گۆش ۋە ئاقسىل يېتىشمەسلىكنىڭ ئالتە چوڭ ئالامىتى

بەدەن سىگناللىرىغا قۇلاق سېلىڭ

ھازىرقى زامان تۇرمۇشىدا نۇرغۇن كىشىلەر سېمىزلىكتىن ساقلىنىش ياكى ئورۇقلاش مەقسىتىدە گۆش مەھسۇلاتلىرىدىن ئۆزىنى قاچۇرىدۇ. ئەمما، گۆشنى زىيادە ئاز يېيىش ياكى پۈتۈنلەي يېمەسلىك بەدەندە ئېغىر دەرىجىدىكى ئاقسىل يېتىشمەسلىكنى كەلتۈرۈپ چىقىرىپ، سالامەتلىككە نۇرغۇن يوشۇرۇن خەتەرلەرنى ئېلىپ كېلىدۇ. بەدىنىمىزنىڭ تەخمىنەن %20 قىسمى ئاقسىلدىن تەركىب تاپقان بولۇپ، ئۇ ھۈجەيرە، مۇسكۇل، تېرىدىن تارتىپ ئىچكى ئەزالارغىچە بولغان بارلىق توقۇلمىلارنىڭ ئاساسىي قۇرۇلۇش ماتېرىيالىدۇر. ئادەم بەدىنى ئاقسىلنى مايغا ئوخشاش ئۇزۇن مۇددەت زاپاس ساقلىيالمايدىغان بولغاچقا، بىز ھەر كۈنى يېمەكلىك ئارقىلىق يېتەرلىك مىقداردا ئاقسىل قوبۇل قىلىشىمىز شەرت.

ئاقسىل — ھاياتلىقنىڭ فىزىئولوگىيەلىك ئاساسى

ئاقسىل پەقەت مۇسكۇل قۇرۇش ئۈچۈنلا ئەمەس، بەلكى بەدەندىكى فېرمېنتلار، ھورمۇنلار ۋە ئانتىتېلالارنىڭ بىرىكىشى ئۈچۈن ئىنتايىن مۇھىم. بىز يېگەن گۆش ۋە باشقا ئاقسىللىق يېمەكلىكلەر ئاشقازان-ئۈچەيدە پارچىلىنىپ ئامىنو كىسلاتاغا ئايلىنىدۇ. بۇ ئامىنو كىسلاتالار بەدەننىڭ بۇزۇلغان توقۇلمىلىرىنى ئەسلىگە كەلتۈرۈش، ئىممۇنىتېت سىستېمىسىنى قوغداش ۋە ماددا ئالماشتۇرۇشنى تەڭشەش ۋەزىپىسىنى ئۆتەيدۇ. ئەگەر سىز گۆش مەھسۇلاتلىرىنى زىيادە ئاز ئىستېمال قىلسىڭىز، بەدىنىڭىزدە بىر يۈرۈش نائاراملىق سىگناللىرى كۆرۈلۈشكە باشلايدۇ.

بەدىنىڭىز گۆشنى ئاز يېگەنلىكىڭىزنى قانداق ئەسكەرتىدۇ؟

بەدىنىمىزدە ئاقسىل ۋە گۆش تەركىبىدىكى مىنېرال ماددىلار كەمچىل بولغاندا، تۆۋەندىكى ئالتە خىل روشەن سىگنال كۆرۈلىدۇ:

• داۋاملىق باش قېيىش ۋە قان ئازلىق: گۆش يېمەسلىك گېموگلوبىن ۋە قان زەردابى ئاقسىلىنىڭ تۆۋەنلىشىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ. بۇنىڭ بىلەن كىشىدە داۋاملىق چارچاش، ماغدۇرسىزلىق، باش قېيىش ۋە چىراي تاتىرىش قاتارلىق قان ئازلىق ئالامەتلىرى كۆرۈلىدۇ.
• پۇت-قوللارنىڭ ئىششىپ قېلىشى: قاندىكى ئاق ئاقسىل ( Albumin ) مىقدارى ئازايغاندا، قاندىكى سۇيۇقلۇق تومۇر سىرتىدىكى توقۇلمىلارغا چىقىپ كېتىپ، بولۇپمۇ پۇت ۋە قوللاردا ئىششىق پەيدا قىلىدۇ. تېرىنى باسقاندا تېز ئەسلىگە كەلمەسلىك بۇنىڭ تىپىك بەلگىسىدۇر.
• مۇسكۇللارنىڭ بوشىشىپ كېتىشى: ئاقسىل مۇسكۇلنىڭ يادرولۇق تەركىبىدۇر. ئۇ يېتىشمىگەندە بەدەن ئۆز ئېھتىياجىنى قاندۇرۇش ئۈچۈن مۇسكۇللاردىكى ئاقسىلنى پارچىلايدۇ، نەتىجىدە مۇسكۇللار ئاجىزلاپ، جىسمانىي قۇۋۋەت كۆرۈنەرلىك تۆۋەنلەيدۇ.
• تېرىنىڭ قۇرغاقلىشىشى ۋە چاچنىڭ نۇرسىزلىنىشى: چاچ ۋە تېرە ئاساسلىقى ئاقسىلدىن تەركىب تاپىدۇ. ئاقسىل كەملىكتە چاچ چۈشۈش، چاچ ئاسان ئۈزۈلۈش، تېرە ئېلاستىكىلىقىنى يوقىتىپ قۇرغاقلىشىش ۋە تىترەش قاتارلىق ئالامەتلەر كۆرۈلىدۇ.
• يارا ئېغىزىنىڭ سىقىيىشى ئاستىلاش: بەدەندىكى جاراھەتلەرنىڭ ساقىيىشى ئۈچۈن يېڭى ھۈجەيرە ۋە توقۇلمىلارنىڭ بىرىكىشى لازىم. ئاقسىل كەملىكتە بۇ جەريان ئىنتايىن ئاستىلاپ كېتىدۇ.
• كەيپىياتنىڭ چۈشكۈنلىشىشى: ئاقسىل نېرۋا سىستېمىسىدىكى خەۋەر يەتكۈزگۈچى ماددىلارنىڭ (مەسىلەن، سېروتونىن) بىرىكىشىگە تەسىر كۆرسىتىدۇ. بۇ ماددىلار كەم بولسا كىشىنىڭ كەيپىياتى تۇراقسىزلىشىدۇ، زېھنىنى يىغىش قىيىنلىشىدۇ ۋە روھىي چۈشكۈنلۈك پەيدا بولىدۇ.

