نۇرمەمەت دوختۇر

ئاسپىرىن يەنە ئاتسېتىلسالىتسىلىك ئاتسېتات (acetylsalicylic acid) دەپمۇ ئاتىلىدۇ، ئۇ كۆپ ئىشلىتىلىدىغان رېتسېپسىز دورا بولۇپ، ستېروئىدلىق بولمىغان ياللۇغقا قارشى دورا (NSADs) تۈرىگە تەۋە. ئۇنىڭ كۆپ خىل دورىلىق رولى بار بولۇپ ، ئاغرىق توختىتىش (ئاغرىقنى پەسەيتىش)، قىزىتمىنى قايتۇرۇش (قىزىتمىنى ياندۇرۇش)، ياللۇغقا قارشى تۇرۇش ۋە قان پىلاستىنكىسىغا قارشى تۇرۇش (قان نوكچىسى شەكىللىنىشنىڭ ئالدىنى ئېلىش) قاتارلىق ئىقتىدارلىرى بار.

خولېرا بىر خىل جىددىي خاراكتېرلىك يۇقۇملۇق ئىچ سۈرۈش كېسەللىكى بولۇپ، خولېرا يايسىمان باكتېرىيەسى (Vibrio cholerae) كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ. بۇ خىل كېسەللىكنىڭ يۇقۇملىنىش ۋە تارقىلىش دەرىجىسى يۇقىرى بولۇپ، ئەگەر ئۇيغۇن تەدبىر قوللىنىلمىغاندا، تېزلىكتە يامراپ، نۇرغۇن كىشىلەرنىڭ ھاياتىغا خەۋپ يېتىشى مۇمكىن. خولېرا كېسىلى سەھىيە شارائىتى ناچار، پاكىز ئىچىملىك سۇغا ئېرىشىش تەس بولغان رايونلاردا تېخىمۇ كۆپ ئۇچرايدۇ.

خولېرا بىر خىل جىددىي خاراكتېرلىك يۇقۇملۇق ئىچ سۈرۈش كېسەللىكى بولۇپ، خولېرا يايسىمان باكتېرىيەسى (Vibrio cholerae) كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ. بۇ خىل كېسەللىكنىڭ يۇقۇملىنىش ۋە تارقىلىش دەرىجىسى يۇقىرى بولۇپ، ئەگەر ئۇيغۇن تەدبىر قوللىنىلمىغاندا، تېزلىكتە يامراپ، نۇرغۇن كىشىلەرنىڭ ھاياتىغا خەۋپ يېتىشى مۇمكىن. خولېرا كېسىلى سەھىيە شارائىتى ناچار، پاكىز ئىچىملىك سۇغا ئېرىشىش تەس بولغان رايونلاردا تېخىمۇ كۆپ ئۇچرايدۇ.

چۇما ( Plague ) — ئىنسانىيەت تارىخىدىكى ئەڭ قورقۇنۇچلۇق يۇقۇملۇق كېسەللىكلەرنىڭ بىرى بولۇپ، تارىختىن ھازىرغىچە يۈز مىڭلىغان كىشىلەرنىڭ ھاياتىغا زامىن بولغان. "چاشقان ۋابا كېسەللىكى" دەپمۇ ئاتىلىدىغان بۇ كېسەللىك، غەرب ئەللىرىدە بىر مەزگىل "قارا ئۆلۈم" (Black Death) دەپمۇ تونۇلغان.

40 ياشتىن كېيىن تەن ساغلاملىقىنى ياخشىلاش ۋە ساغلام تۇرمۇش شەكىللەندۈرۈش ئىنتايىن مۇھىم. بىراق، ئوتتۇرا ياش باسقۇچىغا كەلگەن بۇ ياشتا، بەدەن ئۆزگىرىشكە باشلايدۇ. شۇڭا چېنىقىشنى يېڭىدىن باشلاشنى پىلانلاۋاتقان ياكى باشلىغانلار بىر قانچە مۇھىم ئامىللارغا دىققەت قىلىشى كېرەك. بۇ ماقالىدا، 40 ياشتىن ئاشقانلارنىڭ ساغلام ۋە بىخەتەر چېنىقىش ئادەتلىرىنى باشلىشى ئۈچۈن بەزى تەۋسىيەلەرنى ۋە نۇقتىلارنى ئوتتۇرىغا قويىمىز.

