تەتقىقاتقا ئاساسلانغاندا، جىنسىي ساغلاملىق پەقەت بىر فىزىئولوگىيەلىك جەريانلا بولماستىن، بەلكى ئۇ ئىنساننىڭ پىسخىكىسى، يېمەك-ئىچمىكى، تۇرمۇش مۇھىتى ۋە ئومۇمىي بەدەن ئەھۋالى بىلەن زىچ مۇناسىۋەتلىك مۇرەككەپ بىر سىستېمىدۇر. نۇرغۇن ئەركەكلەر ئۆزلىرىنىڭ جىنسىي ھەۋىسى سۇسلىشىپ قالغاندا، بۇنى پەقەت قېرىش ياكى چارچاشتىن كۆرىدۇ، لېكىن ئەمەلىيەتتە بىز سەل قارايدىغان نۇرغۇن «يوشۇرۇن قاتىللار» جىنسىي تۇرمۇش سۈپىتىنى ئاستا-ئاستا يوقىتىۋاتقان بولىدۇ. تۆۋەندە بىز جىنسىي ھەۋەسنى سۇسلاشتۇرىدىغان ئاساسلىق ئامىللار ۋە ئۇلارنى ساقلىنىش چارىلىرى ئۈستىدە تەپسىلىي توختىلىمىز.

بەزى دورىلارنىڭ ئەكىس تەسىرى ۋە جىنسىي توسالغۇلار
نۇرغۇن كىشىلەر كېسەللىك سەۋەبىدىن ئىستېمال قىلغان دورىلارنىڭ جىنسىي ئىقتىدارغا قانچىلىك تەسىر كۆرسىتىدىغانلىقىنى بىلمەيدۇ. بولۇپمۇ يۇقىرى قان بېسىمىنى تۆۋەنلىتىش دورىلىرى ۋە بەزى زۇكام دورىلىرى جىنسىي ھەۋەسنىڭ ئەڭ چوڭ دۈشمىنىدۇر. قان بېسىمى دورىلىرى يۈرەك رىتىمىنى تەڭشەش ۋە قان تومۇرلارنى بوشىتىش جەريانىدا، جىنسىي ئەزالارغا بارىدىغان قان مىقدارىنى ئازايتىۋېتىشى مۇمكىن. بۇ ئەھۋال ئاستىدا، ئەركەكلەردە تىكلىنىش قىيىن بولۇش ياكى جىنسىي ھەۋەس كۆرۈنەرلىك تۆۋەنلەش ئەھۋاللىرى كۆرۈلىدۇ. شۇڭا، ئۇزۇن مۇددەتلىك دورا ئىستېمال قىلغۇچىلار چوقۇم دوختۇردىن دورىنىڭ جىنسىي ئىقتىدارغا تەسىرى بار-يوقلۇقىنى سورىشى ۋە زۆرۈر تېپىلغاندا دورا تۈرىنى ئالماشتۇرۇشى كېرەك.
ئوزۇقلۇق يېتىشمەسلىك: تۆمۈر ۋە سىنك ماددىسىنىڭ رولى
ساغلام بولغان جىنسىي تۇرمۇش ئۈچۈن بەدەندە يېتەرلىك مىكرو ئېلېمېنتلار بولۇشى شەرت. بولۇپمۇ تۆمۈر ماددىسى كەمچىل بولغاندا، بەدەننىڭ ئوكسىگېن توشۇش ئىقتىدارى تۆۋەنلەپ، ئادەم تېزلا چارچايدىغان، ماغدۇرسىزلىنىدىغان بولۇپ قالىدۇ. بۇ خىل ھالەت جىنسىي تۇرمۇشتا «ئارمانغا تۇشلۇق دەرمان بولماسلىق»نى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ. سىنك ماددىسى بولسا ئەرلىك ھورمۇنى (تېستوستېرون) نى بىرىكتۈرۈشتىكى ئەڭ مۇھىم ماددا بولۇپ، ئۇ كەمچىل بولغاندا جىنسىي ھەۋەس سۇسلىشىپلا قالماي، ئىسپېرما سۈپىتىمۇ كۆرۈنەرلىك تۆۋەنلەپ كېتىدۇ. يېمەك-ئىچمەكتە كالا گۆشى، دېڭىز مەھسۇلاتلىرى ۋە پۇرچاق تۈرىدىكى يېمەكلىكلەرنى كۆپەيتىش، شۇنداقلا ھەددىدىن زىيادە پىششىقلاپ ئىشلەنگەن تاتلىق تۈرۈم ۋە ئاق ئۇن تائاملىرىنى ئازايتىش كېرەك. چۈنكى يۇقىرى شېكەرلىك يېمەكلىكلەر ئەرلىك ھورمۇنىنى تۆۋەنلىتىپ، ئانىلىق ھورمۇنىنىڭ نىسپىي ئۆرلەپ كېتىشىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ.
