يۆتەلگەندە بەلغەمدە قان كۆرۈلۈش (تىببىي ئىنگىلىز تىلدا: خېموپتىزىس Hemoptysis) نۇرغۇن كىشىلەرنى ئەندىشىگە سالىدىغان بىر خىل ئالامەتتۇر. گەرچە كۆپىنچە ئەھۋاللاردا بۇ ئېغىر مەسىلە بولمىسىمۇ، ئەمما ئۇ بەدەننىڭ بىرەر يېرىدە مەسىلە بارلىقىدىن بېرىلگەن سىگنال بولۇشى مۇمكىن. شۇڭا، بۇنداق ئەھۋالغا يولۇققاندا سوغۇققان بولۇش بىلەن بىرگە، مەسىلىنىڭ يىلتىزىنى ئېنىقلاش ئىنتايىن مۇھىم.
بەلغەمدىكى قاننىڭ مىقدارى ۋە رەڭگى كېسەللىك ئەھۋالى ھەققىدە دەسلەپكى ئۇچۇرلارنى بېرىدۇ. ئەگەر قان ئوچۇق قىزىل، كۆپۈكلۈك بولسا، بۇ ئادەتتە نەپەس يولى ياكى ئۆپكىدىن كەلگەن بولىدۇ. ئەگەر بەلغەمگە پەقەت ئازراق قان يىپلىرى ئارىلىشىپ قالغان بولسا، بۇ كۆپىنچە قاتتىق يۆتەلگەندە نەپەس يولىدىكى نازۇك قىل قان تومۇرلارنىڭ يېرىلىپ كېتىشىدىن كېلىپ چىقىدۇ.
بەلغەمدە قان كۆرۈلۈشنىڭ ئاساسلىق سەۋەبلىرى
بەلغەمدە قان كۆرۈلۈشنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدىغان بىر قانچە ئورتاق سەۋەب بار. ئاتا-ئانىلار ياكى بىمارلار بۇ نۇقتىلارنى بىلىۋېلىشى زۆرۈر:
- نەپەس يولى يۇقۇملىنىشى:ئۆتكۈر كاناي ياللۇغى، ئۆپكە ياللۇغى ياكى زۇكامنىڭ ئېغىرلىشىشى بەلغەمدە قان پەيدا قىلىدۇ.
- قاتتىق يۆتەل:ئۇزۇن مەزگىللىك ياكى قاتتىق قېقىلىپ يۆتەلگەندە، كىچىك تومۇرلار زەخىملىنىدۇ.
- بۇرۇن ياكى ئېغىز بوشلۇقى قېنىش: بۇرۇن قاناش ياكى چىش مىلىكى قېنىش سەۋەبىدىن كەلگەن قانلار بەلغەم بىلەن بىرگە سىرتقا چىقىشى مۇمكىن.
- سىل ( تۇبىركۇليۇز ) كېسىلى:گەرچە ھازىر ئازايغان بولسىمۇ، ئەمما ئۇزۇن مۇددەت يۆتەل بىلەن قان كېلىشتە بۇ كېسەللىكنى نەزەردىن ساقىت قىلىشقا بولمايدۇ.
- ئۆپكە مەسىلىلىرى: ئۆپكە تىقىلمىسى، ئۆپكە راكى (چوڭلاردا) ياكى باشقا سوزۇلما خاراكتېرلىك ئۆپكە كېسەللىكلىرىدىمۇ قان كۆرۈلۈش ئىھتىماللىقى بولىدۇ.
- قان مەسىلىلىرى: قان پلاستىنكىلىرى زىيادە تۆۋەن بولغاندىمۇ بەلغەمدە قان ئەھۋاللىرى يۈز بېرىدۇ.
ھاۋا كىلىماتىنىڭ ئىنتايىن قۇرغاق بولۇشىمۇ نەپەس يولى شىلىمشىق پەردىلىرىنىڭ قۇرۇپ يېرىلىشىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ. بولۇپمۇ قىش ۋە باھار پەسىللىرىدە، ئۆي ئىچىنىڭ ھاۋاسى بەك قۇرغاق بولۇپ كەتسە، كىشىلەر يۆتەلگەندە بەلغىمىدە ئازراق قان كۆرۈشى مۇمكىن. بۇنداق ئەھۋالدا ھاۋا نەملەشتۈرۈش ئۈسكۈنىلىرىنى ئىشلىتىش ئۈنۈملۈك بولىدۇ.