ئىچكى ئاجراتما سىستېمىسى بەدىنىڭىزنىڭ ئىچكى ئالماشتۇرۇشى (ياكى ھورمون تەڭپۇڭلۇقى)، ئېنېرگىيە سەۋىيەسى، كۆپىيىش، ئۆسۈش ۋە تەرەققىيات، شۇنداقلا بەدەننىڭ يارىلانغاندىكى ئىنكاسى، بېسىم ۋە ئەتراپ مۇھىت ئامىللىرىغا بولغان ئىنكاسىنى كونترول قىلىش ۋە ماسلاشتۇرۇش ئۈچۈن ھورمونلارنى ئىشلەپ چىقىرىدۇ ۋە ئىشلىتىدۇ. تۆۋەندە ئىچكى ئاجراتما سىستېمىسىدا ئىشلەپ چىقىرىدىغان ھورمونلار ۋە ئىشلەپ چىقىرىش ئورۇنلىرى ۋە ۋەزىپىسى بېرىلدى.

قاداق بىر خىل تېرە ھادىسىسى بولۇپ، ئادەتتە تەكرار سۈركىلىش ياكى بېسىم سەۋەبىدىن كېلىپ چىقىدۇ.

ياز كۈنلىرى ئادەم ئاسانلا چىلىق-چىلىق تەرگە چۆمۈلۈپ كېتىدۇ،سىرتتىن ئۆيگە قايتقاندا ياكى ھەرىكەت قىلىپ بەدەن چېنىقتۇرغاندىن كېيىن، نۇرغۇن كىشىلەر چىلىق-چىلىق تەرگە چۆمۈلۈپ كەتكەندە دەرھال يۇيۇنۇشنى ياخشى كۆرىدۇ. ئەمەلىيەتتە، مەيلى جۇڭيى تېبابىتى ياكى ھازىرقى زامان مېدىتسىناسى نۇقتىسىدىن بولسۇن، بۇ خىل ئۇسۇل سالامەتلىككە زىيانلىق.

ئېلېكتىرو كاردىئوگرامما تەكشۈرۈشى (ECG, Electrocardiram) بىر خىل جاراھەتسىز تېببىي تەكشۈرۈش ئۇسۇلى بولۇپ، يۈرەكنىڭ ئېلېكتىرو پائالىيىتىنى خاتىرىلەشكە، دوختۇرلارنىڭ ئېلېكتىرو كاردىئوگراممىا ئارقىلىق ، يۈرەكنىڭ ساغلاملىق ئەھۋالىنى باھالىشىغا ياردەم بېرىشكە ئىشلىتىلىدۇ.

ھامىلىدار بولۇپ توققۇز ئايغا قەدەم قويسىڭىز، پۈتۈن ھاياتىڭىزدىكى ئەڭ مۇھىم پەيتلەرنىڭ بىرى بولغان بالا بىلەن تۇنجى قېتىم كۆرۈشۈشتىن دېرەك بېرىدۇ. بۇ ئايدا بەدەن ئۆزگىرىشىگە يېقىندىن دىققەت قىلىپلا قالماي، يېتىپ كېلىش ئالدىدا تۇرغان تۇغۇتقا ياخشى تەييارلىق قىلىش كېرەك. بىز بىرلىكتە بۇ ئەڭ ھالقىلىق مەزگىلدىكى مۇھىم ئۇچۇرلارنى چۈشىنىپ باقايلى.