باش ۋە بويۇننىڭ لىمفا سىستېمىسى ئاناتومىيىسى

باش ۋە بويۇننىڭ لىمفا سىستېمىسى: ساغلاملىقنىڭ كۆزگە كۆرۈنمەس قوغدىغۇچىلىرى

باش ۋە بويۇن رايونى ئىنسانلارنىڭ ئەڭ مۇرەككەپ ۋە مۇھىم ئاناتومىيىلىك قۇرۇلمىلىرىنىڭ بىرى بولۇپ، نۇرغۇن ھاياتىي مۇھىم ئەزالارنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ. بۇ رايوننىڭ ساغلاملىقىنى قوغداشتا لىمفا سىستېمىسى ھالقىلىق رول ئوينايدۇ. لىمفا سىستېمىسى لىمفا تۈگۈنلىرى ۋە لىمفا نەيچىلىرىدىن تەركىب تاپقان بولۇپ، ئۇ بەدەننىڭ ئىممۇنىتېت مۇداپىئە سىستېمىسىنىڭ مۇھىم بىر قىسمى ھېسابلىنىدۇ. ئۇ تاشقى مۇھىتتىن كەلگەن كېسەللىك قوزغاتقۇچى مىكروبلارنى سۈزۈپ، يۇقۇملىنىشنىڭ ئالدىنى ئېلىش ۋە بەدەندىكى زەھەرلىك ماددىلارنى تازىلاش قاتارلىق مۇھىم ۋەزىپىلەرنى ئۆتەيدۇ.

باش ۋە بويۇن رايونىدىكى لىمفا تۈگۈنلىرىنىڭ سانى 300 ئەتراپىدا بولۇپ، پۈتۈن بەدەندىكى لىمفا تۈگۈنلىرىنىڭ ئۈچتىن بىرىنى ئىگىلەيدۇ. بۇ تۈگۈنلەر ئۆزئارا تۇتىشىپ مۇرەككەپ تور ھاسىل قىلىدۇ ۋە ھەر بىر گۇرۇپپا ئۆزىگە ماس كېلىدىغان رايونلاردىن لىمفا سۇيۇقلۇقىنى قوبۇل قىلىدۇ. بۇ لىمفا تۈگۈنلىرىنىڭ يوغىناپ كېتىشى كۆپىنچە ھاللاردا يۇقۇملىنىش، ياللۇغلىنىش ياكى راك ھۈجەيرىلىرىنىڭ يۆتكىلىشى قاتارلىق كېسەللىكلەرنىڭ مۇھىم بېشارىتى ھېسابلىنىدۇ. شۇڭلاشقا، بۇ رايوندىكى لىمفا سىستېمىسىنىڭ قۇرۇلمىسى ۋە فۇنكسىيەسىنى چوڭقۇر چۈشىنىش كلىنىكىلىق دىئاگنوز قويۇش ۋە داۋالاشتا ئىنتايىن مۇھىم ئەھمىيەتكە ئىگە.

1. باش بويۇن لىمفا نەيچىسى ۋە لىمفا تۈگۈنى (Lymphatic vessels and nodes of the head and neck, 头颈淋巴管和淋巴结)

باش بويۇن لىمفا سىستېمىسى پۈتكۈل باش ۋە بويۇن رايونىنىڭ ئىممۇنىتېت مۇداپىئەسىدىكى بىرىنچى سەپ ھېسابلىنىدۇ. بۇ سىستەما يۈز، باش تېرىسى، بۇرۇن بوشلۇقى، قۇلاق ۋە ئېغىز بوشلۇقى قاتارلىق جايلاردىن كەلگەن لىمفا سۇيۇقلۇقىنى يىغىپ، ئۇنىڭدىكى زىيانلىق ماددىلارنى ۋە كېسەللىك قوزغاتقۇچىلارنى سۈزۈپ چىقىرىدۇ. بۇ رايوندىكى لىمفا تۈگۈنلىرى يۈزەكى ۋە چوڭقۇر ئىككى قەۋەتكە ئورۇنلاشقان بولۇپ، ئۇلار ئۆز نۆۋىتىدە بويۇننىڭ چوڭقۇر لىمفا تۈگۈنلىرىگە ئېقىپ كىرىدۇ. بۇ قۇرۇلمىلارنىڭ نورمال ئىشلىشى يۇقۇملىنىشنىڭ تارقىلىشىنى كونترول قىلىش ۋە راك ھۈجەيرىلىرىنىڭ يۆتكىلىشىنى توسۇشتا ھالقىلىق رول ئوينايدۇ.

