نۇرغۇن ئاياللار ئۈچۈن ئېيتقاندا، ھەيزنىڭ بىر نەچچە كۈن كېچىكىپ كېلىشى كىشىنى جىددىيلەشتۈرىدىغان بىر ئەھۋال. ئادەتتە، بىر ئايالنىڭ ھەيزى كەلمىسە، بىرىنچى بولۇپ كاللىسىغا كېلىدىغان سوئال «مەن ھامىلىدار بولۇپ قالدىممۇ؟» دېگەن سوئال بولىدۇ. ئەلۋەتتە، ھامىلىدارلىق ھەيز توختاشنىڭ ئەڭ كۆپ كۆرۈلىدىغان تەبىئىي سەۋەبى، ئەمما ھەيز كېچىكىش چوقۇم ھامىلىدارلىقنىڭ ئالامىتى بولۇشى ناتايىن. ئاياللارنىڭ ھەيز دەۋرى بەدەننىڭ ئىچكى جەريانلىرى ۋە تاشقى مۇھىتنىڭ تەسىرىگە ئىنتايىن سەزگۈر بولۇپ، نۇرغۇن ئوخشىمىغان ئامىللار بۇ رېتىمنىڭ بۇزۇلۇشىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىشى مۇمكىن.
ھەيز كېچىكىشنىڭ ئاساسلىق سەۋەبلىرى ۋە تۇرمۇش رېتىمى
ئىنسان بەدىنى بىر پۈتۈن سىستېما بولۇپ، مېڭىدىكى گىپوتالامۇس بېزى ھەيزنى كونترول قىلىدىغان ھورمونلارنى باشقۇرىدۇ. ئەگەر سىز يېقىنقى مەزگىللەردە قاتتىق جىسمانىي ياكى روھىي بېسىمغا يولۇققان بولسىڭىز، بەدىنىڭىز سىزنى قوغداش ئۈچۈن تۇخۇم چىقىرىشنى ۋاقىتلىق توختىتىپ قويىدۇ. روھىي بېسىم مېڭىنىڭ ھورمون ئاجرىتىش فۇنكسىيەسىگە بىۋاسىتە تەسىر كۆرسىتىپ، ھەيزنى كېچىكتۈرىدۇ. تۇرمۇش ئادىتىدىكى تۇيۇقسىز ئۆزگىرىشلەرمۇ بۇنىڭغا سەۋەب بولىدۇ.
- ئېغىر جىسمانىي ئەمگەك ياكى زىيادە سىجىللىقتىكى تەنھەرىكەت بىلەن شۇغۇللىنىش.
- ئۇيقۇ رېتىمىنىڭ بۇزۇلۇشى، بولۇپمۇ كېچىلىك نۆۋەتچىلىكتە ئىشلەش.
- يىراق مۇساپىلىك سەپەر قىلىش ۋە ۋاقىت پەرقىنىڭ تەسىرىگە ئۇچراش.
- ئوزۇقلىنىش قۇرۇلمىسىدىكى تۇيۇقسىز ۋە زور ئۆزگىرىشلەر.
بەدەن ئېغىرلىقى ۋە ئوزۇقلۇقنىڭ ھورمونغا بولغان تەسىرى
تەن ئېغىرلىقىنىڭ نورمالسىز دەرىجىدە تېز ئۆزگىرىشى ھەيزنىڭ كېچىكىشىدىكى مۇھىم ئامىللارنىڭ بىرى. بەدەندىكى ماي مىقدارى ئاياللىق ھورمونى (ئېستروگېن) نىڭ ئىشلەپچىقىرىلىشى بىلەن زىچ مۇناسىۋەتلىك. ئەگەر بەدەن ئېغىرلىقى زىيادە تۆۋەن بولسا، بەدەن ھەيز كۆرۈش ۋە ھامىلىدار بولۇشقا يېتەرلىك ئېنېرگىيە يوق دەپ قاراپ، دەۋرىيلىكنى توختىتىدۇ. ئەكسىچە، زىيادە سېمىزلىك ئېستروگېننىڭ ئارتۇق ئىشلەپچىقىرىلىشىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىپ، ھەيزنىڭ قالايمىقانلىشىشىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ. ھورمون تەڭپۇڭسىزلىقى دەل مۇشۇنداق ۋاقىتلاردا ئوتتۇرىغا چىقىدۇ.
