نۇرمەمەت دوختۇر

بالىلارنىڭ بويى ۋە ئېغىرلىقىنى باھالايدىغان SDS (Z-score) نېمە؟ دۇنيا سەھىيە تەشكىلاتىنىڭ ئۆلچىمى بىلەن رايونلۇق پەرقلەرنىڭ مۇناسىۋىتىنى بۇ ماقالىدىن بىلىۋېلىڭ.

بالىلاردا ۋىتامىن د كەمچىل بولسا سۆڭەك يۇمشاش، ئىممۇنىتېت ئاجىزلىشىش ۋە ئۆسۈپ يېتىلىش كېچىكىش قاتارلىق ئەھۋاللار كۆرۈلىدۇ. بۇ ماقالىدە ئەڭ يېڭى تەتقىقاتلار ۋە ئالدىنى ئېلىش چارىلىرى تونۇشتۇرۇلىدۇ.

ساغلاملىقنى تىلغا ئالغاندا، نۇرغۇن كىشىلەر پەقەت يېمەك-ئىچمەك ۋە جىسمانىي ھەرىكەتكىلا دىققەت قىلىدۇ. ئەمما، زامانىۋى مېدىتسىنا تەتقىقاتلىرى شۇنى ئىسپاتلىدىكى، روھىي ھالەت ۋە كەيپىياتنىڭ جىسمانىي ساغلاملىققا، بولۇپمۇ قان قەنتىنىڭ تۇراقلىق بولۇشىغا كۆرسىتىدىغان تەسىرى بىز تەسەۋۋۇر قىلغاندىنمۇ زور. دىيابېت بىمارلىرى ۋە قان قەنتى يۇقىرى كىشىلەر ئۈچۈن ئېيتقاندا، كەيپىياتنى تەڭشەش پەقەت كۆڭۈلنى ئارام ئالدۇرۇشلا ئەمەس، بەلكى بەدەندىكى بىئو-خىمىيىۋى جەريانلارنى كونترول قىلىشنىڭ مۇھىم بىر قىسىمىدۇر.

ھازىرقى زامان تۇرمۇشىنىڭ تېز رېتىمى، خىزمەت بېسىمىنىڭ ئېشىشى ۋە تەرتىپسىز ئوزۇقلىنىش ئادىتى نۇرغۇن كىشىلەرنى «قان ۋە قۇۋۋەت يېتىشمەسلىك» مەسىلىسىگە دۇچار قىلماقتا. دائىم ھارغىنلىق ھېس قىلىش، چىراي تاتىرىش، باش قېيىش، كۆز تورلىشىش ۋە تىنىقى قىستاش قاتارلىق ئالامەتلەر بەدەننىڭ بىر خىل ئاگاھلاندۇرۇش سىگنالى بولۇپ، بۇ بەدەندىكى قون ۋە ئوزۇقلۇق ماددىلارنىڭ زاپاس مىقدارىنىڭ تۆۋەنلەپ كەتكەنلىكىدىن دېرەك بېرىدۇ. قان تولۇقلاش پەقەت بىر خىل يېمەكلىك يېيىشلا ئەمەس، بەلكى بەدەننىڭ قان ھاسىل قىلىش سىستېمىسىنى جانلاندۇرۇش جەريانىدۇر.

يېڭى تۇغۇلغان بوۋاقلاردىكى يانپاش بوغۇمىنىڭ تۇغما يۆتكىلىشىنى بالدۇر بايقاش ۋە ئۇلترائاۋاز دولقۇنى تەكشۈرۈشىنىڭ ئەھمىيىتى ھەققىدە تىببىي مەسلىھەتلەر.

ھەيز مەزگىلىدە جىنسىي مۇناسىۋەت ئۆتكۈزۈش نېمە ئۈچۈن خەتەرلىك؟ يۇقۇملىنىش، بالىياتقۇ ئىچكى پەردىسى مەسىلىلىرى ۋە تۇغماسلىق خەۋپى ھەققىدە تىببىي تەھلىللەر.

بوۋىقىڭىزنىڭ تۇنجى بىر نەچچە ھەپتىسى ئاساسەن يېيىش ۋە ئۇخلاش بىلەن ئۆتكەن بولسا، 3-6 ئايلىق مەزگىل ئۇنىڭ ھەقىقىي مەنىدە «ئويغىنىپ»، دۇنيا بىلەن ئالاقە قىلىشقا باشلايدىغان ئالتۇن دەۋرىدۇر. بۇ مەزگىلدە، سىز ئۇنىڭ ھەر كۈنى يېڭى بىر ماھارەتنى ئىگىلەۋاتقانلىقىنى، كىچىككىنە شەخسىيىتىنىڭ شەكىللىنىۋاتقانلىقىنى كۆرۈپ ھەيران قالىسىز.

يېڭى تۇغۇلغان بوۋاقلارنىڭ كۆپىنچە ۋاقتى ياتىقىدا يېتىش بىلەن ئۆتىدۇ. بۇ ئۇلارنىڭ بىخەتەرلىكى ئۈچۈن ئىنتايىن مۇھىم. ئەمما، بوۋاقلارنىڭ ئويغاق ۋاقتىدا، نازارەت ئاستىدا قورسىقىنى بېسىپ يېتىشى، يەنى «قورساق ۋاقتى» دەپ ئاتالغان بۇ ئاددىي پائالىيەت، ئۇلارنىڭ جىسمانىي ۋە ئەقلىي تەرەققىياتى ئۈچۈن ھەيران قالارلىق دەرىجىدە زور ئەھمىيەتكە ئىگە.

30 ياشتىن كېيىن نېمە ئۈچۈن سەمىرىپ كېتىمىز؟ روھىي بېسىم، ھورمۇن ئۆزگىرىشى، مېتابولىزمنىڭ ئاستىلىشى ۋە ئۇيقۇنىڭ بەدەن ئېغىرلىقىغا بولغان تەسىرى ھەققىدە تەھلىل

دائىم پۇت توڭلاش قان ئايلىنىش، قان ئازلىق ياكى قالقانسىمان بەز مەسىلىلىرىدىن بولۇشى مۇمكىن. بۇ ماقالىدە پۇت توڭلاشنىڭ تىببىي سەۋەبلىرى ۋە ھەل قىلىش چارىلىرىنى تەپسىلىي تونۇشتۇرىمىز.