• كۆز ئايلانما مۇسكۇلى (Orbicularis oculi muscle, 眼轮匝肌)
  بۇ مۇسكۇل كۆزنى ئوراپ تۇرىدىغان ھالقىسىمان مۇسكۇل بولۇپ، كۆزنى يۇمۇش ۋەزىپىسىنى ئۆتەيدۇ. ئۇ يەنە كۆز يېشىنىڭ ئېقىپ چىقىشىغا ياردەم بېرىدۇ.
• ئېغىز ئايلانما مۇسكۇلى (Orbicularis oris muscle, 口轮匝肌)
  بۇ مۇسكۇل ئېغىزنى ئوراپ تۇرىدىغان بولۇپ، كالپۇكنىڭ ھەرىكىتىنى كونترول قىلىدۇ ۋە سۆزلەش، چىراي ئىپادىسى قاتارلىق پائالىيەتلەردە مۇھىم رول ئوينايدۇ. ئۇ يەنە يېمەكلىك ۋە سۇيۇقلۇقنىڭ ئېغىزدىن چىقىپ كەتمەسلىكىنى كاپالەتلەندۈرىدۇ.
• چايناش مۇسكۇلى (Masseter muscle, 咬肌)
  بۇ كۈچلۈك مۇسكۇل تۆۋەنكى ئېڭەكنى كۆتۈرۈپ، ئېغىزنى يۇمۇش ۋە چايناش ھەرىكىتىنى ئىشقا ئاشۇرىدۇ.ئۇ ئىنسانلاردىكى ئەڭ كۈچلۈك چايناش مۇسكۇللىرىنىڭ بىرى ھېسابلىنىدۇ.
• گۆرەن بەز (Parotid gland, 腮腺)
  ئىنسانلاردىكى ئەڭ چوڭ شۆلگەي بېزى بولۇپ، قۇلاقنىڭ ئالدى ۋە تۆۋەن قىسمىغا جايلاشقان. ئۇ شۆلگەي ئىشلەپچىقىرىپ، يېمەكلىكنى ھۆللەش ۋە ھەزىم قىلىشقا ياردەم بېرىدۇ.
• گۆرەن بەز يۈزە لىمفا تۈگۈنى (Superficial parotid lymph nodes, 腮腺浅淋巴结)
  بۇ لىمفا تۈگۈنلىرى گۆرەن بەزنىڭ يۈزە قىسمىغا جايلاشقان بولۇپ، يۈز، قۇلاق، باش تېرىسى قاتارلىق رايونلاردىن كەلگەن لىمفا سۇيۇقلۇقىنى قوبۇل قىلىدۇ. يۇقۇملىنىش ياكى كېسەللىك ئەھۋاللىرىدا بۇ تۈگۈنلەر يوغىناپ كېتىشى مۇمكىن.
• ئىڭەك ئاستى لىمفا تۈگۈنى (Submental lymph nodes, 颏下淋巴结)
  ئىڭەكنىڭ ئۇچىنىڭ ئاستىغا، ئىككى تەرەپلىك ئالدى قورساقلىق مۇسكۇلنىڭ ئارىسىغا جايلاشقان. ئۇلار كالپۇكنىڭ ئوتتۇرا قىسمى، ئىڭەكنىڭ ئۇچى ۋە تىلنىڭ ئۇچىدىن كەلگەن لىمفا سۇيۇقلۇقىنى قوبۇل قىلىدۇ.
• تۆۋەنكى ئىڭەك ئاستى لىمفا تۈگۈنى (Submandibular lymph nodes, 下颌下淋巴结)
  تۆۋەنكى ئېڭەكنىڭ گىرۋىكىنىڭ ئاستىغا جايلاشقان بولۇپ، يۈز، بۇرۇن، يۇقىرىقى كالپۇك، تۆۋەنكى كالپۇكنىڭ يان تەرىپى ۋە تىلنىڭ گەۋدىسىدىن لىمفا سۇيۇقلۇقىنى قوبۇل قىلىدۇ. بۇ تۈگۈنلەر ئېغىز بوشلۇقى يۇقۇملىنىشلىرىدا دائىم يوغىنايدۇ.
• تۆۋەنكى ئىڭەك ئاستى بېزى (Submandibular gland, 下颌下腺)
