ساغلاملىق تەكشۈرتۈش بىزنىڭ بەدىنىمىزدىكى يوشۇرۇن كېسەللىكلەرنى بالدۇر بايقاش ۋە ئالدىنى ئېلىشتىكى ئەڭ مۇھىم قورالىمىز ھېسابلىنىدۇ. دوختۇرخانىغا بېرىشتىن بۇرۇن بىزگە بېرىلىدىغان ئەڭ كۆپ ئەسكەرتىش بولسا «ئەتىگەن ئاچ قورساق كېلىش» تىن ئىبارەت. نۇرغۇن كىشىلەر بۇ تەلەپنى پەقەت بىر خىل شەكىلۋازلىق ياكى ئادەت دەپ ئويلىشى مۇمكىن، ئەمما بۇ تەلەپنىڭ ئارقىسىدا ئىنتايىن چوڭقۇر ئىلمىي ئاساسلار ۋە مېدىتسىنالىق زۆرۈرىيەتلەر بار. ئەگەر بىز بۇ قائىدىگە ئەمەل قىلمىساق، تەكشۈرۈش نەتىجىلىرىمىزدە ئېغىر دەرىجىدە خاتالىق كۆرۈلۈپ، كېسەلگە خاتا دىياگنوز قويۇلۇشقا سەۋەب بولۇپ قالىدۇ. شۇڭا، ساغلاملىق تەكشۈرتۈشتىن بۇرۇن ئاچ قورساق تۇرۇشنىڭ نېمە ئۈچۈن شۇنچە مۇھىملىقىنى چۈشىنىش بىزنىڭ ئۆز سالامەتلىكىمىزگە مەسئۇل بولغانلىقىمىزدۇر.
1) قاندىكى قەنت مىقدارىنىڭ ئەڭ توغرا قىممىتىنى ئۆلچەش ئۈچۈن ئاچ قورساق تۇرۇش زۆرۈردۇر.
بىز تاماق يېگەن ھامان، بەدىنىمىزدىكى ھەزىم قىلىش سىستېمىسى كاربون سۇ بىرىكمىلىرىنى پارچىلاپ گلۇكوزىغا ئايلاندۇرىدۇ ۋە بۇ گلۇكوزا قانغا ئۆتىدۇ. نەتىجىدە قان شېكىرى تېز سۈرئەتتە ئۆرلەيدۇ. ئەگەر سىز تاماق يەپ تەكشۈرتسىڭىز، سىزنىڭ نورمال ئەھۋالدىكى قان شېكىرىڭىز بىلەن تاماق كېيىنكى قىسقا مەزگىللىك يۇقىرى قان شېكىرىڭىز ئارىلىشىپ كېتىدۇ. بۇ دوختۇرلارنىڭ سىزدە قەنت كېسىلى بار-يوقلۇقىنى توغرا كۆزىتىشىگە توسالغۇ بولىدۇ. ئاچ قورساق ھالەتتە ئۆلچەنگەن قان شېكىرى بەدەننىڭ ئېنېرگىيەنى تەڭشەش ئىقتىدارىنىڭ ئەڭ ئەسلىي ھالىتىنى كۆرسىتىپ بېرىدۇ، بۇ ئارقىلىق دىئابېت كېسىلىنىڭ ئالدىنقى باسقۇچلىرىنىمۇ ئېنىق بىلگىلى بولىدۇ.
2) قاندىكى ماينى تەكشۈرۈشتە يېمەكلىكلەرنىڭ تەسىرى ئىنتايىن كۈچلۈك بولىدۇ.
قان تەركىبىدىكى خولېستېرىن ۋە ترىگلىتسېرىد (Triglycerides) لارنىڭ مىقدارى يېمەكلىك تەسىرىگە ئىنتايىن سەزگۈر كېلىدۇ. بولۇپمۇ ترىگلىتسېرىد مىقدارى تاماق يېگەندىن كېيىن نەچچە ھەسسە ئۆرلەپ كېتىشى مۇمكىن. ئەگەر سىز مايلىق بىرەر تاماق يەپ تەكشۈرتسىڭىز، قاندىكى ماينىڭ مىقدارى سۈنئىي يوسۇندا يۇقىرى چىقىپ، يۈرەك ۋە قان تومۇر كېسەللىكلىرى خەۋپىنى مۆلچەرلەشتە خاتالىق كېلىپ چىقىدۇ. ئادەتتە قاندىكى ماينىڭ مېتابولىزم جەريانىنىڭ تولۇق تاماملىنىشى ئۈچۈن 10 سائەتتىن 12 سائەتكىچە ۋاقىت كېتىدۇ. شۇڭلاشقا، بۇ تەكشۈرۈشتىن بۇرۇن ئاچ قورساق تۇرۇش قان تومۇرلارنىڭ ساغلاملىق ئەھۋالىنى توغرا باھالاشنىڭ بىردىنبىر يولىدۇر.
3) جىگەر فۇنكسىيەسى كۆرسەتكۈچلىرىنىڭ تۇراقلىق بولۇشى ئۈچۈن قورساق ئاچ بولۇشى كېرەك.
