تېرە قېرىشنى بىلىش ئالدى بىلەن ۋاقىت ئۇقۇمىنى توغرا چۈشىنىشتىن باشلىنىدۇ. نۇرغۇن كىشىلەر ياشلىقنىڭ مەڭگۈلۈك ئىكەنلىكىگە ئىشىنىپ، تېرىسىگە سەل قارايدۇ، ئەمما بىئولوگىيەلىك سائەت بىز كۈتمىگەن ۋاقىتتا چېكىشكە باشلايدۇ. تېرىمىز بىزنىڭ سالامەتلىك ئەھۋالىمىزنى ئەكس ئەتتۈرىدىغان ئەڭ چوڭ ئەزا بولغاچقا، ئۇنىڭ قاچان ۋە نېمە ئۈچۈن ئۆزگىرىدىغانلىقىنى بىلىش تولىمۇ مۇھىم.
تېرە قاچان قېرىشقا باشلايدۇ؟
تېرە قېرىشنىڭ باشلىنىش نۇقتىسى بىز ئويلىغاندىن خېلىلا بۇرۇن، يەنى بىز تېخى ئەڭ كۈچكە تولغان ياشلىق دەۋرىمىزدە باشلىنىدۇ. ئىلمىي تەتقىقاتلار شۇنى كۆرسىتىدۇكى، ئادەم بەدىنىدىكى تەبىئىي قېرىش جەريانى ئاساسلىقى 20 ياشلارنىڭ ئاخىرىدىن باشلاپ سىگنال بېرىدۇ.
- 25 ياش چەك نۇقتىسى: مۇتەخەسسىسلەرنىڭ قارىشىچە، 25 ياشتىن باشلاپ بەدەندىكى كوللاگېن مىقدارى ھەر يىلى تەخمىنەن %1 تۆۋەنلەشكە باشلايدۇ.
- ئېلاستىكىلىقنىڭ تۆۋەنلىشى: كوللاگېن بىلەن بىللە ئېلاستىن ئاقسىلىمۇ ئازىيىپ، تېرىنىڭ ئەسلىگە كېلىش ئىقتىدارى ئاستىلايدۇ.
- ھۈجەيرە يېڭىلىنىشى: ياش چېلىغانچە تېرە ھۈجەيرىلىرىنىڭ ئۆلۈپ، يېڭىدىن ئالمىشىش سۈرئىتى تەدرىجىي ئاستىلاپ ماڭىدۇ.
تېرە قېرىشنىڭ ئاساسلىق سەۋەبلىرى
تېرىنىڭ نېمە ئۈچۈن قېرىيدىغانلىقىنى چۈشىنىش بىزگە تېخىمۇ ئۈنۈملۈك ئالدىنى ئېلىش چارىلىرىنى تېپىشقا ياردەم بېرىدۇ. قېرىش پەقەت بىرلا يولدا ئەمەس، بەلكى بىر قانچە خىل مۇرەككەپ ئامىللارنىڭ، جۈملىدىن گېن ۋە مۇھىتنىڭ بىرلىشىشى نەتىجىسىدە يۈز بېرىدۇ.
- ئىچكى ئامىللار: بۇلار بىزنىڭ كونتروللىقىمىزدىن سىرت بولغان گېنتىكىلىق ئامىللار ۋە تەبىئىي ھورمون ئۆزگىرىشلىرىدۇر.
- ئۇلترا بىنەپشە نۇر (UV): «قۇياش نۇرىدىن قېرىش» تېرە قورۇقلىرىنىڭ %80 سەۋەبچىسى ھېسابلىنىدۇ.
- بۇلغىنىش ۋە ئەركىن رادىكاللار: ھاۋادىكى توپا-چاڭ ۋە خىمىيىلىك ماددىلار تېرە ھۈجەيرىلىرىنىڭ قۇرۇلمىسىنى بۇزىدۇ.