  تۆۋەنكى ئېڭەك ئاستىدىكى ئۈچبۇلۇڭلۇق رايونغا جايلاشقان ئىككىنچى چوڭ شۆلگەي بېزى. ئۇ شۆلگەينىڭ كۆپ قىسمىنى ئىشلەپچىقىرىپ، ئېغىز بوشلۇقىنى نەم تۇتۇش ۋە ھەزىم قىلىشقا ياردەم بېرىدۇ.
• بىگىزسىمان ئۆسۈك تىل سۆڭەك مۇسكۇلى (Stylohyoid muscle, 茎突舌骨肌)
  چەينەك سۆڭىكىنىڭ بىگىزسىمان ئۆسۈكىدىن باشلىنىپ، تىل سۆڭىكىگە تۇتىشىدىغان نېپىز مۇسكۇل. ئۇ يۇتۇش جەريانىدا تىل سۆڭىكىنى يۇقىرىغا ۋە ئارقىغا تارتىش رولىنى ئوينايدۇ.
• بويۇن غول ئارتېرىيىسى (Common carotid artery, 颈总动脉)
  بويۇندىكى ئاساسلىق ئارتېرىيە قان تومۇرى بولۇپ، باش ۋە بويۇننى قان بىلەن تەمىنلەيدۇ. ئۇ بويۇننىڭ يۇقىرى قىسمىدا ئىچكى ۋە تاشقى بويۇن ئارتېرىيىسىگە بۆلۈنىدۇ.
• تارغاق تىل سۆڭەك مۇسكۇلى (يۇقىرىقى قورساق) (Superior belly of omohyoid muscle, 肩胛舌骨肌上腹)
  بۇ مۇسكۇل تىل سۆڭىكىنى تۆۋەنگە تارتىپ، يۇتۇش ۋە سۆزلەش جەريانىدا بويۇننىڭ تۆۋەنكى قىسمىدىكى بېسىمنى تەڭشەيدۇ. ئۇ بويۇندىكى مۇھىم ئاناتومىيىلىك بەلگە ھېسابلىنىدۇ.
• بويۇن ئالدى لىمفا تۈگۈنى (Anterior cervical lymph nodes, 颈前淋巴结)
  بويۇننىڭ ئالدى تەرىپىگە جايلاشقان بولۇپ، يۈزەكى ۋە چوڭقۇر ئىككى گۇرۇپپىغا ئايرىلىدۇ. ئۇلار كېكىردەك، كاناي ۋە قالقانسىمان بەز قاتارلىق ئەزالاردىن لىمفا سۇيۇقلۇقىنى قوبۇل قىلىدۇ.
• ئوقۇرەك سۆڭەك ئۈستى لىمفا تۈگۈنى (Supraclavicular lymph nodes, 锁骨上淋巴结)
  ئوقۇرەك سۆڭىكىنىڭ يۇقىرىسىغا جايلاشقان بولۇپ، باش، بويۇن، قول ۋە كۆكرەك قىسمىدىن كەلگەن لىمفا سۇيۇقلۇقىنى قوبۇل قىلىدۇ. بۇ تۈگۈنلەرنىڭ يوغىنىشى بەزىدە كۆكرەك بوشلۇقى ياكى قورساق بوشلۇقىدىكى راكلارنىڭ يۆتكىلىشىدىن دېرەك بېرىدۇ.
• تۆش تىل سۆڭەك مۇسكۇلى (Sternohyoid muscle, 胸骨舌骨肌)
  تۆش سۆڭىكىدىن باشلىنىپ، تىل سۆڭىكىگە تۇتىشىدىغان مۇسكۇل. ئۇ يۇتۇش ۋە سۆزلەش جەريانىدا تىل سۆڭىكىنى تۆۋەنگە تارتىشقا ياردەم بېرىدۇ.
• تاغاق تىل سۆڭەك مۇسكۇلى (تۆۋەنكى قورساق) (Inferior belly of omohyoid muscle, 肩胛舌骨肌下腹)
  بۇ مۇسكۇل تارغاق سۆڭىكىدىن باشلىنىپ، ئارىلىق مۇسكۇل يىپى ئارقىلىق يۇقىرىقى قورساققا تۇتىشىدۇ. ئۇ بويۇندىكى چوڭقۇر فاشىيانى تارتىپ، چوڭقۇر ۋېنا قان تومۇرلىرىنىڭ قان ئايلىنىشىغا ياردەم بېرىدۇ.
