ئىنسان ھاياتىدا ھەر خىل ھېسسىياتلارنى باشتىن كەچۈرىدۇ، بۇلارنىڭ ئىچىدە يىغلاش كۆپىنچە كىشىلەر تەرىپىدىن ئاجىزلىقنىڭ بەلگىسى دەپ قارىلىدۇ. ئەمما، زامانىۋى تىببىي تەتقىقاتلار يىغلاشنىڭ ئىنساننىڭ جىسمانىي ۋە روھىي ساغلاملىقى ئۈچۈن ئىنتايىن مۇھىم ئىكەنلىكىنى، بولۇپمۇ روھىي بېسىم نى يېنىكلىتىشتە ئالاھىدە ئورۇن تۇتىدىغانلىقىنى ئىسپاتلىدى. يىغلاش پەقەت بىر خىل ھېسسىيات ئىپادىسىلا بولماستىن، بەلكى بەدەن ۋە روھىيەتنى ئەسلىگە كەلتۈرۈشتىكى مۇھىم بىئولوگىيەلىك جەريان بولۇپ، ئۇ بېسىمنى تۆۋەنلىتىش ۋە ئۆز-ئۆزىنى تەڭشەشتە ئاكتىپ رول ئوينايدۇ.
يىغلاشنىڭ جىسمانىي ۋە روھىي جەھەتتىكى ئەھمىيىتى
بىز يىغلىغاندا پەقەت ياش چىقىرىپ قالماي، بەلكى بەدەندىكى جىددىيلىكنى ئازايتىمىز. كۆز يېشىنىڭ تەركىبى بىزنىڭ نېمە ئۈچۈن يىغلىغانلىقىمىزغا قاراپ ئوخشىمايدۇ. ئالىملار كۆز يېشىنى ئاساسىي، رېفلېكىسلىق ۋە ھېسسىياتلىق دەپ ئۈچكە بۆلىدۇ. بولۇپمۇ ھېسسىيات خاراكتېرلىك كۆز يېشى تەركىبىدە بېسىم ھورمونى بولغان كورتىزولنىڭ مەلۇم مىقدارى بولىدۇ. يىغلاش ئارقىلىق بەدەن بۇ ئارتۇقچە بېسىمنى سىرتقا چىقىرىپ تاشلايدۇ. يىغلاشنىڭ ساغلاملىققا بولغان پايدىلىرى تۆۋەندىكىچە:
- يىغلاش ئارقىلىق بەدەندە ئوكسىتوسىن ۋە ئېندورفىن قاتارلىق «خۇشاللىق ھورمونلىرى» ئىشلەپچىقىرىلىپ، ئاغرىقنى پەسەيتىدۇ.
- ھېسسىياتلىق يىغلاش يۈرەك سوقۇشىنى تۇراقلاشتۇرۇپ، پاراسىمپاتىك نېرۋا سىستېمىسىنى ئاكتىپلاشتۇرۇپ بەدەننى تىنچلاندۇرىدۇ.
- كۆز يېشى تەركىبىدىكى لىزوزىم ( ئېرىتكۈچى فېرمېنت ) ماددىسى كۆزدىكى باكتېرىيەلەرنى 5 مىنۇت ئىچىدە يوقىتىش ئىقتىدارىغا ئىگە.
- يىغلاپ بولغاندىن كېيىن، كىشىلەر ئۆزىنى روھىي جەھەتتىن خېلىلا يېنىكلەپ قالغاندەك ۋە زېھنى ئېچىلغاندەك ھېس قىلىدۇ.
شۇڭا يىغلاش ناتوغرا ئىش ئەمەس، بەلكى بەدەننىڭ ئۆزىنى قوغداش مېخانىزمىدۇر. ئەگەر سىز بېسىم ئاستىدا قالغاندا يىغلىماي ھېسسىياتىڭىزنى بوغسىڭىز، بۇ كەلگۈسىدە يۇقىرى قان بېسىمى ياكى يۈرەك كېسەللىكلىرىگە يول ئېچىشى مۇمكىن.