جىگەر بەدەننىڭ خىمىيەلىك زاۋۇتى بولۇپ، بىز يېگەن ھەر بىر نەرسىنى بىر تەرەپ قىلىشقا مەسئۇل. تاماق يېيىش جىگەر فېرمېنتلىرىنىڭ ئاكتىپلىقىنى ئاشۇرىدۇ. مەسىلەن، تاماق يېگەندىن كېيىن قاندىكى بىلىرۇبىن ۋە بەزى جىگەر فېرمېنتلىرىنىڭ سەۋىيەسىدە ئۆزگىرىش بولىدۇ. ئەگەر بىئو-خىمىيىلىك تەكشۈرۈش جەريانىدا جىگەرنىڭ ئىقتىدارىنى تەكشۈرمەكچى بولساق، جىگەرنىڭ «ئارام ئېلىش» ھالىتىدىكى كۆرسەتكۈچلىرىگە ئېھتىياجىمىز بار. تاماق يېيىش ئارقىلىق جىگەرنى «خىزمەت قىلدۇرۇش»، تەكشۈرۈش نەتىجىسىنىڭ ھەقىقىي جىگەر زەخىملىنىشىدىن ياكى نورمال ھەزىم قىلىش جەريانىدىن كېلىپ چىققانلىقىنى ئايرىشنى قىيىنلاشتۇرۇۋېتىدۇ.
4) قان زەردابىنىڭ سۈزۈكلىكى تەكشۈرۈش ئۈسكۈنىلىرىنىڭ توغرىلىقىغا تەسىر كۆرسىتىدۇ.
تاماق يېگەندىن كېيىن، قان تەركىبىگە نۇرغۇن ماي زەررىچىلىرى كىرىدۇ، بۇنىڭ بىلەن قان زەردابى سۈت رەڭگىگە كىرىپ قالىدۇ. كۆپىنچە تەجرىبىخانا ئۈسكۈنىلىرى ئوپتىكىلىق ئۇسۇللار بىلەن تەكشۈرۈش ئېلىپ بارىدۇ. ئەگەر قان «سۈت رەڭ» بولۇپ قالسا، نۇرنىڭ ئۆتۈشىگە تەسىر كۆرسىتىپ، تەكشۈرۈش ئۈسكۈنىلىرىنىڭ خاتا سىگنال بېرىشىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ. بۇنداق ئەھۋالدا جىگەر فۇنكسىيەسى، بۆرەك فۇنكسىيەسى ۋە قان ئۇيۇش كۆرسەتكۈچلىرىنىڭ ھەممىسى دېگۈدەك ئۆزگىرىپ كېتىپ، خاتا تەكشۈرۈش نەتىجىسى كېلىپ چىقىدۇ.
5) ئۇلترا ئاۋاز دولقۇنى تەكشۈرۈشىدە ئۆت خالتىسىنىڭ ئەھۋالىنى كۆرۈش ئۈچۈن ئاچ قورساق بولۇش شەرت.
ئەگەر سىز قورساق قىسمىنى ئۇلترا ئاۋاز دولقۇنىدا تەكشۈرتسىڭىز، ئاچ قورساق بولۇشىڭىز ئىنتايىن مۇھىم. چۈنكى بىز تاماق يېگەن ھامان، ئۆت خالتىسى ھەزىم قىلىشقا ياردەملىشىش ئۈچۈن قىسقىرايدۇ ۋە تەركىبىدىكى ئۆت سۇيۇقلۇقىنى ئاجرىتىپ چىقىرىدۇ. قىسقىرىپ كەتكەن ئۆت خالتىسىنى ئۈسكۈنىدە ئېنىق كۆرگىلى بولمايدۇ، بۇنىڭ بىلەن ئۆتتىكى تاش ياكى ياللۇغنى بايقاش مۇمكىن بولماي قالىدۇ. شۇنىڭ بىلەن بىر ۋاقىتتا، تاماق يېگەندە ئاشقازان ۋە ئۈچەيدە پەيدا بولغان گازلار ئۇلترا ئاۋاز دولقۇنىنىڭ ئۆتۈشىنى توسۇپ، جىگەر ۋە ئاشقازان ئاستى بېزىنىڭ سۈرىتىنى ئېنىق كۆرسەتمەي قالىدۇ.
ساغلاملىق تەكشۈرتۈشتىن بۇرۇنقى 8 سائەتتىن 12 سائەتكىچە بولغان ئاچ قورساق تۇرۇش مۇددىتى بىزنىڭ بەدىنىمىزنىڭ ئەڭ ئەسلىي، ئەڭ تۇراقلىق بىئولوگىيەلىك ئۇچۇرلىرىنى مەلۇم قىلىدۇ. تەكشۈرۈشتىن بىر كۈن بۇرۇن ھاراق ئىچمەسلىك، بەك مايلىق تاماق يېمەسلىك ۋە كەچ سائەت 8 دىن كېيىن يېمەكلىك يېمەسلىك (ئاز مىقداردا سۇ ئىچىشكە بولىدۇ) تەكشۈرۈش نەتىجىسىنىڭ ئىشەنچلىك بولۇشىغا كاپالەتلىك قىلىدۇ. ئۆزىڭىزنىڭ سالامەتلىكىگە كۆڭۈل بۆلۈش ئۈچۈن، بۇ ئاددىي لېكىن ئىلمىي قائىدىگە چوقۇم ئەمەل قىلىڭ.