• تۆش ئوقۇرەك ئەمچەك ئۆسۈكچە مۇسكۇلى (Sternocleidomastoid muscle, 胸锁乳突肌)
  بويۇندىكى چوڭ ۋە مۇھىم مۇسكۇل بولۇپ، باشنى ئايلاندۇرۇش ۋە ئېگىش ھەرىكەتلىرىنى ئىشقا ئاشۇرىدۇ. ئۇ يەنە بويۇندىكى نۇرغۇن مۇھىم قۇرۇلمىلارنى قوغداش رولىنى ئوينايدۇ.
• بويۇن سىرتقى ۋېنا تومۇرى (External jugular vein, 颈外静脉)
  باش ۋە يۈزنىڭ يۈزە قىسمىدىكى قاننى يىغىپ، ئوقۇرەك ئاستى ۋېناسىغا ئېلىپ كېلىدىغان ئاساسلىق يۈزە ۋېنا تومۇرى. ئۇ بويۇن تېرىسىنىڭ ئاستىدا ئاسانلا كۆرۈنىدۇ.
• قوشۇمچە نېرۋا (Accessory nerve, 副神经)
  11-جۈپ مېڭە نېرۋىسى بولۇپ، ئاساسلىقى تۆش ئوقۇرەك ئەمچەك ئۆسۈكچە مۇسكۇلى ۋە تىراپىتسىيە مۇسكۇلىنىڭ ھەرىكىتىنى كونترول قىلىدۇ. بۇ نېرۋىنىڭ زەخىملىنىشى مۈرىنى كۆتۈرۈش ۋە باشنى ئايلاندۇرۇشتا قىيىنچىلىق پەيدا قىلىدۇ.
• بويۇن سىرتقى تەرەپ يۈزە لىمفا تۈگۈنى (Superficial lateral cervical lymph nodes, 颈外侧浅淋巴结)
  بويۇن سىرتقى ۋېنا تومۇرىنى بويلاپ جايلاشقان. ئۇلار قۇلاق ئەتراپى ۋە گۆرەن بەز رايونىدىن كەلگەن لىمفا سۇيۇقلۇقىنى قوبۇل قىلىپ، بويۇن چوڭقۇر لىمفا تۈگۈنلىرىگە يەتكۈزىدۇ.
• بويۇن ئىچكى ۋېناسى (Internal jugular vein, 颈内静脉)
  مېڭە، يۈز ۋە بويۇندىن كەلگەن قاننىڭ كۆپ قىسمىنى يىغىپ، يۈرەككە قايتۇرىدىغان ئاساسلىق ۋېنا تومۇرى. ئۇ بويۇندىكى چوڭقۇر قۇرۇلمىلارنىڭ بىرى ھېسابلىنىدۇ.
• گەجگە لىمفا تۈگۈنى (Occipital lymph nodes, 枕淋巴结)
  باش سۆڭىكىنىڭ ئارقا تەرىپىگە، گەجگە رايونىغا جايلاشقان. ئۇلار باش تېرىسىنىڭ ئارقا قىسمىدىن كەلگەن لىمفا سۇيۇقلۇقىنى قوبۇل قىلىدۇ.
• ئەمچەك ئۆسۈك لىمفا تۈگۈنى (Mastoid lymph nodes, 乳突淋巴结)
  قۇلاقنىڭ ئارقىسىدىكى ئەمچەكسىمان ئۆسۈكنىڭ يۈزىگە جايلاشقان. ئۇلار باش تېرىسىنىڭ يان تەرىپى، قۇلاق ۋە تاشقى ئاڭلاش يولىدىن كەلگەن لىمفا سۇيۇقلۇقىنى قوبۇل قىلىدۇ.
• بويۇن سىرتقى تەرەپ چوڭقۇر لىمفا تۈگۈنى (Deep lateral cervical lymph nodes, 颈外侧深淋巴结)
  بويۇن ئىچكى ۋېناسىنى بويلاپ تىك ھالەتتە تىزىلغان لىمفا تۈگۈنلىرى زەنجىرى. ئۇلار باش ۋە بويۇندىكى بارلىق لىمفا سۇيۇقلۇقىنى ئاخىرقى ھېسابتا قوبۇل قىلىدىغان مەركىزىي گۇرۇپپا ھېسابلىنىدۇ.