- ناچار تۇرمۇش ئادىتى: تاماكا چېكىش، قەنت مىقدارى يۇقىرى يېمەكلىكلەر ۋە ئاستا خاراكتېرلىك بېسىم تېرىنى تېز قېرىتىدۇ.
تېرە قېرىشنىڭ دەسلەپكى ئالامەتلىرى
ئۆزىمىزدىكى ئۆزگىرىشلەرنى ۋاقتىدا بايقاش بىزنىڭ ئالدىنى ئېلىش تەدبىرلىرىنى بالدۇرراق ئېلىشىمىزغا ئىمكانىيەت يارىتىدۇ. تېرە ئۆزىنىڭ قېرىۋاتقانلىقىنى بىزگە ھەر خىل كىچىك سىگناللار ئارقىلىق مەلۇم قىلىدۇ، بۇلارنى پەرقلەندۈرۈش ئىنتايىن مۇھىم.
- ئىنچىكە سىزىقلار: بولۇپمۇ كۆز ئەتراپىدا ( كۆل سۈيى ئۈستىدىكى ئېقىش دولقۇنى شەكىلدىكى قورۇق ) دەسلەپتە پەيدا بولىدۇ.
- نۇرسىزلىق: تېرىنىڭ تەبىئىي پارقىراقلىقى ئاستا-ئاستا يوقاپ، تۇتۇق كۆرۈنۈشكە باشلايدۇ.
- تېرە تاشقى يۈزىنىڭ ئۆزگىرىشى: تېرە تېخىمۇ قۇرغاق، يىرىك ياكى نېپىز بولۇپ قالىدۇ.
- رەڭ پېگمېنتلىرى: يۈزدە ئاپتاپ تېغى ياكى ھەر خىل قارا داغلار پەيدا بولۇشقا باشلايدۇ.
تېرە قېرىشنى قانداق كېچىكتۈرۈش كېرەك؟
گەرچە بىز ۋاقىتنى توختىتالمىساقمۇ، ئەمما ئۇنىڭ تېرىمىزدىكى تەسىرىنى ئاستىلىتىش بىزنىڭ قولىمىزدا. توغرا بولغان كۈندىلىك ئادەتلەر ۋە ئىلمىي ئاسراش ئۇسۇللىرى تېرىنىڭ پارقىراقلىقىنى يىللار بويى ساقلاپ قالالايدۇ.
- ئاپتاپتىن ساقلىنىش: SPF قىممىتى يۇقىرى مەھسۇلاتلارنى ئىشلىتىش قېرىشقا قارشى تۇرۇشتىكى ئەڭ بىرىنچى قەدەمدۇر.
- نەملىك ساقلاش: تەركىبىدە ھىيالۇرون كىسلاتاسى بار مەھسۇلاتلار تېرىنىڭ نەملىكىنى ساقلاپ، قورۇقنىڭ ئالدىنى ئالىدۇ.
- ۋىتامىن كاپالىتى: ۋىتامىن C ۋە E تەركىبلىك تېرە مەھسۇلاتلىرى ئوكسىدلىنىشقا قارشى تۇرۇش رولىنى ئوينايدۇ.
- ساغلام ئۇيقۇ: تېرە كەچتە ئۇخلىغاندا ئۆزىنى ئەسلىگە كەلتۈرىدۇ، شۇڭا يېتەرلىك ئۇيقۇ ئىنتايىن زۆرۈر.
تېرىگە مۇناسىۋەتلىك قىزىقارلىق بىلىملەر
تېرە پەقەت سىرتقى يۈزىمىزلا ئەمەس، بەلكى مۇرەككەپ بىر تىرىك سىستېمىدۇر. ئۇنىڭ ھەققىدە بىز ئويلاپمۇ باقمىغان نۇرغۇن قىزىقارلىق تەرەپلەر مەۋجۇت بولۇپ، بۇلارنى بىلىش تېرىمىزنى تېخىمۇ قەدىرلىشىمىزگە تۈرتكە بولىدۇ.