پىسخىكىلىق بېسىم ۋە كەيپىياتنىڭ تەسىرى
جىنسىي ھەۋەس مېڭىدىن باشلىنىدۇ. ئەگەر بىر ئادەمنىڭ پىسخىكىسىدا قاتتىق قايغۇ، قورقۇنچ، غەزەپ ياكى ئۈمىدسىزلىك بولسا، مېڭە «خەتەر» سىگنالى بېرىپ، كۆپىيىش سىستېمىسىنىڭ ئىقتىدارىنى ۋاقىتلىق چەكلەپ قويىدۇ. چۈشكۈنلۈك جىنسىي ھەۋەسنى پۈتۈنلەي يوقىتىۋېتىدىغان دەرىجىگە يېتىشى مۇمكىن. زامانىۋى تۇرمۇشتىكى خىزمەت بېسىمى، ئىقتىسادىي قىيىنچىلىقلار ۋە ئائىلە جەدەللىرى ئەركەكلەرنىڭ جىنسىي ھاياتىغا ئەجەللىك زەربە بېرىدۇ. بۇنداق چاغدا دورا ئىزدەشتىن بۇرۇن، ئاۋۋال كەيپىياتنى تەڭشەش، پىسخىكىلىق بېسىمنى يەڭگىللىتىش ۋە جۈپتى بىلەن سەمىمىي پىكىرلىشىش ئەڭ ئۈنۈملۈك چارىدۇر.
سېمىزلىك ۋە دىيابېت: جىنسىي ساغلاملىقنىڭ دۈشمەنلىرى
تەتقىقاتلاردا ئىسپاتلىنىشىچە، بەل ئايلانمىسىنىڭ توم بولۇشى (قورساق سېمىزلىكى) ئەرلىك ھورمۇنىنىڭ ئاجرىلىپ چىقىشىنى كۆرۈنەرلىك تۈسقۇنلۇققا ئۇچرىتىدۇ. سېمىز كىشىلەرنىڭ بەدىنىدىكى ماي توقۇلمىلىرى ئەرلىك ھورمۇنىنى ئانىلىق ھورمۇنىغا ئايلاندۇرۇۋېتىدۇ، بۇ جىنسىي ھەۋەسنى تۈپتىن ئاجىزلاشتۇرىدۇ. يەنە بىر تەرەپتىن، دىيابېت كېسىلى نېرۋا سىستېمىسىنى زەخىملەندۈرۈپ، جىنسىي ئەزالارنىڭ سېزىمچانلىقىنى تۆۋەنلىتىۋېتىدۇ. ستاتىستىكىلىق مەلۇماتلارغا قارىغاندا، دىيابېت بىمارلىرىنىڭ %50 تىن كۆپرەكىدە تىكلىنىش توسالغۇسى كۆرۈلىدىكەن. شۇڭا، بەدەن ئېغىرلىقىنى كونترول قىلىش ۋە قان شېكىرىنى نۇرمال تۇتۇش جىنسىي قۇۋۋەتنى ساقلاشتىكى تۈپ مەسىلىدۇر.
