توڭلاتقۇ ھازىرقى زامان ئائىلە تۇرمۇشىدا كەم بولسا بولمايدىغان مۇھىم ئېلېكتر سايمانلىرىنىڭ بىرىگە ئايلاندى. ئۇ يېمەكلىكلەرنىڭ يېڭىلىقىنى ساقلاش، باكتېرىيەلەرنىڭ كۆپىيىشىنى چەكلەش ۋە يېمەكلىك ئىسراپچىلىقىنىڭ ئالدىنى ئېلىشتا زور رول ئوينايدۇ. بولۇپمۇ يازنىڭ تومۇز ئىسسىق كۈنلىرىدە، تېمپېراتۇرا 30 سېلسىيە گىرادۇستىن ئېشىپ كەتكەندە، گۆش مەھسۇلاتلىرى نورمال شارائىتتا بىر نەچچە سائەت ئىچىدىلا سېسىپ بۇزۇلۇپ قالىدۇ. نۇرغۇن كىشىلەر گۆشنى توڭلاتقۇنىڭ توڭلىتىش بۆلمىسىگە سېلىپ قويسىلا، ئۇنى مەڭگۈلۈك «بىخەتەر» دەپ قارايدۇ. ئەمەلىيەتتە، توڭلىتىلغان گۆشنىڭمۇ ئۆزىگە خاس ساقلىنىش مۇددىتى ۋە ئىلمىي تەلەپلىرى بولىدۇ.
گۆشنىڭ ئوزۇقلۇق قىممىتى ۋە ساقلاشنىڭ مۇھىملىقى
گۆش مەھسۇلاتلىرى ئادەم بەدىنىنى ئەلا سۈپەتلىك ئاقسىل، زۆرۈر ئامىنو كىسلاتالار، تۆمۈر، سىنك قاتارلىق مىكرو ئېلېمېنتلار ۋە ۋىتامىن B گۇرۇپپىسى بىلەن تەمىنلەيدىغان ئەڭ ئاساسلىق ئوزۇقلۇق مەنبەسىدۇر. بىز ھەر كۈنى مۇۋاپىق مىقداردا گۆش ئىستېمال قىلغاندا، بەدەننىڭ ئېنېرگىيە ئېھتىياجىنى قاندۇرۇپ، ھۈجەيرىلەرنىڭ ئەسلىگە كېلىشىنى ئىلگىرى سۈرەلەيمىز. ئەمما، گۆش يەنە باكتېرىيەلەر ئەڭ ئاسان كۆپىيىدىغان يېمەكلىك تۈرىدۇر. ئەگەر گۆش توغرا ساقلانمىسا، ئۇنىڭدىكى ئاقسىللار پارچىلىنىپ، زەھەرلىك ماددىلار پەيدا بولىدۇ، بۇ سالامەتلىككە، بولۇپمۇ ھەزىم قىلىش سىستېمىسىغا ئېغىر زىيان يەتكۈزىدۇ.
توڭلاتقۇنىڭ سوغۇق ساقلاش ۋە توڭلىتىش بۆلۈمىدىكى پەرق
نۇرغۇن كىشىلەر گۆشنى توڭلاتقۇنىڭ قايسى بۆلمىسىگە قويۇشنى بىلەلمەي گاڭگىرايدۇ. ئادەتتە، توڭلاتقۇنىڭ يۇقىرىقى سوغۇق ساقلاش بۆلۈمىنىڭ تېمپېراتۇرىسى 3 تىن 5 سېلسىيە گىرادۇسقىچە بولىدۇ. بۇ بۆلۈم گۆشنى ئۇزۇن مۇددەت ساقلاشقا ماس كەلمەيدۇ. سېتىۋېلىنغان يېڭى گۆشنى ئەگەر شۇ كۈنى ئىستېمال قىلىدىغان بولسىڭىزلا بۇ يەرگە قويۇشىڭىز كېرەك. ئەگەر 24 سائەتتىن ئېشىپ كەتسە، گۆشنىڭ تەمى ئۆزگىرىپ، باكتېرىيە سانى كۆپىيىشكە باشلايدۇ.
تۆۋەن تېمپېراتۇرىلىق توڭلىتىش بۆلمىنىڭ تېمپېراتۇرىسى ئادەتتە نۆلدىن تۆۋەن 18 سېلسىيە گىرادۇس (-18°C) ئەتراپىدا بولۇپ، بۇ تېمپېراتۇرىدا باكتېرىيەلەرنىڭ كۆپىيىشى ئاساسەن توختايدۇ. بۇ بۆلۈمىدە گۆشنى بىر نەچچە ئاي ساقلىغىلى بولىدۇ. ئەمما شۇنى بىلىش كېرەككى، توڭلىتىش گۆشنى «ئۆلمەس» قىلمايدۇ، پەقەت ئۇنىڭ بۇزۇلۇش جەريانىنى ئاستىلىتىدۇ.