- ھۈجەيرە ئالمىشىش دەۋرى: ياش تېرە ھەر 28 كۈندە بىر قېتىم پۈتۈنلەي يېڭىلىنىپ تۇرىدۇ، ياش چوڭايغاندا بۇ مۇددەت 45-60 كۈنگە ئۇزىرىدۇ.
- ئەڭ نېپىز ۋە ئەڭ قېلىن تېرە: بەدىنىمىزدىكى ئەڭ نېپىز تېرە كۆز قاپىقىدا، ئەڭ قېلىن تېرە بولسا پۇت ئاستىدا بولىدۇ.
- ئۆلۈك تېرە ھۈجەيرىلىرى: ئۆي ئىچىدىكى چاڭ-توزانلارنىڭ تەخمىنەن %50 ى سىزنىڭ تۆكۈلگەن ئۆلۈك تېرە ھۈجەيرىلىرىڭىزدىن تەركىب تاپىدۇ.
- تېرىنىڭ ئېغىرلىقى: تېرە بەدەن ئېغىرلىقىنىڭ تەخمىنەن %15 نى ئىگىلەيدىغان ئەڭ چوڭ ئەزادۇر.
خام سۆزلەر:
كوللاگېن (Collagen):
كوللاگېن بەدەندىكى ئەڭ مول ئاقسىل بولۇپ، تېرە، سۆڭەك ۋە توقۇلمىلارنى قۇرۇلمىلىق تىرەك ۋە پۇختا كۈچ بىلەن تەمىنلەيدۇ. ئۇ تېرىنىڭ زىچلىقىنى ساقلاش، جاراھەتنى ئەسلىگە كەلتۈرۈش ۋە ئەزالارنى بىر-بىرىگە باغلاشتا ئاچقۇچلۇق رول ئوينايدۇ.
ئئېلاستىن (Elastin):
ئېلاستىن تېرە ۋە قان تومۇرلارغا ئېلاستىكىلىق بېرىدىغان ئاقسىل بولۇپ، توقۇلمىلارنىڭ تارتىلغاندىن كېيىن ئەسلى ھالىتىگە قايتىشىغا ياردەم بېرىدۇ. بۇ ئاقسىل تېرىنىڭ ساڭگىلاپ قالماسلىقى، ياش ۋە سىلىق كۆرۈنۈشىنى ساقلاش ئۈچۈن ئىنتايىن مۇھىم.
ھىيالۇرون كىسلاتاسى بار مەھسۇلاتلار (Hyaluronic Acid Products):
ھىيالۇرون كىسلاتاسى ئۆز ئېغىرلىقىدىن نەچچە يۈز ھەسسە كۆپ سۇنى ساقلىيالايدىغان تەبىئىي ماددا بولۇپ، تېرىنى چوڭقۇر نەملىك ۋە يۇمشاقلىق بىلەن تەمىنلەيدۇ. بۇ كىسلاتا قوشۇلغان مەھسۇلاتلار تېرىنىڭ ئېلاستىكىلىقىنى ئاشۇرۇش، قورۇقلارنى سىلىقلاش ۋە يۈز تېرىسىنى تېخىمۇ ساغلام، نۇرلۇق كۆرسىتىش ئۈچۈن ئىشلىتىلىدۇ.
قىسقىسى، تېرە ئاسراش بىر كۈنلۈك ئىش ئەمەس، بەلكى بىر ئۆمۈرلۈك مەبلەغدۇر. 25 ياشتىن باشلاپ تېرىنى توغرا ئاسراشقا ئەھمىيەت بېرىش، كەلگۈسىدە تېخىمۇ ساغلام ۋە ياش كۆرۈنۈشكە كاپالەتلىك قىلىدۇ. ئۆزىمىزنى سۆيۈش تېرىمىزنى ئاسراشتىن باشلىنىدۇ.