گۆش يېمەسلىك ۋە سۆڭەك سۇنۇش خەۋپى

يېقىنقى تەتقىقاتلار شۇنى كۆرسەتتىكى، ئۇزۇن مۇددەت گۆش يېمەيدىغان كىشىلەرنىڭ، بولۇپمۇ گۆشسىز غىزالىنىدىغانلارنىڭ سۆڭەك زىچلىقى تۆۋەنرەك بولىدۇ. بۇنداق كىشىلەردە پۈتۈن بەدەن سۆڭەكلىرىنىڭ، بولۇپمۇ يانپاش سۆڭىكىنىڭ سۇنۇش خەۋپى گۆش يەيدىغانلارغا قارىغاندا كۆرۈنەرلىك يۇقىرى بولىدۇ. بۇنىڭ سەۋەبى سۆڭەك قۇرۇلمىسىنىڭمۇ ئاقسىلغا ئېھتىياجلىق ئىكەنلىكى ۋە گۆشسىز تاماقتا سۆڭەك ساغلاملىقى ئۈچۈن زۆرۈر بولغان بەزى مىنېرال ماددىلارنىڭ سۈمۈرۈلۈشىنىڭ تۆۋەن بولىدىغانلىقىدۇر.

سېمىزلىك ۋە گۆش: خاتا قاراشنى تۈزىتىڭ

نۇرغۇن كىشىلەر « گۆش يېسەم سېمىرىپ كېتىمەن » دەپ ئەنسىرەيدۇ. ئەمەلىيەتتە، ئادەمنى سەمىرتىدىغان نەرسە ئاقسىل ئەمەس، بەلكى يېمەكلىك تەركىبىدىكى ئارتۇقچە ماي ۋە شېكەر (كاربوگىدرات) دۇر. ئورۇق گۆش تەركىبىدىكى ئاقسىل مېتابولىزىمنى تېزلىتىدۇ ۋە كىشىدە توقلىق ھېسسىياتى پەيدا قىلىپ، زىيادە تاماق يەپ سېلىشنىڭ ئالدىنى ئالىدۇ. شۇڭا، ئورۇق كالا گۆشى، تېرىسىز توخۇ گۆشى ۋە بېلىق گۆشىنى ئىلمىي ئۇسۇلدا ئىستېمال قىلىش سەمىرىشنى كەلتۈرۈپ چىقارمايدۇ، ئەكسىچە بەدەننىڭ ساغلاملىقىنى ۋە تېرە-چاچنىڭ پاتقىراقلارلىقىنى قوغدايدۇ.

ئومۇمەن ئېيتقاندا، ساغلاملىق ئۈچۈن يېمەكلىكنىڭ تەڭپۇڭ بولۇشى ئىنتايىن مۇھىم. كۈندىلىك تۇرمۇشتا گۆش، كۆكتات ۋە دانلىق زىرائەتلەرنى مۇۋاپىق ماسلاشتۇرۇپ، بەدەننى يېتەرلىك «قۇرۇلۇش ماتېرىيالى» — ئاقسىل بىلەن تەمىنلىشىمىز لازىم. ئەگەر سىزدە يۇقىرىقى ئالتە خىل سىگنالنىڭ بىرى كۆرۈلگەن بولسا، يېمەك-ئىچمەك تىزىملىكىڭىزنى قايتىدىن كۆزدىن كەچۈرۈپ، گۆش ۋە ئاقسىل قوبۇل قىلىشقا ئەھمىيەت بېرىشىڭىزنى تەۋسىيە قىلىمىز.