ماشىنا ھەيدەش زامانىۋى تۇرمۇشتىكى ئەڭ كۆپ ئۇچرايدىغان پائالىيەتلەرنىڭ بىرى بولسىمۇ، ئەمما ئۇزۇن مۇددەت رول ئارقىسىدا ئولتۇرۇش بەل ئومۇرتقىسى ساغلاملىقىغا ئېغىر تەھدىت ئېلىپ كېلىدۇ. شوپۇرلار ئاساسلىقى ئۇزۇن ۋاقىت بىر خىل تۇراقلىق ھالەتتە تۇرۇش، ماشىنىنىڭ تەۋرىنىشى ۋە خاتا ئولتۇرۇش شەكلى سەۋەبىدىن بەل ئاغرىقى ۋە باشقا ئومۇرتقا كېسەللىكلىرىگە ئاسان گىرىپتار بولىدۇ. تەتقىقاتلارغا ئاساسلانغاندا، ئولتۇرغان ھالەتتە بەل ئومۇرتقىسىغا چۈشىدىغان بېسىم تىك تۇرغانغا قارىغاندا بىر ھەسسە يۇقىرى بولىدىغان بولۇپ، بۇ ئەھۋال سىستېمىلىق قوغداش تەدبىرلىرىنى قوللىنىشنى تەلەپ قىلىدۇ.
بەل ئومۇرتقىسى كېسەللىكلىرىنىڭ كېلىپ چىقىش سەۋەبلىرى
ماشىنا ھەيدىگەندە ئادەم بەدىنى بىر قەدەر تۇراقلىق، ئەمما جىددىي بولغان ھالەتتە بولىدۇ. بۇ خىل ئۇزۇن مۇددەتلىك جىددىيلىك بەل ئومۇرتقىسى ئەتراپىدىكى مۇسكۇللارنىڭ چارچىشىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىپ، ئومۇرتقا تۈۋرۈكىنىڭ مۇقىملىقىنى ئاجىزلاشتۇرۇۋېتىدۇ. شوپۇرلاردا بەل مەسىلىسىنىڭ شەكىللىنىشىگە تۆۋەندىكى ئامىللار سەۋەب بولىدۇ:
1) ئۇزۇن ۋاقىت بىر خىل ھالەتتە قېتىپ ئولتۇرۇش بەل قىسمىدىكى قان ئايلىنىشنى ئاستىلىتىپ، مۇسكۇللارنىڭ ئوكسىگېن كەمچىل بولۇشىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ.
2) ماشىنا ماتورىدىن چىققان دائىملىق تۆۋەن سىجىللىقتىكى تەۋرىنىش ئومۇرتقا ئارىلىق تەخسىسىگە ئۈزلۈكسىز بېسىم ئېلىپ كېلىپ، ئۇنىڭ ئوزۇقلۇق سۈمۈرۈشىگە توسالغۇ بولىدۇ.
3) پۇتنىڭ تورمۇز ۋە گاز پېدالىغا ئۇزۇن مۇددەت كۈچىشى بەل مۇسكۇللىرىنىڭ تەڭپۇڭسىزلىقىنى ۋە قىيسىيىپ قېلىشىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ.
4) ماشىنا ئورۇندۇقىنىڭ ئارقا تىرەك قىسمىنىڭ بەل ئەگرىلىكىگە ماس كەلمەسلىكى بەل ئومۇرتقىسىنىڭ تەبىئىي شەكلىنى بۇزۇپ تاشلايدۇ.