تاشقى مۇھىت ۋە پەسىل خاراكتېرلىك ئۆزگىرىشلەر
بىز ياشاۋاتقان مۇھىتنىڭ پاكىزلىقى، ھاۋا ئالماشتۇرۇش ئەھۋالى ۋە شەخسىي بوشلۇقنىڭ بولۇشىمۇ جىنسىي ھەۋەسكە تەسىر كۆرسىتىدۇ. تار، قىستاڭچىلىق ۋە ھاۋاسى بولۇق ئۆيلەردە مېڭىگە ئوكسىگېن يېتىشمەي، ئادەم پىسخىكىلىق جەھەتتىن بىئارام بولىدۇ، بۇ جىنسىي سىگناللارنىڭ قوبۇل قىلىنىشىنى قىيىنلاشتۇرىدۇ. شۇنداقلا، پەسىل ئۆزگىرىشىمۇ مۇھىم رول ئوينايدۇ. ئادەتتە قىش ۋە ئەتىياز پەسلىدە كىشىلەرنىڭ ئېنېرگىيە يىغىشى بىلەن جىنسىي ھەۋىسى بىر قەدەر كۈچلۈك بولىدۇ، ئەمما تومۇز ئىسسىق ياز كۈنلىرىدە بەدەننىڭ تېمپېراتۇرا تەڭشەش بېسىمى سەۋەبىدىن جىنسىي ھەۋەس ۋاقىتلىق سۇسلىشىشى مۇمكىن. بۇ تەبىئىي جەريان بولۇپ، زىيادە ئەنسىرەپ كېتىشنىڭ ھاجىتى يوق.
تۆۋەندىكى نۇقتىلار جىنسىي تۇرمۇش سۈپىتىنى يۇقىرى كۆتۈرۈشتە ئىنتايىن مۇھىم:
- يېمەك-ئىچمەكتە ئاقسىل، سىنك ۋە ۋىتامىنلارغا باي يېمەكلىكلەرنى ئاساس قىلىپ، شېكەر ۋە ئاق ئۇن تائاملىرىدىن ساقلىنىش لازىم.
- ھەر كۈنى ئاز دېگەندە 30 مىنۇت ئەتراپىدا بەدەن چېنىقتۇرۇش قان ئايلىنىشنى ياخشىلاپ، تېستوستېرون سەۋىيەسىنى ئۆستۈرىدۇ.
- ئۇيقۇنىڭ سۈپىتىگە كاپالەتلىك قىلىش كېرەك، چۈنكى ئەرلىك ھورمۇنى ئاساسلىقى چوڭقۇر ئۇيقۇ جەريانىدا بىرىكىدۇ.
- خىزمەت ۋە تۇرمۇش بېسىمىنى توغرا بىر تەرەپ قىلىپ، پىسخىكىلىق ساغلاملىقنى بىرىنچى ئورۇنغا قويۇش زۆرۈر.
- دورا ئىستېمال قىلغاندا چوقۇم كەسپىي دوختۇرلارنىڭ مەسلىھەتىنى ئېلىش، ئۆز بېشىمچىلىق بىلەن دورا ئىشلەتمەسلىك كېرەك.
- تۇرمۇش مۇھىتىنىڭ ئازادە، پاكىز ۋە يورۇق بولۇشىغا ئەھمىيەت بېرىش پىسخىكىلىق جەھەتتىن جىنسىي ھەۋەسنى قوزغاشقا پايدىلىق.
جىنسىي ھەۋەسنىڭ تۆۋەنلىشى تەقدىر ئەمەس، بەلكى بەدەننىڭ بىزگە بەرگەن بىر تۈرلۈك ئاگاھلاندۇرۇش سىگنالىدۇر. بىز يۇقىرىقى ئامىللارغا دىققەت قىلىش، تۇرمۇش ئادىتىمىزنى ئۆزگەرتىش ۋە كېسەللىكلەرنى ۋاقتىدا داۋالاش ئارقىلىق، جىنسىي تۇرمۇشىمىزنى قايتىدىن ھاياتىي كۈچكە ئىگە قىلالايمىز. ساغلام بەدەن، ئازادە كەيپىيات ۋە تەڭپۇڭ ئوزۇقلىنىش سىزنىڭ جىنسىي ساغلاملىقىڭىزنىڭ ئەڭ كۈچلۈك كاپالىتىدۇر. يوشۇرۇن قاتىللارنى تونۇپ يېتىش ۋە ئۇلاردىن ۋاقتىدا ساقلىنىش ئارقىلىق، ئەرلىك غۇرۇرىڭىزنى ۋە ئائىلە بەختىڭىزنى تېخىمۇ ياخشى قوغدىيالايسىز.