2. بويۇن قىسمى، تىل لىمفا نەيچىسى ۋە لىمفا تۈگۈنى (Lymphatic vessels and nodes of the neck and tongue, 颈部及舌淋巴管和淋巴结)

بويۇن ۋە تىل رايونىنىڭ لىمفا سىستېمىسى ئېغىز بوشلۇقى ساغلاملىقى ۋە يۇتۇش فۇنكسىيەسى بىلەن زىچ مۇناسىۋەتلىك. تىل ۋە ئېغىز بوشلۇقىنىڭ ئاستىدىكى لىمفا نەيچىلىرى يېمەكلىك ۋە تاشقى مۇھىت بىلەن بىۋاسىتە ئۇچرىشىدىغان بولغاچقا، ئىممۇنىتېت سىستېمىسىنىڭ ئالدىنقى سېپىدە تۇرىدۇ. بۇ رايوندىكى لىمفا تۈگۈنلىرى، بولۇپمۇ ئىڭەك ئاستى ۋە تۆۋەنكى ئېڭەك ئاستى لىمفا تۈگۈنلىرى، تىل ۋە چىش ئەتراپىدىكى يۇقۇملىنىشلارغا ئىنتايىن سەزگۈر بولىدۇ. بۇ لىمفا يوللىرىنىڭ ئېنىق بولۇشى تىل راكى قاتارلىق كېسەللىكلەرنىڭ دىئاگنوزى ۋە داۋالاش پىلانىنى تۈزۈشتە ئىنتايىن مۇھىم.