تېببىي تەتقىقاتلار ۋە كەسپىي خەتەرلەر
يېقىنقى يىللاردىن بۇيانقى تېببىي تەكشۈرۈشلەر شوپۇرلۇق كەسپىنىڭ بەل ساغلاملىقى بىلەن بولغان قويۇق مۇناسىۋىتىنى دەلىللىمەكتە. خەلقئارا مۇھىت تەتقىقاتى ۋە جەمئىيەت ساغلاملىقى ژۇرنىلىدا (International Journal of Environmental Research and Public Health) 2022-يىلى ئېلان قىلىنغان بىر تەتقىقاتتا كۆرسىتىلىشىچە، كۈنىگە 4 سائەتتىن ئارتۇق ماشىنا ھەيدەيدىغان كىشىلەرنىڭ بەل ئومۇرتقا كېسەللىكىگە گىرىپتار بولۇش نىسبىتى ئادەتتىكى كىشىلەردىن %50 يۇقىرى بولىدىكەن. يەنە بىر تىببىي دوكلاتتا ئەسكەرتىلىشىچە، ماشىنىنىڭ تۆۋەن سىجىللىقتىكى تەۋرىنىشى ئومۇرتقا ئارىلىق تەخسىسىنىڭ ئوزۇقلۇق قوبۇل قىلىشىنى قىيىنلاشتۇرۇپ، ئۇنىڭ قېرىشىنى تېزلىتىۋېتىدىكەن. بۇ خىل ئەھۋاللار جۇغلانما خاراكتېرلىك بولۇپ، دەسلەپتە پەقەت ئاددىي ئاغرىق سۈپىتىدە كۆرۈلسىمۇ، كېيىنچە ئومۇرتقا ئارىلىق تەخسىسى پولتىيىپ چىقىش قاتارلىق ئېغىر كېسەللىكلەرگە ئايلىنىدۇ.
شوپۇرلار ئۈچۈن ئالدىنى ئېلىش ۋە قوغداش تەدبىرلىرى
بەل ئومۇرتقىسى ساغلاملىقىنى ساقلاش ئۈچۈن پەقەت دورا ئىچىش يېتەرلىك ئەمەس، بەلكى كۈندىلىك ماشىنا ھەيدەش ئادىتىنى ئۆزگەرتىش ۋە مۇسكۇل ياللۇغى خەۋپىنى ئازايتىش كېرەك. تۆۋەندىكى تەدبىرلەر شوپۇرلارنىڭ بەل ساغلاملىقىنى قوغداشتا ئىنتايىن ئۈنۈملۈك:
(1) ماشىنا ئورۇندۇقىغا چوقۇم ئومۇرتقىنىڭ تەبىئىي ئەگرىلىكىنى قوللايدىغان سۈپەتلىك بەل ياستۇقى قويۇش لازىم.
(2) ھەر بىر يېرىم ياكى ئىككى سائەت ماشىنا ھەيدىگەندىن كېيىن، ماشىنىنى توختىتىپ 5-10 مىنۇت ئەتراپىدا بەدەننى سوزۇش ھەرىكەتلىرىنى قىلىش كېرەك.
(3) ئورۇندۇقنىڭ ئورنىنى رول بىلەن بولغان ئارىلىقى مۇۋاپىق بولغۇدەك دەرىجىدە تەڭشەپ، بەلنىڭ ئورۇندۇق ئارقىسىغا تولۇق تىنىشىنى كاپالەتلەندۈرۈش زۆرۈر.
(4) قورساق ۋە بەل مۇسكۇللىرىنى كۈچەيتىش مەشىقىنى قىلىپ بېرىش ئارقىلىق، ئومۇرتقا تۈۋرۈكىگە چۈشىدىغان بېسىمنى مۇسكۇللارغا تەقسىم قىلىپ بېرىش كېرەك.
ماشىنا ھەيدەيدىغانلار ئۈچۈن بەل ئومۇرتقىسىنى قوغداش بىر ئۇزۇن مۇددەتلىك جەريان. ساغلاملىق بىزنىڭ ئەڭ چوڭ بايلىقىمىز، شۇڭا ماشىنا ھەيدىگەندە راھەت ئولتۇرۇشقا ۋە قەرەللىك ھەرىكەت قىلىپ تۇرۇشقا ئەھمىيەت بېرىش، كەلگۈسىدىكى ئېغىر بەل كېسەللىكلىرىنىڭ ئالدىنى ئېلىشتىكى ئەڭ ياخشى چارىدۇر.
