نېرۋا قانىلى كەمتۈكلۈك كېسىلىنىڭ تۈرلىرى

ئىنساننىڭ يېتىلىش جەريانى ھەقىقەتەن بىر مۆجىزە بولۇپ، بولۇپمۇ ئانا قورسىقىدىكى دەسلەپكى بىر نەچچە ھەپتە پۈتكۈل ھاياتلىقنىڭ ئۇلى سېلىنىدىغان ئەڭ ھالقىلىق مەزگىلدۇر. بۇ مەزگىلدە يېتىلىدىغان نېرۋا قانىلى كەلگۈسىدىكى مېڭە ۋە يۇلۇننىڭ ئاساسى ھېسابلىنىدۇ. ئەگەر بۇ قانال نورمال يېپىلمىسا، نېرۋا قانىلى كەمتۈكلۈك كېسىلى (NTD) دەپ ئاتىلىدىغان بىر يۈرۈش تۇغما يېتىلىش نۇقسانلىرى كېلىپ چىقىدۇ. بۇ كېسەللىكلەر بالىنىڭ جىسمانىي ئىقتىدارىغا، ھەرىكىتىگە ۋە ئۆمرىنىڭ سۈپىتىگە زور تەسىر كۆرسىتىدۇ. شۇڭلاشقا، بۇ كېسەللىكنى تونۇش ۋە ئالدىنى ئېلىش ھەر بىر ئاتا-ئانىنىڭ بىلىشى زۆرۈر بولغان تېببىي ساۋاتتۇر.

نېرۋا سىستېمىسى يېتىلىشىدىكى ئاتالغۇلارنىڭ كۆپ تىللىق تەرجىمىسى

تۆۋەندە نېرۋا قانىلى كەمتۈكلۈك كېسىلىگە مۇناسىۋەتلىك ئاساسلىق تېببىي ئاتالغۇلارنىڭ بەش تىلدىكى ئاتىلىشى ۋە چۈشەندۈرۈلۈشى بېرىلدى:

1. ئۇيغۇرچە ئاتىلىشى: نېرۋا قانىلى ( نەيچىسى ، كانال) كەمتۈكلۈك كېسىلى
ئىنگىلىزچە ئاتىلىشى: Neural tube defect
خەنزۇچە ئاتىلىشى: 神经管缺陷
ياپونچە ئاتىلىشى: 神経管閉鎖不全
تۈركچە ئاتىلىشى: Nöral tüp defekti
بۇ مېڭە، يۇلۇن ياكى ئۇلارنىڭ قوغداش قەۋەتلىرىنىڭ دەسلەپكى يېتىلىش جەريانىدا نورمال يېپىلالماسلىقىدىن كېلىپ چىققان تۇغما كېسەللىكلەرنىڭ ئومۇمىي نامىدۇر. ئۇ ئادەتتە ھامىلىدارلىقنىڭ دەسلەپكى بىر ئېيى ئىچىدە، ئاياللار ئۆزىنىڭ ھامىلىدار بولغانلىقىنى تېخى سەزمىگەن ۋاقىتتا يۈز بېرىدۇ.

2. ئۇيغۇرچە ئاتىلىشى: ئومۇرتقا يېرىقى
ئىنگىلىزچە ئاتىلىشى: Spina bifida
خەنزۇچە ئاتىلىشى: 脊柱裂
ياپونچە ئاتىلىشى: 二分脊椎症
تۈركچە ئاتىلىشى: Spina bifida
ئومۇرتقا يېرىقى نېرۋا قانىلى كەمتۈكلۈك كېسىلىنىڭ ئەڭ كۆپ كۆرۈلىدىغان تۈرى بولۇپ، ئومۇرتقا سۆڭىكىنىڭ تولۇق يېپىلالماسلىقىنى كۆرسىتىدۇ. بۇ ئەھۋالدا يۇلۇن ياكى نېرۋىلار سىرتقا ئوچۇق قېلىشى ياكى يامان سۈپەتلىك پۇلتىيىپ چىقىشى مۇمكىن.

3. ئۇيغۇرچە ئاتىلىشى: نورمال ئومۇرتقا
ئىنگىلىزچە ئاتىلىشى: Normal spine
خەنزۇچە ئاتىلىشى: 正常脊髓 / 正常脊柱
ياپونچە ئاتىلىشى: 正常な脊椎
تۈركچە ئاتىلىشى: Normal omurga
نورمال يېتىلگەن ئومۇرتقىدا، يۇلۇن نېرۋىلىرى ئومۇرتقا سۆڭىكىنىڭ ئىچىدە تولۇق قوغدالغان ھالەتتە بولىدۇ. سۆڭەك ۋە تېرە قەۋىتى سىرتقى مۇھىت بىلەن يۇلۇن ئوتتۇرىسىدا پۇختىلانغان مۇداپىئە قەۋىتى ھاسىل قىلىدۇ.