گۆش توڭلاتقۇدا قانچىلىك ئۇزۇن تۇرسا يېيىشكە بولمايدۇ؟
گەرچە بىر قىسىم كىشىلەر توڭلىتىلغان گۆشنى يېرىم يىل، ھەتتا بىر يىل ساقلاپ يەيدىغان بولسىمۇ، ئوزۇقلۇقشۇناسلىق ۋە يېمەكلىك گىگىيەسى نۇقتىسىدىن ئېيتقاندا، ئائىلىلەردە توڭلىتىلغان گۆشنى 3 ئايدىن ئاشۇرۇۋەتماسلىق تەۋسىيە قىلىنىدۇ. نېمە ئۈچۈن؟
بىرىنچىدىن، ئۇزۇن مۇددەت توڭلىتىلغان گۆشتە « توڭلىتىپ كۆيدۈرۈش » (Freezer burn) ھادىسىسى كۆرۈلىدۇ، يەنى گۆش تەركىبىدىكى سۇ تەركىبى پارغا ئايلىنىپ كېتىپ، گۆش تالالىرى قۇرۇپ، تەمى سامان يېگەندەك بولۇپ قالىدۇ. ئىككىنچىدىن، بىر قىسىم چىداملىق باكتېرىيەلەر ۋە فېرمېنتلار ئىنتايىن ئاستا بولسىمۇ يەنىلا پائالىيەت قىلىدۇ، بۇ گۆشتىكى ماينىڭ ئوكسىدلىنىپ، سېسىق پۇراق پەيدا قىلىشىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ. ئۈچ ئايدىن ئېشىپ كەتكەن گۆشنى يېگەندە، ھەزىم قىلىش يولى ياللۇغى كۆرۈلۈش خەۋپى ئاشىدۇ.
گۆشنى ئىلمىي ۋە ساغلام ساقلاشنىڭ ئالتۇن قائىدىلىرى
گۆشنىڭ ئوزۇقلۇقىنى ساقلاش ۋە باكتېرىيەدىن ساقلىنىش ئۈچۈن، ساقلاش جەريانىدا تۆۋەندىكى نۇقتىلارغا چوقۇم دىققەت قىلىشىڭىز كېرەك:
- پاكىز قۇرۇتۇش: گۆشنى توڭلىتىشتىن بۇرۇن، ئۇنىڭدىكى قان داغلىرى ۋە كىرلەرنى پاكىز يۇيۇۋېتىش كېرەك. قان مەھسۇلاتلىرى باكتېرىيەلەرنىڭ ئەڭ ياخشى ئوزۇقلۇق مەنبەسى بولۇپ، ئەگەر پاكىزلانماي توڭلىتىلسا، گۆشتىن سېسىق پۇراق چىقىپ قالىدۇ. پاكىز قەغەز ياكى لاتا بىلەن سۈرتۈپ قۇرۇتۇپ ئاندىن توڭلىتىش كېرەك.
- بۆلۈپ خالتىلاش (مۇھىم نۇقتا): چوڭ بىر پارچە گۆشنى پۈتۈن پېتى توڭلاتماڭ. چۈنكى تاماق ئەتكەندە ئۇنى ئېرىتىپ، كېرەكلىكىنى كېسىۋېلىپ، قالغىنىنى يەنە قايتا توڭلاتقاندا باكتېرىيە سانى نەچچە ئون ھەسسە كۆپىيىپ كېتىدۇ. گۆشنى بىر قېتىملىق يېيىشلىك مىقداردا بۆلۈپ، ئايرىم خالتىلارغا سېلىپ توڭلىتىش ئەڭ توغرا ئۇسۇل.
- خالتا ئىچىدىكى ھاۋانى چىقىرۋېتىش: گۆشنى مەخسۇس يېمەكلىك خالتىسىغا سالغاندا، ئىچىدىكى ھاۋانى ئىمكانقەدەر سىقىپ چىقىرىۋېتىش كېرەك. ھاۋا ئاز بولسا، گۆشنىڭ ئوكسىدلىنىشى ئازىيىدۇ ۋە تەمى ئۇزۇنراق ساقلىنىدۇ.
- تۈرگە بۆلۈپ ساقلاش: گۆش مەھسۇلاتلىرىنى مېۋە-چېۋە ياكى تەييار يېمەكلىكلەر بىلەن ئارىلاشتۇرۇپ قويماڭ. گۆشتىكى باكتېرىيەلەر باشقا يېمەكلىكلەرگە ئۆتۈپ كېتىشى مۇمكىن.
خۇلاسىلەپ ئېيتقاندا، توڭلاتقۇ سېھىرلىك قۇتا ئەمەس. بىز يېمەكلىك بىخەتەرلىكىگە دىققەت قىلىپ، گۆشنى يېڭى پېتى تېز ئىستېمال قىلىشنى ئادەتكە ئايلاندۇرۇشىمىز لازىم. ئەگەر توڭلاتقۇڭىزدا ئۈچ ئايدىن ئېشىپ كەتكەن گۆشلەر بولسا، ساغلاملىقىڭىز ئۈچۈن ئۇلاردىن ۋاز كېچىشىڭىز تەۋسىيە قىلىنىدۇ. ساغلام ئوزۇقلىنىش سىزنىڭ ۋە ئائىلىڭىزنىڭ تۇرمۇش سۈپىتىگە كاپالەتلىك قىلىدۇ.
