نۇرمەمەت دوختۇر

ئانىلارنىڭ ھەممىسى بالا قورساقتىن چۈشكەندىن كېيىن نېمە ئۈچۈن سۈت كېلىدىغانلىقىغا قىزىقىدۇ، بۇ خىل مۆجىزە تەڭرى تەرىپىدىن ئورۇنلاشتۇرۇلغان. ئانا سۈتىنىڭ پەيدا بولۇشىنى چۈشىنىش ئانىلارغا بوۋاقلارنى ئانا سۈتى بىلەن بېقىشنىڭ ناھايىتى ياخشى ئىكەنلىكىگە ئىشىنىشكە ياردىمى بولىدۇ.

بالا ئېمىتىش بىر خىل تەبىئىي فىزىيولوگىيەلىك جەريان بولۇپ، بوۋاقنى كۆڭۈلدىكىدەك ئوزۇقلۇق بىلەن تەمىنلەپلا قالماستىن، يەنە دائىم ئانىنىڭ تۇغۇتتىن كېيىن ئېغىرلىقىنى يېنىكلىتىشىگە ياردەم بېرىدۇ، دەپ قارىلىدۇ. ھالبۇكى، بالا ئېمىتىش بىلەن ئورۇقلاش ئوتتۇرىسىدىكى مۇناسىۋەت توغرىسىدا كۆپ خىل كۆز قاراش ۋە تەتقىقات نەتىجىلىرى مەۋجۇت. 

بالا بالدۇر تۇغۇلغانىكەن، تۇغۇلۇشى بىلەنلا ئانىسىدىن ئايرىلىپ قېلىپ، ئەينەك ئىچىدە تۇرىدۇ. كۆزىنى ئاچمىغان، چاچلىرى شالاڭ ھالەتتە ئىسسىق ساقلاش ساندۇقىدا ياتقان بالىڭىزغا قارىغاندا، ئانىنىڭ ناھايىتى ئىچى ئاغرىپ، ئۇنى ئېمىتكۈسى كېلىپ كېتىدۇ. بۇنداق بالىلارنى ئېمىتسە بولامدۇ؟  ئەلۋەتتە بولىدۇ. ئانا سۈتى تەركىبىدىكى ئوزۇقلۇق ماددىدا بالدۇر تۇغۇلغان بالىلارغا نىسبەتەن گۆھەر بولۇپ، يامان خاراكتېرلىك كىچىك ئۈچەي، بوغماق ئۈچەي ياللۇغىنىڭ ئالدىنى ئېلىشقا پايدىلىق.

نۇرغۇن يېڭى ئاتا - ئانىلارغا نىسبەتەن ئېيتقاندا، بالىغا قاچان قوشۇمچە يېمەكلىك بېرىشنى بېكىتىش دائىم سورايدىغان مۇھىم مەسىلە. مۇۋاپىق قوشۇمچە يېمەكلىكلەرنى بېرىش بوۋاقنىڭ ئۆسۈپ يېتىلىشىدىكى ھالقىلىق باسقۇچ، شۇڭا بۇ جەرياننى چۈشىنىشنىڭ توغرا پەيتى ۋە ئۇسۇلى ئىنتايىن مۇھىم.

ئۇيقۇ بالىلارنىڭ ئۆسۈپ يېتىلىشى ۋە تەرەققىي قىلىشىدا ئىنتايىن مۇھىم. بالىلارنىڭ دەسلەپكى باسقۇچىدا، ئاتا - ئانىسى بىلەن يېقىن ئۇچرىشىش ۋە بىخەتەرلىك تۇيغۇسى ئۇلارنىڭ ساغلام ئۆسۈپ يېتىلىشىدىكى ئاچقۇچلۇق ئامىللارنىڭ بىرى. نۇرغۇن بالىلار ئۆسۈپ يېتىلىش جەريانىدا ئاتا - ئانىسى بىلەن بىللە ئۇخلاش باسقۇچىنى باشتىن كەچۈرىدۇ، بولۇپمۇ ئانىسى بىلەن بىللە ئۇخلايدۇ. 