4. ئۇيغۇرچە ئاتىلىشى: يوشۇرۇن ئومۇرتقا يېرىقى
ئىنگىلىزچە ئاتىلىشى: Spina bifida occulta
خەنزۇچە ئاتىلىشى: 隐性脊柱裂
ياپونچە ئاتىلىشى: 潜在性二分脊椎
تۈركچە ئاتىلىشى: Spina bifida okülta
بۇ ئومۇرتقا يېرىقىنىڭ ئەڭ يېنىك تۈرى بولۇپ، ئومۇرتقا سۆڭىكىدە كىچىك بىر يوچۇق بولسىمۇ، لېكىن يۇلۇن سىرتقا چىقمايدۇ. نۇرغۇن كىشىلەر ئۆزىدە بۇ ئەھۋالنىڭ بارلىقىنى تۇرمۇشىدا ھېس قىلمايدۇ، پەقەت رېنتىگېن نۇرىدا تەكشۈرگەندىلا ئاندىن بىلىنىدۇ.

5. ئۇيغۇرچە ئاتىلىشى: يۇلۇن پەردىسى پۇلتىيىپ چىقىش
ئىنگىلىزچە ئاتىلىشى: Meningocele
خەنزۇچە ئاتىلىشى: 脊髓膜膨出
ياپونچە ئاتىلىشى: 髄膜瘤
تۈركچە ئاتىلىشى: Meningosel
بۇ ئەھۋالدا يۇلۇننى ئوراپ تۇرغان قوغداش پەردىسى ئومۇرتقىدىكى يوچۇقتىن سىرتقا پۇلتىيىپ چىقىدۇ. گەرچە پەردە چىقسىمۇ، ئەمما يۇلۇن نېرۋىلىرى يەنىلا ئۆز ئورنىدا بولىدۇ، شۇڭا نېرۋا زەخىملىنىش خەۋپى نىسبەتەن تۆۋەنرەك بولىدۇ.

6. ئۇيغۇرچە ئاتىلىشى: يۇلۇن پۇلتىيىپ چىقىش
ئىنگىلىزچە ئاتىلىشى: Myelomeningocele
خەنزۇچە ئاتىلىشى: 脊髓脊膜膨出
ياپونچە ئاتىلىشى: 脊髄髄膜瘤
تۈركچە ئاتىلىشى: Miyelomeningosel
يۇلۇن پۇلتىيىپ چىقىش ئومۇرتقا يېرىقىنىڭ ئەڭ ئېغىر تۈرى بولۇپ، يۇلۇن نېرۋىلىرى ۋە پەردىسى بىرلىكتە سىرتقا چىقىپ قالىدۇ. بۇ ئەھۋالدا نېرۋىلار ئېغىر دەرىجىدە زەخىملىنىدىغان بولغاچقا، بالا تۇغۇلغاندىن كېيىن پۇت پالەچلىكى ياكى سۈيدۈك تۇتالماسلىق قاتارلىق مەسىلىلەرگە دۇچ كېلىدۇ.

ئالدىنى ئېلىشنىڭ ئەڭ ئۈنۈملۈك يولى: فولىك كىسلاتاسى

نېرۋا قانىلى كەمتۈكلۈك كېسىلىنىڭ ئالدىنى ئېلىشتا يوپۇرماق كىسلاتاسى (فولىك ئاسىت – ۋىتامىن B9) ئەڭ مۇھىم رول ئوينايدۇ. تېببىي تەتقىقاتلار شۇنى كۆرسەتتىكى، ھامىلىدار بولۇشتىن ئاز دېگەندە بىر ئاي بۇرۇن فولىك كىسلاتاسى تولۇقلاشنى باشلىغان ئاياللارنىڭ بالىسىدا بۇ كېسەللىك كۆرۈلۈش نىسبىتى %70 تۆۋەنلەيدۇ. يوپۇرماق كىسلاتاسى نېرۋا قانىلىنىڭ تولۇق ۋە پۇختا يېپىلىشىغا ياردەم بېرىدۇ، شۇڭلاشقا پەرزەنت كۆرۈشنى پىلانلاۋاتقان ھەر بىر ئايالنىڭ كۈندىلىك 400 مىكروگرام فولىك كىسلاتاسى ئىستېمال قىلىشى تەۋسىيە قىلىنىدۇ.

