ھاۋا رېتىمىنىڭ ئۆزگىرىشىگە ئەگىشىپ، نۇرغۇن كىشىلەر، بولۇپمۇ ئاياللار گۈزەللىك ۋە ساغلاملىق ئۈچۈن ئورۇقلاش سېپىگە قوشۇلدى. ئورۇقلاش جەريانىدا «ئېغىزنى تىزگىنلەش» مۇھىم بىر باسقۇچ بولسىمۇ، ئەمما نۇرغۇن كىشىلەر خاتا ھالدا نان-توقاچ ۋە ئاساسىي تاماقلاردىن پۈتۈنلەي ۋاز كېچىش، ناشتىلىق قىلماسلىق ياكى كۆكتات-مېۋىلا يېيىش ئارقىلىق بەدەننى ئاچ قويۇش ئۇسۇلىنى قوللانماقتا. ئەگەر سىزدە قورساق ئاچقاندا قول تىترەش، يۈرەك سېلىش، تەرلەش ۋە ئالاقىزادە بولۇش ئەھۋاللىرى كۆرۈلسە، بۇنى ئادەتتىكى ئېچىرقاش دەپ قاراپ سەل قاراشقا بولمايدۇ. بۇ بەدەننىڭ سىزگە بەرگەن مۇھىم بىر ئاگاھلاندۇرۇش سىگنالى بولۇشى مۇمكىن.
قاندىكى شىكەر ( قەنت ) تۆۋەنلەپ كېتىش : قول تىترەشنىڭ بىرىنچى سەۋەبى
قورساق ئاچقاندا قول تىترەشنىڭ ئەڭ كۆپ كۆرۈلىدىغان سەۋەبى — تۆۋەن قان قەنتىدۇر (Hypoglycemia) . ئادەم بەدىنىدىكى بارلىق ئەزا ۋە ھۈجەيرىلەر، بولۇپمۇ مېڭە ۋە نېرۋا سىستېمىسى گلۇكوزىنى ئېنېرگىيە مەنبەسى قىلىدۇ. تاماق يېمىگەندە ياكى زىيادە ئېچىركىغاندا، قاندىكى قەنت مىقدارى نورمال سەۋىيەدىن تۆۋەنلەپ كېتىدۇ. بۇ چاغدا بەدەن «جىددىي ھالەت» كە كىرىپ، ئادرېنالىن قاتارلىق ھورمونلارنى كۆپ ئاجرىتىپ چىقىرىدۇ. بۇ ھورمونلار يۈرەكنى تېز سالدۇرۇپ، نېرۋىلارنى غىدىقلايدۇ ۋە قول تىترەشنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ.
ئەگەر سىز ئورۇقلاش ئۈچۈن ناشتىلىق قىلماي، ئۇزۇن ۋاقىت ئاچ يۈرسىڭىز، بەدەن ئۆزىدىكى زاپاس قەنتنى خورىتىپ بولىدۇ-دە، نېرۋا سىستېمىسىنىڭ ئىقتىدارى تۇراقسىزلىشىدۇ. بۇنداق ئەھۋالدا ۋاقتىدا ئوزۇقلۇق تولۇقلىمىغاندا، كىشىنىڭ ھوشىدىن كېتىشى، ھەتتا تېخىمۇ ئېغىر نېرۋا زەخىملىنىشلىرى كېلىپ چىقىشى مۇمكىن.
ئاشقازان ساغلاملىقى ۋە نېرۋا خاراكتېرلىك ئىنكاسلار
قول تىترەش يالغۇز قان قەنتى بىلەنلا مۇناسىۋەتلىك ئەمەس، بەلكى ئاشقازان كېسىلىنىڭ بىر خىل يوشۇرۇن ئالامىتى بولۇشىمۇ مۇمكىن. سوزۇلما خاراكتېرلىك ئاشقازان ياللۇغى ياكى ئاشقازان يارىسى بار بىمارلاردا، قورساق ئاچقاندا ئاشقازان كىسلاتاسى ئارتۇقچە ئاجرىلىپ چىقىدۇ. ئاشقازاندا تاماق بولمىغان ئەھۋالدا، بۇ كىسلاتا ئاشقازان شىللىق پەردىسىنى غىدىقلاپ، ئاشقازان مۇسكۇللىرىنىڭ تارتىشىشىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ. بۇ جەريان كىشىدە سېزىم خاراكتېرلىك قول تىترەش ۋە بەدەننىڭ تىترەش ھېسسىياتىنى پەيدا قىلىدۇ. «بىر ۋاق ئاچ، بىر ۋاق توق» يۈرۈش ئادىتى ئاشقازاننىڭ تەبىئىي خىزمەت رېتىمىنى بۇزۇپ تاشلايدىغان ئەڭ خەتەرلىك ئامىلدۇر.