روھىي بېسىمنى تۆۋەنلىتىشنىڭ ئەمەلىي ئۇسۇللىرى
كۈندىلىك تۇرمۇشتىكى رىقابەت، خىزمەت جىددىيلىكى ۋە شەخسىي مەسىلىلەر كىشىلەردە كۈچلۈك بېسىم پەيدا قىلىدۇ. ئەگەر بىز بۇ بېسىملارنى ۋاقتىدا بىر تەرەپ قىلمايدىكەنمىز، ئۇ سوزۇلما خاراكتېرلىك پىسخىكىلىق چارچاشقا سەۋەب بولىدۇ. ئۆز-ئۆزىنى تەڭشەش ئارقىلىق روھىي بېسىمنى كونترول قىلىش بىر سەنئەتتۇر. بېسىمنى تۆۋەنلىتىش ئۈچۈن تۆۋەندىكى تىببىي تەۋسىيەلەرنى قوللىنىش تولىمۇ مۇھىم:
- قەرەللىك بەدەن چېنىقتۇرۇش مېڭىدىكى بېسىم ھورمونلىرىنى ئازايتىپ، تەبىئىي كەيپىياتنى ياخشىلاشقا ياردەم بېرىدۇ.
- يېتەرلىك ئۇخلاش ۋە دەم ئېلىش مېڭىنىڭ كۈندىلىك بېسىملارنى بىر تەرەپ قىلىشىغا ۋە نېرۋا ھۈجەيرىلىرىنى ئەسلىگە كەلتۈرۈشىگە پۇرسەت بېرىدۇ.
- تولۇپ قالغان ھېسسىياتلارنى يېقىن دوستلارغا ياكى پىسخىكا دوختۇرىغا ئېيتىپ بېرىش روھىي يۈكنى كۆرۈنەرلىك يېنىكلىتىدۇ.
- چوڭقۇر نەپەسلىنىش مەشىقى ۋە مېدىتاتسىيە قىلىش جىددىيلىكنى پەسەيتىپ، زېھنىنى بىر يەرگە جەم قىلىشقا ياردەم بېرىدۇ.
بۇنىڭدىن باشقا، تەبىئەتتە سەيلە قىلىش، كىتاب ئوقۇش ياكى بىرەر خىل سەنئەت تۈرى بىلەن شۇغۇللىنىشمۇ روھىيەتنى ساغلاملاشتۇرىدۇ. بېسىمنى باشقۇرۇش بىر كۈندە ھەل بولىدىغان ئىش ئەمەس، بەلكى ئۇدا داۋاملىشىدىغان بىر جەرياندۇر.
ھېسسىياتنى بېسىش ئەمەس، ئەركىن قويۇۋېتىش كېرەك
نۇرغۇن كىشىلەر كۈچلۈك بولۇش ئۈچۈن ھېسسىياتنى سىرتقا چىقارماسلىق كېرەك دەپ قارايدۇ. بىراق، تىببىي نۇقتىدىن ئېيتقاندا، ھېسسىياتنى بېسىش ئۇزۇن مۇددەتتە ئىچكى ئەزالارغا ۋە پىسخىكىغا ئېغىر زىيان يەتكۈزىدۇ. يىغلاش بىر خىل تەبىئىي داۋالاش ئۇسۇلى بولۇپ، ئۇ بىزنىڭ روھىي جەھەتتىن قايتىدىن كۈچلىنىشىمىزگە ياردەم بېرىدۇ. بىز روھىي بېسىمنى يېنىكلىتىشنى ئۆگەنگەندە، ھاياتىمىز تېخىمۇ مەنىلىك، بەدىنىمىز تېخىمۇ ساغلام بولىدۇ. يىغلىغۇسى كەلگەندە يىغلاش، كۈلگۈسى كەلگەندە كۈلۈش ئىنسان تەبىئىتىنىڭ ئەڭ گۈزەل ۋە ساغلام تەرىپىدۇر. ساغلاملىق پەقەت كېسەل بولماسلىقلا ئەمەس، بەلكى روھىي جەھەتتىن تىنچ ۋە ئازادە بولۇشتۇر.
