بوۋاقلارنىڭ كۆرۈش ۋە ئاڭلاش ئىقتىدارى قاچان يېتىلىدۇ؟

بوۋاقلارنىڭ كۆرۈش ۋە ئاڭلاش ئىقتىدارى: بالىڭىزنىڭ دۇنيانى ھېس قىلىشىغا ياردەم بېرىڭ

بوۋىقىڭىز تۇغۇلغان تۇنجى دەقىقىدىن باشلاپلا، ئۇ ئۆزىنىڭ كىچىككىنە كۆزلىرى ۋە قۇلاقلىرى بىلەن ئەتراپىدىكى يېڭى، ھەيران قالارلىق دۇنيانى تەتقىق قىلىشقا باشلايدۇ. گەرچە ئۇلارنىڭ كۆرۈش ۋە ئاڭلاش ئىقتىدارى دەسلەپتە تۇمانلىق ۋە تەرەققىي قىلمىغان بولسىمۇ، بۇ ئىككى مۇھىم سېزىم ئۇلارنىڭ مېڭە تەرەققىياتى، ئۆگىنىش ئىقتىدارى ۋە سىز بىلەن بولغان مۇناسىۋىتى ئۈچۈن ئىنتايىن ھالقىلىق رول ئوينايدۇ.

بىر ئاتا-ئانا بولۇش سۈپىتىڭىز بىلەن، سىز بالىڭىزنىڭ بۇ سېزىمچانلىق سەپىرىدىكى ئەڭ مۇھىم يېتەكچىسى بولالايسىز. بۇ ماقالە سىزگە بوۋاقلارنىڭ كۆرۈش ۋە ئاڭلاش ئىقتىدارىنىڭ قانداق تەرەققىي قىلىدىغانلىقىنى تونۇشتۇرۇپ، ئاددىي ۋە قىزىقارلىق پائالىيەتلەر ئارقىلىق بۇ تەرەققىياتنى قانداق قوللىيالايسىز، شۇ ھەقتە يېتەكچىلىك قىلىدۇ.

1. بوۋاقلارنىڭ كۆرۈش ئىقتىدارىنىڭ تەرەققىياتى

يېڭى تۇغۇلغان بوۋاقنىڭ دۇنياسى سىزنىڭكىگە ئوخشىمايدۇ. ئۇلارنىڭ كۆرۈش ئىقتىدارى باسقۇچمۇ-باسقۇچ يېتىلىدۇ.

تەرەققىيات باسقۇچلىرى:

• 0-1 ئاي: بوۋاقلار پەقەت 20-30 سانتىمېتىر ئارىلىقتىكى نەرسىلەرنىلا خىرە كۆرەلەيدۇ. بۇ دەل سىز ئۇنى قۇچىقىڭىزغا ئېلىپ ئېمىتكەندىكى ئارىلىق! ئۇلار يۈزلەرگە، بولۇپمۇ يۇقىرى سېلىشتۇرمىلىق شەكىللەرگە (مەسىلەن، ئاق-قارا رەڭلەر) قىزىقىدۇ.
• 2-3 ئاي: بوۋاقلار كۆزى بىلەن ھەرىكەتلىنىۋاتقان جىسىملارنى كۆزىتىشكە باشلايدۇ. رەڭلەرنى، بولۇپمۇ قىزىل رەڭنى پەرقلەندۈرۈشكە باشلايدۇ. ئۇلار سىزنىڭ يۈزىڭىزنى تېخىمۇ ئەستايىدىل كۆزىتىپ، سىزگە «ئىجتىمائىي كۈلۈمسىرەش» بىلەن جاۋاب قايتۇرىدۇ.
• 4-6 ئاي: كۆرۈش ئىقتىدارى تېخىمۇ ئۆتكۈرلىشىدۇ، رەڭلەرنى پەرقلەندۈرۈش ئىقتىدارى يۇقىرى كۆتۈرىلىدۇ. چوڭقۇرلۇق تۇيغۇسى يېتىلىشكە باشلايدۇ، يەنى ئۇلار نەرسىلەرنىڭ يىراق-يېقىنلىقىنى ھېس قىلالايدۇ. قول-كۆز ماسلىشىش ئىقتىدارى تەرەققىي قىلىپ، ئويۇنچۇقلارغا قول ئۇزىتىپ تۇتۇشقا باشلايدۇ.
• 7-12 ئاي: كۆرۈش ئىقتىدارى چوڭلارنىڭكىگە يېقىنلىشىدۇ. ئۇلار كىچىك نەرسىلەرنى كۆرەلەيدۇ، يىراقتىكى تونۇش كىشىلەرنى تونۇيالايدۇ.