• تىل سۆڭەك تىل مۇسكۇلى (Hyoglossus muscle, 舌骨舌肌)
  تىل سۆڭىكىدىن باشلىنىپ، تىلنىڭ يان تەرىپىگە تۇتىشىدۇ. ئۇ تىلنى تۆۋەنگە ۋە ئارقىغا تارتىش رولىنى ئوينايدۇ، بۇ ھەرىكەت يۇتۇش جەريانىدا ئىنتايىن مۇھىم.
• ئىڭەك تىل مۇسكۇلى (Genioglossus muscle, 颏舌肌)
  تۆۋەنكى ئېڭەكنىڭ ئىچكى يۈزىدىن باشلىنىپ، يەلپۈگۈچ شەكىللىك ھالدا پۈتۈن تىلغا تارقىلىدۇ. ئۇ تىلنى ئالدىغا چىقىرىش ۋە تۆۋەنگە بېسىشتىكى ئاساسلىق مۇسكۇل ھېسابلىنىدۇ.
• ئالدى قورساق ئىككى قورساقلىق مۇسكۇلى (Anterior belly of digastric muscle, 前腹二腹肌)
  بۇ مۇسكۇل تۆۋەنكى ئېڭەكنى تۆۋەنگە بېسىپ، ئېغىزنى ئېچىشقا ياردەم بېرىدۇ. ئۇ يەنە يۇتۇش جەريانىدا تىل سۆڭىكىنى كۆتۈرۈش ۋە مۇقىملاشتۇرۇش رولىنى ئوينايدۇ.
• ئىڭەك ئاستى لىمفا تۈگۈنى (Submental lymph nodes, 颏下淋巴结)
  ئىڭەكنىڭ ئۇچىنىڭ ئاستىغا جايلاشقان بولۇپ، تىلنىڭ ئۇچى ۋە تۆۋەنكى كالپۇكنىڭ ئوتتۇرا قىسمىدىن كەلگەن لىمفا سۇيۇقلۇقىنى قوبۇل قىلىدۇ.
• تۆۋەنكى ئىڭەك ئاستى لىمفا تۈگۈنى (Submandibular lymph nodes, 下颌下淋巴结)
  تۆۋەنكى ئېڭەكنىڭ گىرۋىكىنىڭ ئاستىغا جايلاشقان بولۇپ، تىل، كالپۇك، چىش مىلىكى ۋە يۈز قىسمىدىن كەلگەن لىمفا سۇيۇقلۇقىنى قوبۇل قىلىدۇ.
• تۆۋەنكى ئىڭەك تىل سۆڭەك مۇسكۇلى (Mylohyoid muscle, 下颌舌骨肌)
  ئېغىز بوشلۇقىنىڭ «پولى» نى ھاسىل قىلىدىغان ياپىلاق مۇسكۇل. ئۇ تىلنى كۆتۈرۈش، يۇتۇش ۋە سۆزلەشكە ياردەم بېرىدۇ.
• تىل سۆڭەك ئاستى لىمفا تۈگۈنى (Infrahyoid lymph nodes, 舌骨下淋巴结)
  تىل سۆڭىكىنىڭ ئاستىغا جايلاشقان بولۇپ، كېكىردەك ۋە ئۇنىڭ ئەتراپىدىكى قۇرۇلمىلاردىن لىمفا سۇيۇقلۇقىنى قوبۇل قىلىدۇ.
• تاغاق تىل سۆڭەك مۇسكۇلى (يۇقىرىقى قورساق) (Superior belly of omohyoid muscle, 肩胛舌骨肌上腹)
  بۇ مۇسكۇل تىل سۆڭىكىنى تۆۋەنگە تارتىپ، يۇتۇش ۋە سۆزلەش جەريانىنى قوللايدۇ.
• كىكىرتەك ئالدى لىمفا تۈگۈنى (Prelaryngeal lymph nodes, 喉前淋巴结)
  كېكىردەكنىڭ ئالدىغا جايلاشقان بولۇپ، كېكىردەك ۋە ئاۋاز پەيلىرىدىن كەلگەن لىمفا سۇيۇقلۇقىنى قوبۇل قىلىدۇ.
