نۇرمەمەت دوختۇر

گاچا نورمال ئاۋاز چىقىرالمايدىغان ياكى گەپ قىلالمايدىغان ئادەمنى كۆرسىتىدۇ، سۆزلىيەلمەسلىك كېسىلى دەپمۇ ئاتىلىدۇ. 

ئوتتۇرىچە قىزىل قان ھۈجەيرىلىرى قىزىلقان ئاقسىلى ( Mean Corpuscular Hemoglobin ،MCH ) ھەر بىر قىزىل قان ھۈجەيرىسىدىكى قىزىل قان ئاقسىلى (يەنى ھېموگلوبىن)نىڭ ئوتتۇرىچە مىقدارى كۆزدە تۇتىدۇ ۋە ئادەتتە پىكوگرام ( pg ) نى بىرلىك قىلىدۇ. ئوتتۇرىچە قىزىل قان ھۈجەيرىلىرى قىزىلقان ئاقسىلى ( MCH ) قان ئازلىقنىڭ تىپى ۋە ئېغىرلىق دەرىجىسىنى باھالايدىغان مۇھىم كۆرسەتكۈچلەرنىڭ بىر ھېساپلىنىدۇ.

ئەيدىز ۋىرۇسىنىڭ داۋالاشتىن يۇقۇشى ئاساسلىقى، داۋالاش سايمانلىرى پاكىز بولمىغانلىقتىن، داۋالانغۇچىلارنىڭ ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملىنىشىنى كۆرسىتىدۇ.

تېرە ئەسۋىسى تېرىدە كۆرۈلگەن قىزىل داغ، دۆڭچە ئەسۋە، سۇلۇق قاپارتما، تۈگۈنچە قاتارلىق بىنورمال ئۆزگىرىشلەرنى كۆرسىتىدۇ. ئۇ بەلكىم كۆپ خىل سەۋەبلەر تۈپەيلىدىن كېلىپ چىققان بولۇشى مۇمكىن، بۇ زىيادە سەزگۈرلۈك رېئاكسىيەسى، يۇقۇملىنىش، دورىنىڭ ئەكس تەسىرى، ئۆز بەدەن ئىممۇنىتېتلىق كېسەللىك قاتارلىقلارنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ. ئۇنىڭ سەۋەبىنى چۈشىنىش، تەكشۈرۈش ۋە دىئاگنوز قويۇش ئۇسۇلى ھەمدە داۋالاش ئۇسۇلى بۇ خىل ئەھۋالنى ۋاقتىدا پەرقلەندۈرۈش ۋە بىر تەرەپ قىلىشتا ئىنتايىن مۇھىم.

ئوتتۇرىچە قىزىل قان ھۈجەيرىلىرى ھەجمى ( Mean Corpuscular Volume ،MCV ) قاندىكى ھەر بىر قىزىل قان ھۈجەيرىسىنىڭ ئوتتۇرىچە ھەجمى بولۇپ، ئادەتتە  fL نى بىرلىك قىلىدۇ. ئوتتۇرىچە قىزىل قان ھۈجەيرىلىرى ھەجمى ( MCV ) قان ئازلىق تىپى ۋە يىلىك ئىقتىدارىنى باھالايدىغان مۇھىم كۆرسەتكۈچ.

ئەمالار پۈتۈنلەي ياكى قىسمەن كۆرۈش قۇۋۋىتىنى يوقاتقان ئادەمنى كۆرسىتىدۇ. تۆۋەندىكىسى غەرب تېبابىتى نۇقتىسىدىن ئەمالارنىڭ سەۋەبى، تەكشۈرۈش ۋە دىئاگنوز قويۇش ئۇسۇلى ۋە داۋالاش ئۇسۇلى توغرىسىدىكى بەزى مەزمونلار:

1. ئەيدىز ئۆلۈش نىسبىتى ئىنتايىن يۇقىرى يۇقۇملۇق كېسەل. ھازىرغىچە ئۇنى ساقايتىدىغان دورا ۋە داۋالاش ئامالى تېپىلمىدى، لېكىن ئۇنىڭ ئالدىنى ئالغىلى بولىدۇ.

يۇقىرى قىزىتما بەدەن تېمپېراتۇرىسىنىڭ نورمال دائىرىدىن ئېشىپ كېتىشىنى كۆرسىتىدۇ، ئادەتتە 38 سېلسىيە گىرادۇستىن يۇقىرى دەپ ئېنىقلىما بېرىلىدۇ. ئۇ بەلكىم كۆپ خىل سەۋەبلەر كەلتۈرۈپ چىقارغان بولۇشى مۇمكىن، مەسىلەن، يۇقۇملىنىش، ياللۇغ، دورا رېئاكسىيەسى قاتارلىقلار. ئۇنىڭ سەۋەبىنى چۈشىنىش، تەكشۈرۈش ۋە دىئاگنوز قويۇش ئۇسۇلى ھەمدە داۋالاش ئۇسۇلى بۇ خىل ئەھۋالنى ۋاقتىدا پەرقلەندۈرۈش ۋە بىر تەرەپ قىلىشتا ئىنتايىن مۇھىم.

قىزىل قان ھۈجەيرىلىرى سېلىشتۇرما ھەجمى ( Hematocrit ،Hct ) قاندىكى قىزىل قان ھۈجەيرىلىرىنىڭ ھەجىم نىسبىتىنى كۆرسىتىدۇ. ئۇ قىزىل قان ھۈجەيرىلىرىنىڭ قاندىكى قويۇقلۇقىنى ئەكس ئەتتۈرىدۇ، ئۇ قان ئازلىق ۋە قاننىڭ قويۇقلۇقىنى باھالاشتىكى مۇھىم كۆرسەتكۈچ. قىزىل قان ھۈجەيرىلىرى سېلىشتۇرما ھەجمىنىڭ نورمال دائىرىسى جىنسى، يېشى ۋە يەككە تەن پەرقىگە قاراپ ئوخشاش بولمايدۇ. قىزىل قان ھۈجەيرىلىرى سېلىشتۇرما ھەجمىنى ئۆلچەش ئارقىلىق، دوختۇر بىمارنىڭ قېنىدىكى قىزىل قان ھۈجەيرىلىرىنىڭ نىسبىتىنى ئىگىلەپ، قان ئازلىق، سۇسىزلىنىش، قىزىل قان ھۈجەيرىلىرى كۆپىيىش كېسىلى قاتارلىق ئەھۋاللارنىڭ بار - يوقلۇقىغا ھۆكۈم قىلالايدۇ. بۇ ھەر خىل قان كېسەللىكلىرى ۋە پۈتۈن بەدەن خاراكتېرلىك كېسەللىكلەرگە دىئاگنوز قويۇش ۋە ئۇنى كۆزىتىشتە مۇھىم كلىنىكىلىق ئەھمىيەتكە ئىگە.

قان تەكشۈرۈش بەزىدە قاننى قائىدىلىك تەكشۈرۈش دەپمۇ ئاتىلىدۇ. بۇ تەكشۈرۈش ھازىرقى زامان مېدىتسىناسىدە ئەڭ كۆپ ئىشلىتىلىدىغان ۋە ئەڭ بۇرۇن بارلىققا كەلگەن تەكشۈرۈشلەرنىڭ بىر تۈرى بولۇپ ، بۇ ئارقىلىق بەدەندە قان ئازلىق بار يوقلۇقىنى، ياللۇغ بار يوقلۇقىنى ، قان ئۇيۇشۇش ئەھۋالى دەسلەپكى قەدەمدە بىلگىلى بولىدۇ.