ھامىلىدارلىق مەزگىلىدە قەرەللىك تەكشۈرتۈش، بولۇپمۇ ئۇلترا ئاۋاز دولقۇنىدا تەكشۈرتۈش ئارقىلىق ھامىلىنىڭ ئومۇرتقا يېتىلىشىنى كۆزەتكىلى بولىدۇ. ئەگەر ئائىلىدە ئىلگىرى نېرۋا قانىلى كەمتۈك تۇغۇلغان بالىلار بولسا، كېيىنكى ھامىلىدارلىقتا تېخىمۇ يۇقىرى مىقداردىكى ۋىتامىن تولۇقلاش تەلەپ قىلىنىشى مۇمكىن. تۇرمۇش ئادىتىنى ياخشىلاش، زىيانلىق ماددىلاردىن يىراق تۇرۇش ۋە يېمەك-ئىچمەك تەڭپۇڭلۇقىغا دىققەت قىلىشمۇ ساغلام بوۋاق تۇغۇلۇشىنىڭ كاپالىتىدۇر.

ئەگەر بوۋاقتا ئومۇرتقا يېرىقى كۆرۈلسە، تۇغۇلغاندىن كېيىنكى دەسلەپكى بىر نەچچە كۈن ئىچىدە ئوپېراتسىيە قىلىش ئارقىلىق نېرۋىلارنى قوغداش ۋە يۇقۇملىنىشنىڭ ئالدىنى ئېلىش كېرەك. تېببىي تېخنىكىنىڭ تەرەققىي قىلىشىغا ئەگىشىپ، ھەتتا ئانا قورسىقىدىكى ۋاقتىدىلا ئوپېراتسىيە قىلىپ داۋالاش ئۇسۇللىرى قوللىنىلماقتا. داۋالاش جەريانى ئۇزۇن مۇددەتلىك بولسىمۇ، ئەمما بالىغا ياخشى كۆڭۈل بۆلۈش ۋە فىزىكىلىق داۋالاش ئارقىلىق ئۇلارنىڭ مۇستەقىل ياشاش ئىقتىدارىنى يۇقىرى كۆتۈرگىلى بولىدۇ.

نېرۋا قانىلى كەمتۈكلۈك كېسىلىنىڭ خەۋپلىك ئامىللىرى

تۆۋەندىكى ئامىللار بۇ كېسەللىكنىڭ كۆرۈلۈش خەۋپىنى ئاشۇرۇۋېتىشى مۇمكىن:

• يوپۇرماق كىسلاتاسى كەمچىل بولۇش: ئوزۇقلۇق يېتەرلىك بولماسلىق ئاساسلىق سەۋەبتۇر.
• ئائىلە تارىخى: ئىلگىرى نېرۋا قانال كەمتۈك بالا تۇغقان ئانىلاردا خەۋپ يۇقىرى بولىدۇ.
• بەزى دورىلار: تۇتقاقلىق كېسىلىگە قارشى دورىلارنىڭ تەسىرى بولۇشى مۇمكىن.
• دىئابېت ۋە سېمىزلىك: ئانىنىڭ ساغلاملىق ئەھۋالى ھامىلىنىڭ يېتىلىشىگە بىۋاسىتە تەسىر قىلىدۇ.

ئالدىنى ئېلىش ئۈچۈن قىلىشقا تېگىشلىك ئىشلار

پەرزەنت كۆرۈشنى پىلانلىغاندا تۆۋەندىكىلەرگە دىققەت قىلىڭ:

• ھامىلىدار بولۇشتىن بۇرۇن دوختۇردىن مەسلىھەت سوراپ، ۋىتامىن تولۇقلاشنى باشلاڭ.
• تەركىبىدە يوپۇرماق كىسلاتاسى مول بولغان كۆك يوپۇرماقلىق كۆكتاتلار ۋە پۇرچاقلارنى كۆپ ئىستېمال قىلىڭ.
• ھورۇنلۇق قىلماي قەرەللىك تېببىي تەكشۈرتۈشلەرگە بېرىپ تۇرۇڭ.
• بەدەن تېمپېراتۇرىسىنىڭ زىيادە يۇقىرى بولۇپ كېتىشىدىن (مەسىلەن، قىزىش ياكى يۇقىرى تېمپېراتۇرىلىق مۇنچا) ساقلىنىڭ.