• تۆش تىل سۆڭەك مۇسكۇلى (Sternohyoid muscle, 胸骨舌骨肌)
  تۆش سۆڭىكىدىن تىل سۆڭىكىگىچە سوزۇلغان بولۇپ، تىل سۆڭىكىنى تۆۋەنگە تارتىشقا مەسئۇل.
• بويۇن غول ئارتېرىيىسى (Common carotid artery, 颈总动脉)
  باش ۋە بويۇننى قان بىلەن تەمىنلەيدىغان ئاساسلىق تومۇر.
• بويۇن ئالدى لىمفا تۈگۈنى (Anterior cervical lymph nodes, 颈前淋巴结)
  بويۇننىڭ ئالدى قىسمىدىكى يۈزەكى ۋە چوڭقۇر لىمفا تۈگۈنلىرىنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ.
• ئوقۇرەك سۆڭەك ئۈستى لىمفا تۈگۈنى (Supraclavicular lymph nodes, 锁骨上淋巴结)
  ئوقۇرەك سۆڭىكىنىڭ يۇقىرىسىغا جايلاشقان بولۇپ، كۆكرەك ۋە قورساق بوشلۇقىدىكى كېسەللىكلەرنىڭ يۆتكىلىشىنى كۆرسىتىپ بېرەلەيدىغان مۇھىم كلىنىكىلىق بەلگە ھېسابلىنىدۇ.
• كاناي ئالدى لىمفا تۈگۈنى (Pretracheal lymph nodes, 气管前淋巴结)
  كاناينىڭ ئالدىغا جايلاشقان بولۇپ، كاناي ۋە قالقانسىمان بەزدىن كەلگەن لىمفا سۇيۇقلۇقىنى قوبۇل قىلىدۇ.
• بويۇن ئىچكى ۋېنا تاغاق تىل سۆڭەك مۇسكۇل لىمفا تۈگۈنى (Jugulo-omohyoid lymph node, 颈内静脉肩胛舌骨肌淋巴结)
  بويۇن ئىچكى ۋېناسى بىلەن تاغاق تىل سۆڭەك مۇسكۇلىنىڭ كېسىشىش نۇقتىسىغا جايلاشقان. ئۇ تىلدىن كەلگەن لىمفا سۇيۇقلۇقىنى قوبۇل قىلىدىغان مۇھىم تۈگۈن بولۇپ، تىل راكىنىڭ دىئاگنوزىدا ئالاھىدە ئەھمىيەتكە ئىگە.
• بويۇن سىرتقى تەرەپ چوڭقۇر لىمفا تۈگۈنى (Deep lateral cervical lymph nodes, 颈外侧深淋巴结)
  باش ۋە بويۇندىكى بارلىق لىمفا سۇيۇقلۇقىنى ئاخىرىدا قوبۇل قىلىدىغان ئاساسلىق لىمفا تۈگۈنلىرى زەنجىرى.
• بويۇن ئىچكى ۋېنا ئىككى قورساق مۇسكۇل لىمفا تۈگۈنى (Jugulodigastric lymph node, 颈内静脉二腹肌淋巴结)
  بويۇن ئىچكى ۋېناسى بىلەن ئىككى قورساقلىق مۇسكۇلنىڭ ئارقا قورسىقىنىڭ كېسىشىش نۇقتىسىغا جايلاشقان. ئۇ ئاساسلىقى بادامسىمان بەز ۋە يۇتقۇنچاقتىن كەلگەن لىمفا سۇيۇقلۇقىنى قوبۇل قىلىدۇ.
• بىگىز ئۆسۈك تىل مۇسكۇلى (Styloglossus muscle, 茎突舌肌)
  بىگىزسىمان ئۆسۈكتىن باشلىنىپ، تىلغا تۇتىشىدىغان مۇسكۇل. ئۇ تىلنى يۇقىرىغا ۋە ئارقىغا تارتىپ، يۇتۇش ھەرىكىتىگە ياردەم بېرىدۇ.