كېسەللىك ئامىللىرى ۋە ھورمون قالايمىقانلىشىش
بەزىدە ھەيز كېچىكىش بەدەندىكى بىرەر كېسەللىك ياكى ھورمون سىستېمىسىدىكى مەسىلىنىڭ سىگنالى بولۇشى مۇمكىن. بۇ خىل ئەھۋاللار ئادەتتە داۋالاشقا ئېھتىياجلىق بولىدۇ. مەسىلەن، قالقانسىمان بەز ئىقتىدارىنىڭ كاشىلىغا ئۇچرىشى پۈتۈن بەدەننىڭ ماددا ئالمىشىشىغا تەسىر كۆرسەتكەچكە، ھەيز دەۋرىنىمۇ قالايمىقانلاشتۇرىدۇ. ئۇندىن باشقا، ئاياللاردا كۆپ كۆرۈلىدىغان تۇخۇمدان كۆپ خالتىلىق ئىششىقى (PCOS) ھەيز كېچىكىشنىڭ ئەڭ ئاساسلىق تىببىي سەۋەبلىرىنىڭ بىرىدۇر. بۇ كېسەللىكتە بەدەندە ئەرلىك ھورمون سەل يۇقىرىلاپ كېتىپ، تۇخۇمنىڭ پىشىپ يېتىلىشى ۋە چىقىشىغا توسالغۇ بولىدۇ.
- تۇخۇمدان كۆپ خالتىلىق ئىششىق ئۇنىۋېرسال كېسەللىكى (PCOS).
- قالقانسىمان بەز ئىقتىدارىنىڭ ئاجىزلىشىشى ياكى ئارتۇق كۈچىيىپ كېتىشى.
- پىلانلىق تۇغۇت دورىلىرى ياكى ھورمونلۇق دورىلارنى ئىشلىتىش.
- ئاستا خاراكتېرلىك كېسەللىكلەر (مەسىلەن، دىئابىت كېسىلى).
قانداق ۋاقىتتا دوختۇرغا كۆرۈنۈش كېرەك؟
گەرچە ھەيزنىڭ بىر قېتىم كېچىكىشى ئادەتتە ئېغىر مەسىلە ھېسابلانمىسىمۇ، ئەمما بۇ ئەھۋال دائىم داۋاملاشسا، چوقۇم دوختۇرنىڭ تەكشۈرۈشىدىن ئۆتۈش كېرەك. ئەگەر سىزدە ھەيز كېچىكىش بىلەن بىرگە قاتتىق ئاغرىق، يۈزگە دانىخورەك چىقىش، تۈك بېسىش ياكى تۇيۇقسىز چاچ چۈشۈش قاتارلىق ئالامەتلەر كۆرۈلسە، بۇ ھورمون قالايمىقانلىشىشنىڭ بەلگىسى بولۇشى مۇمكىن. دوختۇرلار ئادەتتە قان تەكشۈرۈش ياكى ئۇلترا ئاۋاز دولقۇنى (B چاۋ) ئارقىلىق ھەقىقىي سەۋەبنى ئېنىقلاپ بېقىشقا توغرا كېلىدۇ. ساغلام تۇرمۇش ئادىتىنى يېتىلدۈرۈش، يېتەرلىك ئۇخلاش ۋە تەڭپۇڭ ئوزۇقلىنىش ھەيز دەۋرىنىڭ ئەسلىگە كېلىشىگە ياردەم بېرىدۇ.
