىز ۋە ئۈچەي بوغۇملىرى ئەڭ چوڭ چەكتە سوزۇلىدۇ ۋە قىسقىرايدۇ. بۇ خىل سوزۇلۇش ھەرىكەتلىرى بوغۇم سۇيۇقلۇقىنىڭ ئايلىنىشىنى ئىلگىرى سۈرۈپ، بوغۇملارنىڭ ئەۋرىشىملىكىنى ئاشۇرىدۇ. قېتىپ قالغان بوغۇملار ئۈچۈن سۇ ئۈزۈش ئەڭ ياخشى «سىلىقلاش» رولىنى ئوينايدۇ ھەمدە ياشانغانلاردىكى بوغۇم قېتىشىش ئالامەتلىرىنى كۆرۈنەرلىك ياخشىلايدۇ.
(5) سۇنىڭ تېمپېراتۇرىسى ۋە بېسىمى ياللۇغنى قايتۇرۇشقا ياردەم بېرىدۇ.
سۇ ئۈزۈش كۆلچىكىدىكى سۇنىڭ تېمپېراتۇرىسى ئادەتتە بەدەن تېمپېراتۇرىسىدىن سەل تۆۋەن بولىدۇ، بۇ بوغۇملاردىكى ئىسسىقلىق ۋە ياللۇغنى ياندۇرۇشقا پايدىلىق. بۇنىڭدىن باشقا، سۇنىڭ سىستېمىلىق بېسىمى (Hydrostatic pressure) بەدەندىكى قان ئايلىنىشنى تېزلىتىپ، بوغۇم ئەتراپىدىكى ئىششىقلارنى ياندۇرۇشقا ياردەم بېرىدۇ. سوزۇلما خاراكتېرلىك بوغۇم ياللۇغى بار بىمارلار ئۈچۈن سۇدا مەشىق قىلىش ئاغرىقنى پەسەيتىشتىكى ئەڭ ياخشى فىزىكىلىق داۋالاش ئۇسۇلىدۇر. سۇنىڭ بېسىمى خۇددى بىر پۈتۈن بەدەنلىك ماسساژغا ئوخشاش تەسىر كۆرسىتىپ، مۇسكۇللارنىڭ جىددىيلىكىنى بوشىتىدۇ.
(6) سۇ ئۈزۈش ئومۇرتقا ساغلاملىقىنى قوغدايدىغان ئەڭ ياخشى تاللاش.
بىز قۇرۇقلۇقتا تۇرغاندا، تىك تۇرۇش ھالىتى ئومۇرتقا ئارىلىق پلاستىنكىسىغا دائىملىق بېسىم چۈشۈرىدۇ. سۇدا بولسا بەدەن يانتۇ ياكى تەكشى ھالەتتە تۇرىدۇ، بۇ ئومۇرتقا تۈۋرۈكىنىڭ بېسىمدىن خالىي بولۇشىغا پۇرسەت يارىتىپ بېرىدۇ. سۇ ئۈزۈش جەريانىدىكى رېتىملىق ھەرىكەتلەر ئومۇرتقا ئەتراپىدىكى كىچىك مۇسكۇللارنى چېنىقتۇرۇپ، بەدەن شەكلىنى تۈزلەيدۇ. بولۇپمۇ بەل ئومۇرتقا پلاستىنكىسى چىقىپ كەتكەن (ھەجىم) كىشىلەرگە نىسبەتەن، سۇ ئۈزۈش تىببىي جەھەتتىن تەۋسىيە قىلىنىدىغان بىرىنچى تاللاش ھېسابلىنىدۇ، چۈنكى ئۇ نېرۋىلارغا چۈشىدىغان بېسىمنى يېنىكلىتىدۇ.
(7) پىسخىكىلىق بوشىشىش ۋە نېرۋا سىستېمىسىنىڭ ماسلىشىشچانلىقى.
بوغۇم ساغلاملىقى پەقەت فىزىكىلىق جەريانلا ئەمەس، بەلكى نېرۋا سىستېمىسىنىڭ كونتروللۇقى بىلەنمۇ مۇناسىۋەتلىك. سۇ ئۈزۈش كىشىگە ئازادەلىك تۇيغۇسى بېرىدۇ، بېسىمنى تۆۋەنلىتىدۇ. بېسىم تۆۋەنلىگەندە بەدەندىكى مۇسكۇللارنىڭ جىددىيلىكى ئازىيىپ، بوغۇملارغا چۈشىدىغان يۈك تېخىمۇ يېنىكلەيدۇ. شۇنىڭ بىلەن بىر ۋاقىتتا، سۇدا بەدەننى تەڭپۇڭلاشتۇرۇش مەشىقى مېڭىنىڭ بوغۇملارنى كونترول قىلىش ئىقتىدارىنى ئۆستۈرۈپ، كۈندىلىك تۇرمۇشتا يىقىلىپ چۈشۈش ۋە بوغۇم قايرىلىپ كېتىش خەۋپىنى ئازايتىدۇ.
سۇ ئۈزۈش پەقەت بىر تۈرلۈك تەنھەرىكەتلا بولۇپ قالماستىن، بەلكى بوغۇملارنى ئاسراش ۋە ئەسلىگە كەلتۈرۈشنىڭ تىببىي ئالتۇن ئاچقۇچىدۇر. مەيلى سىز ياش ياكى ياشانغان بولۇڭ، دائىملىق سۇ ئۈزۈش ئادىتىنى يېتىلدۈرسىڭىز، بوغۇملىرىڭىزنىڭ قېرىش سۈرئىتىنى كۆرۈنەرلىك ئاستىلىتالايسىز. ساغلاملىق ئۈچۈن سۇغا قەدەم بېسىڭ، بوغۇملىرىڭىز سىزگە رەھمەت ئېيتىدۇ.