باش ۋە بويۇن لىمفا سىستېمىسىنىڭ كلىنىكىلىق ئەھمىيىتى

باش ۋە بويۇن لىمفا سىستېمىسىنىڭ ساغلاملىقى پۈتكۈل بەدەننىڭ ساغلاملىقى ئۈچۈن ئىنتايىن مۇھىم. بۇ رايوندىكى لىمفا تۈگۈنلىرىنىڭ ھەر قانداق بىنورمال ئۆزگىرىشى بەدەندىكى يوشۇرۇن كېسەللىكلەرنىڭ ئالامىتى بولۇشى مۇمكىن. شۇڭا، كلىنىكىدا دوختۇرلار دائىم بويۇننى پالپاتسىيە قىلىش ئارقىلىق لىمفا تۈگۈنلىرىنىڭ چوڭ-كىچىكلىكى، قاتتىق-يۇمشاقلىقى ۋە ھەرىكەتچانلىقىنى تەكشۈرۈپ، كېسەللىككە دىئاگنوز قويۇشقا ياردەم ئالىدۇ.

لىمفا تۈگۈنلىرى بەدەننىڭ ئىممۇنىتېت سىستېمىسىدىكى «سۈزگۈچ» كە ئوخشايدۇ. ئۇلار لىمفا سۇيۇقلۇقىدىكى باكتېرىيە، ۋىرۇس، راك ھۈجەيرىلىرى ۋە باشقا زىيانلىق ماددىلارنى تۇتۇپ قېلىپ، ئىممۇنىتېت ھۈجەيرىلىرىنىڭ بۇلارنى يوقىتىشىغا شارائىت يارىتىپ بېرىدۇ. يۇقۇملىنىش يۈز بەرگەندە، لىمفا تۈگۈنلىرىدىكى لىمفوسىتلار كۆپىيىپ، تۈگۈنلەرنىڭ يوغىناپ كېتىشىنى ۋە ئاغرىشىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ. بۇ كۆپىنچە زۇكام، چىش ئاغرىقى ياكى قۇلاق ياللۇغى قاتارلىق كېسەللىكلەردە كۆرۈلىدۇ.

باش ۋە بويۇن راكىنىڭ تارقىلىشىدا لىمفا سىستېمىسى ئاساسلىق يول ھېسابلىنىدۇ. ئېغىز بوشلۇقى، يۇتقۇنچاق، كېكىردەك ياكى قالقانسىمان بەزدە پەيدا بولغان راك ھۈجەيرىلىرى ئەڭ ئاۋۋال يېقىن ئەتراپتىكى لىمفا تۈگۈنلىرىگە يۆتكىلىدۇ. شۇڭلاشقا، راكقا دىئاگنوز قويغاندا ۋە داۋالاش پىلانى تۈزگەندە، بويۇندىكى لىمفا تۈگۈنلىرىنىڭ ئەھۋالىنى تەكشۈرۈش ئىنتايىن مۇھىم. دوختۇرلار كۆپىنچە ھاللاردا بويۇندىكى لىمفا تۈگۈنلىرىنى تازىلاش ئوپېراتسىيىسى ئارقىلىق راكنىڭ تېخىمۇ تارقىلىپ كېتىشىنىڭ ئالدىنى ئالىدۇ.

قىسقىسى، باش ۋە بويۇن لىمفا سىستېمىسى ئاددىي بىر قۇرۇلما بولماستىن، بەلكى بەدەننىڭ ساغلاملىقىنى قوغدايدىغان مۇرەككەپ ۋە نازۇك بىر مۇداپىئە سىستېمىسىدۇر. ئۇنىڭ فۇنكسىيەسىنى چۈشىنىش ۋە قوغداش ساغلام تۇرمۇش ئۈچۈن ئىنتايىن مۇھىم.

بۇ سىستېمىنى قوغداش ئۈچۈن تۆۋەندىكى نۇقتىلارغا دىققەت قىلىش كېرەك:

• ئېغىز بوشلۇقى تازىلىقى: دائىم چىش چوتكىلاش ئارقىلىق ئېغىز بوشلۇقىدىكى باكتېرىيەلەرنى ئازايتىپ، ئىڭەك ئاستى ۋە تۆۋەنكى ئېڭەك ئاستى لىمفا تۈگۈنلىرىنىڭ يۈكىنى يېنىكلىتىش.
• ساغلام تۇرمۇش ئادىتى: تاماكا چېكىش ۋە ھاراق ئىچىشتىن ساقلىنىش، چۈنكى بۇلار باش ۋە بويۇن راكىنىڭ مۇھىم خەتەرلىك ئامىللىرى ھېسابلىنىدۇ.
• دائىملىق تەكشۈرتۈش: ئەگەر بويۇندا سەۋەبسىز يوغىناپ كەتكەن، ئاغرىمايدىغان ۋە ئۇزۇن ۋاقىت يوقاپ كەتمەيدىغان تۈگۈنچىلەرنى سەزسىڭىز، دەرھال دوختۇرغا كۆرۈنۈش كېرەك.