ئاتا-ئانىلار قانداق ياردەم بېرەلەيدۇ?

• يۈزىڭىزنى كۆرسىتىڭ: بالىڭىز بىلەن يۈزمۇ-يۈز تۇرۇپ، ئۇنىڭغا گەپ قىلىڭ، كۈلۈڭ ۋە ھەر خىل چىراي ئىپادىلىرىنى ياساڭ. سىزنىڭ يۈزىڭىز ئۇنىڭ ئۈچۈن ئەڭ قىزىقارلىق «كىتاب».
• يۇقىرى سېلىشتۇرمىلىق رەسىملەرنى ئىشلىتىڭ: دەسلەپكى ئايلاردا، ئاق-قارا رەڭدىكى كىتاب ياكى ئويۇنچۇقلارنى ئۇنىڭغا كۆرسىتىڭ.
• رەڭدار ئويۇنچۇقلارنى ئېسىپ قويۇڭ: ئۇنىڭ كەرىۋىتىنىڭ ئۈستىگە رەڭدار، ھەرىكەتچان ئويۇنچۇقلارنى ئېسىپ قويۇڭ، ئەمما بىخەتەر ئارىلىقتا بولسۇن.
• يۈزىڭىزنى ۋەيا جىسىمنى توسۇپ تۇيۇقسىز ئېچىپ ھەيران قالدۇرۇش ئويۇنى ئويناڭ: بۇ ئاددىي ئويۇن جىسىمنىڭ كۆزدىن غايىپ بولسىمۇ مەۋجۇت ئىكەنلىكىنى چۈشىنىشىگە ياردەم بېرىدۇ.
• مۇھىتنى ئۆزگەرتىڭ: ئۇنى ئۆينىڭ ئوخشىمىغان جايلىرىغا ئېلىپ بېرىپ، يېڭى نەرسىلەرنى كۆرۈشىگە پۇرسەت يارىتىڭ.

2. بوۋاقلارنىڭ ئاڭلاش ئىقتىدارىنىڭ تەرەققىياتى

بوۋاقلار ئاڭلاش ئىقتىدارى بىلەن تۇغۇلىدۇ، ئۇلار ھەتتا ئانا قارنىدىلا سىزنىڭ ئاۋازىڭىزنى ئاڭلاپ تونۇيدۇ!

تەرەققىيات باسقۇچلىرى:

• 0-3 ئاي: بوۋاقلار تۇيۇقسىز، يۇقىرى ئاۋازلاردىن چۆچۈپ كېتىدۇ (Moro reflex). ئۇلار تونۇش ئاۋازلارنى، بولۇپمۇ ئاتا-ئانىسىنىڭ ئاۋازىنى ئاڭلىغاندا تىنچلىنىدۇ. سىز گەپ قىلغاندا، سىزگە قاراپ بېقىشقا تىرىشىدۇ.
• 3-6 ئاي: ئۇلار ئاۋاز كەلگەن تەرەپكە بېشىنى بۇراشقا باشلايدۇ. ئوخشىمىغان ئاۋازلارنى دوراشقا ئۇرۇنۇپ، «غۇغۇلدىداش» قا باشلايدۇ. مۇزىكا ۋە رىتىملىق ئاۋازلارغا قىزىقىدۇ.
• 7-12 ئاي: ئۆزىنىڭ ئىسمىغا ئىنكاس قايتۇرىدۇ. «ياق»، «خوش» دېگەنگە ئوخشاش ئاددىي سۆزلەرنىڭ مەنىسىنى چۈشىنىشكە باشلايدۇ. «با-با-با»، «ما-ما-ما» دېگەنگە ئوخشاش ئېنىقراق بوغۇملارنى تەكرارلايدۇ.