قانداق ئەھۋالدا دەرھال دوختۇرغا بېرىش كېرەك؟
ئەگەر بەلغەمدىكى قان ئىنتايىن ئاز بولسا، بىرلا قېتىم بولسا ۋە باشقا ئېغىر ئالامەتلەر بولمىسا، بىر نەچچە كۈن كۆزەتسە بولىدۇ. ئەمما تۆۋەندىكىدەك ئەھۋاللار كۆرۈلسە، كېچىكتۈرمەي دوختۇرغا كۆرۈنۈش كېرەك:
- قاندىكى قان مىقدارى بىر قوشۇقتىن كۆپ بولسا.
- كۆكرەك ئاغرىش، نەپەس سىقىلىش ياكى نەپەس ئېلىش قىيىنلىشىش بولسا.
- يۇقىرى قىزىتما ياكى تۇيۇقسىز ئورۇقلاپ كېتىش كۆرۈلسە.
- يۆتەل بىلەن بىرگە قان كېلىش بىر ھەپتىدىن ئارتۇق داۋاملاشسا.
دوختۇرغا بارغاندا، ئالدى بىلەن كېسەللىك تارىخى تەكشۈرۈلىدۇ. دوختۇر سىزدىن قاننىڭ رەڭگى، مىقدارى ۋە قاچاندىن باشلانغانلىقىنى سورايدۇ. ئېھتىياج تۇغۇلغاندا كۆكرەك قەپىسىنى رېنتگېن قىلىش، سى تى CT تەكشۈرۈشى ياكى قان تەكشۈرۈش ئارقىلىق ئېنىق دىياگنوز قويۇلىدۇ.
ئائىلىدە قىلىدىغان دەسلەپكى تەدبىرلەرگە كەلسەك، بىمارنىڭ يېتەرلىك سۇ ئىچىشىگە كاپالەتلىك قىلىش، تاماكا تۈتۈنى ۋە چاڭ-توزاندىن يىراق تۇرۇش، جىسمانىي جەھەتتىن ئارام ئېلىش ئىنتايىن مۇھىم. دورىلارنى دوختۇرنىڭ كۆرسەتمىسىسىز قالايمىقان ئىشلەتمەسلىك كېرەك، بولۇپمۇ قان توختىتىش دورىلىرىنى مۇنتىزىم دوختۇرلارنىڭ مەسلىھەتسىز ئىشلىتىش ئەسلىدىكى كېسەللىك ئالامىتىنى يوشۇرۇپ قويۇشى مۇمكىن.
بەلغەمدە قان كۆرۈلۈش ھەمىشە قورقۇنچلۇق كېسەللىكنىڭ بەلگىسى بولمىسىمۇ، لېكىن ئۇنى سەل چاغلاشقىمۇ بولمايدۇ. ۋاقتىدا تەكشۈرتۈش ئارقىلىق كېسەللىكنىڭ ئالدىنى ئالغىلى ۋە توغرا داۋالاشقا ئېرىشكىلى بولىدۇ. ساغلام تۇرمۇش ئادىتى ۋە پاكىز ھاۋا نەپەس يولى ساغلاملىقىنى قوغداشنىڭ ئاساسىدۇر.
 نۇرغۇن كىشىلەرنى ئەندىشىگە سالىدىغان بىر خىل ئالامەتتۇر. گەرچە كۆپىنچە ئەھۋاللاردا بۇ ئېغىر مەسىلە بولمىسىمۇ، ئەمما ئۇ بەدەننىڭ بىرەر يېرىدە مەسىلە بارلىقىدىن بېرىلگەن سىگنال بولۇشى مۇمكىن. شۇڭا، بۇنداق ئەھۋالغا يولۇققاندا سوغۇققان بولۇش بىلەن بىرگە، مەسىلىنىڭ يىلتىزىنى ئېنىقلاش ئىنتايىن مۇھىم.){kind=link}