ئوزۇقلۇق يېتىشمەسلىك ۋە قالقانسىمان بەز مەسىلىلىرى
ئەڭ يېڭى تېببىي تەتقىقاتلاردا كۆرسىتىلىشىچە، قورساق ئاچقاندا قول تىترەش بەزىدە قالقانسىمان بەز ئىقتىدارى ئارتۇقچە بولۇش (Hyperthyroidism) نىڭمۇ بەلگىسى بولالايدىكەن. قالقانسىمان بەز ھورمونى بەدەننىڭ مېتابولىزمىنى تېزلىتىدۇ. بۇنداق بىمارلار ئاسان ئېچىركايدۇ ۋە ئاچ قالغاندا بەدەندىكى تىترەش تۇيغۇسى باشقىلاردىن كۆپ كۈچلۈك بولىدۇ. شۇنىڭ بىلەن بىرگە، بەدەندە ۋىتامىن B12، كالتسىي ياكى ماگنىي يېتىشمىگەندىمۇ نېرۋا سىستېمىسى زىيادە سەزگۈر بولۇپ كېتىپ، قول تىترەش ئالامىتىنى ئېغىرلاشتۇرۇۋېتىدۇ.
ئىلمىي ئورۇقلاش ۋە ساغلام ئوزۇقلىنىش تەۋسىيەلىرى
ئورۇقلاش ھەرگىزمۇ بەدەننى خارلاش دېمەكتۇر. ساغلام ئورۇقلاش ۋە قول تىترەشنىڭ ئالدىنى ئېلىش ئۈچۈن تۆۋەندىكى نۇقتىلارغا دىققەت قىلىڭ:
- تاماقنى ئاز-ئازدىن كۆپ قېتىم يېيىش ئادىتىنى يېتىلدۈرۈڭ، ناشتىلىقنى ھەرگىز تاشلىۋەتمەڭ؛
- يۇقىرى ئاقسىللىق يېمەكلىكلەرنى (تۇخۇم، سۈت، توخۇ گۆشى) كۆپرەك ئىستېمال قىلىپ، توقلىق ھېسسىياتىنى ئۇزارتىڭ؛
- ئەگەر تۆۋەن قان قەنتى بار بولسا، سىرتلارغا چىققاندا سومكىڭىزدا بىرەر پارچە شاكىلات ياكى كەمپۈت تۇتۇڭ؛
- كاربونگىدرات قوبۇل قىلىشنى پۈتۈنلەي چەكلىمەي، قارا دانلىق زىرائەتلەرنى تاللاڭ؛
- ئاچچىق، سوغۇق ۋە غىدىقلىغۇچى يېمەكلىكلەردىن ساقلىنىپ ئاشقازاننى ئاسراڭ.
خۇلاسىلىگەندە، قورساق ئاچقاندا قول تىترەش بىر تەرەپتىن خاتا ئورۇقلاش ئۇسۇلىنىڭ نەتىجىسى بولسا، يەنە بىر تەرەپتىن بەدەندىكى يوشۇرۇن كېسەللىكلەرنىڭ سىگنالىدۇر. ساغلام ئورۇقلاش «يەتتە ئۈلۈش تاماق، ئۈچ ئۈلۈش ھەرىكەت» پرىنسىپىغا تايىنىدۇ، ئەمما بۇ «تاماق» جەزمەن تەڭپۇڭ ۋە ئوزۇقلۇققا تولغان بولۇشى شەرت. ئەگەر سىزدە بۇ ئالامەتلەر داۋاملىق تەكرارلانسا، ۋاقتىدا دوختۇرخانىغا بېرىپ قان قەنتى ۋە ئاشقازان ئىقتىدارىنى تەكشۈرتۈپ بېقىشىڭىزنى تەۋسىيە قىلىمىز.