ئاتا-ئانىلار قانداق ياردەم بېرەلەيدۇ?

• داۋاملىق سۆزلەڭ: بالىڭىز بىلەن توختىماي سۆزلىشىڭ. سىز قىلىۋاتقان ئىشلارنى ئۇنىڭغا تەسۋىرلەپ بېرىڭ. «ھازىر زاكىڭىزنى ئالماشتۇرىمەن»، «قاراڭ، بۇ بىر قىزىل توپ» دېگەندەك.
• كىتاب ئوقۇپ بېرىڭ: كىتابتىكى ھېكايىلەرنى ئوخشىمىغان ئاھاڭ ۋە ھېسسىيات بىلەن ئوقۇپ بېرىش، ئۇنىڭ تىل تۇيغۇسىنى يېتىلدۈرىدۇ.
• ناخشا ئېيتىڭ: بوۋاقلار ناخشىلىرى ۋە رىتىملىق شېئىرلار ئۇلارنىڭ ئاڭلاش ئىقتىدارى ۋە ئەستە تۇتۇش قابىلىيىتىنى ئۆستۈرىدۇ.
• ئاۋاز چىقىرىدىغان ئويۇنچۇقلار بېرىڭ: چىقىرلايدىغان، شىلدىرلايدىغان ئويۇنچۇقلار سەۋەب-نەتىجە مۇناسىۋىتىنى چۈشىنىشىگە ياردەم بېرىدۇ (مەن تەۋرەتسەم، ئاۋاز چىقىدۇ).
• شاۋقۇنلۇق مۇھىتتىن ساقلىنىڭ: يۇقىرى ئاۋازلىق تېلېۋىزور ياكى مۇزىكا بوۋاقنىڭ نازۇك ئاڭلاش سېزىمىگە زىيان يەتكۈزۈشى مۇمكىن.

قاچان ئەنسىرەش كېرەك? (دوختۇرغا مۇراجىئەت قىلىشقا تېگىشلىك ئالامەتلەر)

گەرچە تەرەققىياتتا ئاز-تولا پەرقلەر نورمال بولسىمۇ، تۆۋەندىكى ئەھۋاللارنى بايقىسىڭىز، دوختۇر بىلەن مەسلىھەتلىشىڭ:

كۆرۈش ئىقتىدارى:

• 3-4 ئايلىق بولغاندا، ھەرىكەتلىنىۋاتقان جىسىملارنى كۆزى بىلەن كۆزەتمىسە.
• بىر ياكى ئىككى كۆزى ھەمىشە ئىچىگە ياكى سىرتقا قىيسايسا.
• كۆزى يورۇقلۇققا بەك سەزگۈر بولسا ياكى توختىماي ياش ئاقسا.

ئاڭلاش ئىقتىدارى:

• يۇقىرى ئاۋازلاردىن چۆچۈمىسە ياكى ھېچقانداق ئىنكاس قايتۇرمىسا.
• 4 ئايلىق بولغاندا، ئاۋاز كەلگەن تەرەپكە بېشىنى بۇرىمىسا.
• 6 ئايلىق بولغاندا، ئاۋاز چىقىرىپ كۈلمىسە ياكى غۇغۇلدىمىسا.

بوۋىقىڭىزنىڭ كۆرۈش ۋە ئاڭلاش ئىقتىدارى ئۇنىڭ دۇنيانى تونۇشىدىكى ئىككى مۇھىم دېرىزىسىدۇر. سىزنىڭ ئاددىي، ئەمما مېھىر-مۇھەببەتكە تولغان پائالىيەتلىرىڭىز، ئۇنىڭ بۇ دېرىزىلەر ئارقىلىق تېخىمۇ گۈزەل ۋە رەڭدار بىر دۇنيانى كۆرۈشىگە ياردەم بېرىدۇ. ئۇنىڭ بىلەن سۆزلىشىڭ، ئۇنىڭغا ناخشا ئېيتىپ بېرىڭ، ئۇنىڭ كۆزلىرىگە قاراڭ — سىز ئۇنىڭ تۇنجى ۋە ئەڭ ياخشى ئوقۇتقۇچىسىسىز.