بوۋاقلارنىڭ تىرنىقىدا ئاق داغ پەيدا بولۇش ئەھۋالى نۇرغۇن ئاتا - ئانىلارغا نىسبەتەن كىشىنى ئەندىشىگە سالىدىغان ئەھۋال بولۇشى مۇمكىن. بۇنى كۆپ خىل ئوخشاش بولمىغان ئامىللار كەلتۈرۈپ چىقارغان بولۇشى مۇمكىن. تۆۋەندىكىسى بوۋاقلار تىرنىقىدىكى ئاق داغ توغرىسىدىكى تەپسىلىي ماقالە بولۇپ، ئاتا-ئانىلارنىڭ بۇ ھادىسىنى تېخىمۇ ياخشى چۈشىنىشىگە ياردەم بېرىدۇ.

قىش پەسلىدە كىشىنىڭ ئاسانلا ئىشتىھاسى ئېچىلىپ كېتىدۇ، شۇڭا بەزى كىشىلەرھەمىشە قورسىقى ئاچقاندەك ھېس قىلىدۇ. ھەقىقەتەن، قىشتا ئوزۇقلۇققا كاپالەتلىك قىلىش بىلەن بىر ۋاقىتتا، بەدەن شەكلىنىمۇ ساقلاش كېرەك، ئۇنداقتا، بۇ ئىككىسى ئارىسىدىكىزىددىيەتنى قانداق ھەل قىلىش كېرەك؟ قارا ئاشلىقنى بىر قىسىم ئاساسلىق يېمەكلىكلەرنىڭ ئورنىغا ئالماشتۇرۇش كېرەك.

ئوغۇز سۈتى ئانىنىڭ تۇغۇتتىن كېيىن ھاسىل قىلغان تۇنجى سۈتى بولۇپ، ئادەتتە تۇغۇتتىن كېيىنكى دەسلەپكى بىر نەچچە كۈن ئىچىدە پەيدا بولىدۇ. ئوغۇز سۈت بولسا تۇغۇتلۇق ئاياللارنىڭ كۆزى يورۇغاندىن كېيىنكى بەش كۈن ئىچىدە كەلگەن سۈت بولۇپ، سۇيۇق، ئاز بولىدۇ. تەركىبىدە كاروتىن بىر ئاز كۆپ بولغاچقا، سۇس سېرىق ھالەتتە بولىدۇ.

بوۋاق سۈت پاراشوكى ئىچىشكە ئېھتىياجلىق بولغاندا، ئاتا - ئانىلار دائىم تاللاش مەسىلىسىگە دۇچ كېلىدۇ. بەزى ئاتا ـ ئانىلار بوۋاقلارنىڭ مەلۇم خىل سۈت پاراشوكىغا ئۇيغۇنلىشالماسلىقى ياكى ياقتۇرماسلىقىدىن ئەنسىرەپ، سۈت پاراشوكىنىڭ ماركىسى ياكى تۈرىنى پات ـ پات ئالماشتۇرۇپ تۇرۇشى مۇمكىن. ئەمما، سۈت پاراشوكىنى كۆپ قېتىم ئالماشتۇرۇش بوۋاقنىڭ سالامەتلىكىگە تەسىر كۆرسىتىشى مۇمكىن. 

بوۋاقلارنى بەك ھىم زاكىلىغاندا بەدەن تېمپېراتۇرىسى يۇقىرىلاپ كېتىپ ‹‹قىزىش يىغىندى كېسەللىكى›› پەيدا بولىدۇ . ئۇنىڭ ئۈستىگە ‹‹قىزىش يىغىندى كېسەللىكى››نىڭ ئالامىتى زۇكامغا ئوخشىشىپ كېتىدىغان بولۇپ ، قىزىش ، قۇسۇش ، ھەتتا تارتىشىپ قېلىش ، ھۇشىدىن كېتىش ئەھۋاللىرى كۆرۈلىدۇ .