يۈرەك ساغلاملىقىنى ساقلاش زامانىۋى تۇرمۇشتىكى ئەڭ مۇھىم مەسىلىلەرنىڭ بىرى بولۇپ، ياڭاق ۋە بادام يېمەك-ئىچمەك ئارقىلىق يۈرەك قان تومۇر كېسەللىكلىرىنىڭ ئالدىنى ئېلىشتا ئالاھىدە رول ئوينايدۇ. بۇ ئىككى خىل قۇرۇق مېۋە تەركىبىدىكى تويۇنمىغان ياغ كىسلاتاسى، ۋىتامىنلار ۋە مىنېرال ماددىلار خولېستېرىننى تۆۋەنلىتىش ۋە تومۇرلارنى قوغداشتا كەم بولسا بولمايدىغان قىممەتكە ئىگە. يېقىنقى يىللاردىن بۇيانقى تىببىي تەتقىقاتلار شۇنى ئىسپاتلىدىكى، كۈندىلىك ئوزۇقلىنىش ئادىتىگە مۇۋاپىق مىقداردا ياڭاق ۋە بادامنى قوشۇپ بەرگەندە، يۈرەك كېسىلىگە گىرىپتار بولۇش خەۋپىنى كۆرۈنەرلىك دەرىجىدە تۆۋەنلەتكىلى بولىدۇ. بۇ ماقالىدە بىز بۇ ئىككى خىل تەبىئەت سوۋغىسىنىڭ يۈرەك ئۈچۈن قايسى جەھەتلەردىن پايدىلىق ئىكەنلىكى ئۈستىدە تەپسىلىي توختىلىمىز.
1. ياڭاق تەركىبىدىكى ئومېگا-3 ياغ كىسلاتاسى يۈرەك رېتىمىنى تەڭشەپ، ياللۇغلىنىشنى ئازايتىدۇ.
ياڭاق باشقا قۇرۇق مېۋىلەرگە قارىغاندا ئومېگا-3 ياغ كىسلاتاسى (بولۇپمۇ ئالفا-لىنولېنىك كىسلاتاسى) جەھەتتە ئىنتايىن مولدۇر. بۇ ماددا يۈرەك مۇسكۇللىرىنىڭ خىزمىتىنى نورماللاشتۇرۇشتا مۇھىم رول ئوينايدۇ. تەتقىقاتلاردا كۆرسىتىلىشىچە، ئومېگا-3 قان تومۇر دىۋارلىرىدىكى ياللۇغلىنىش جەريانىنى تورمۇزلاپ، تومۇرلارنىڭ قېتىشىپ قېلىشىنىڭ ئالدىنى ئالىدۇ. ياللۇغلىنىش يۈرەك قان تومۇر كېسەللىكلىرىنىڭ كېلىپ چىقىشىدىكى ئاساسلىق ئامىللارنىڭ بىرى بولغاچقا، ياڭاق ئىستېمال قىلىش سىستېمىلىق ياللۇغلىنىش كۆرسەتكۈچلىرىنى تۆۋەنلىتىشكە ياردەم بېرىدۇ. شۇنىڭ بىلەن بىر ۋاقىتتا، ئۇ يۈرەك رېتىمىنىڭ تۇيۇقسىز قالايمىقانلىشىشىنى ئازايتىپ، يۈرەك تۇتۇپ قېلىش خەۋپىنى تۆۋەنلىتىدۇ. كۈنىگە بىر نەچچە تال ياڭاق مېغىزى يېيىش يۈرەك مۇسكۇللىرىنى ئېنېرگىيە بىلەن تەمىنلەپ، قان ئايلىنىشنى راۋانلاشتۇرىدۇ.
2. بادام تەركىبىدىكى ۋىتامىن E ئوكسىدلىنىشقا قارشى تۇرۇپ، قان تومۇرلارنىڭ زەخىملىنىشىدىن ساقلايدۇ.
بادام تەبىئىي ۋىتامىن E نىڭ ئەڭ ياخشى مەنبەلىرىنىڭ بىرى بولۇپ، ئۇ ئىنتايىن كۈچلۈك ئوكسىدلىنىشقا قارشى تۇرۇش ئىقتىدارىغا ئىگە. بىزنىڭ يۈرەك قان تومۇر سىستېمىمىز ئەركىن رادىكاللارنىڭ ھۇجۇمىغا ئاسان ئۇچرايدۇ، بۇ بولسا قان تومۇرلارنىڭ قېرىشىنى ۋە تارىيىشىنى تېزلىتىدۇ. بادام تەركىبىدىكى ۋىتامىن E قان تومۇر دىۋارلىرىدىكى ھۈجەيرىلەرنى قوغداپ، ئۇلارنىڭ ئېلاستىكىلىقىنى ساقلايدۇ. بۇنىڭدىن باشقا، بادامنىڭ پوستىدىكى پولىفېنول ماددىلىرى ۋىتامىن E بىلەن بىرلىشىپ، قان تەركىبىدىكى خولېستېرىننىڭ ئوكسىدلىنىشىنى توسىدۇ. ئوكسىدلانغان خولېستېرىن قان تومۇرلارغا چاپلىشىپ، قان تومۇر تارىيىشنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدىغان ئاساسلىق سەۋەبچىدۇر. شۇڭا بادامنى پوستى بىلەن بىللە ئىستېمال قىلىش يۈرەكنى قوغداشتا تېخىمۇ يۇقىرى ئۈنۈم بېرىدۇ.
3. ياڭاق ۋە بادامنى دائىم ئىستېمال قىلىش قاندىكى زىيانلىق خولېستېرىن مىقدارىنى تۆۋەنلىتىدۇ.
يۈرەك ساغلاملىقى ئۈچۈن قاندىكى تۆۋەن زىچلىقتىكى خولېستېرىن (LDL) نى كونترول قىلىش ئىنتايىن مۇھىم. ياڭاق ۋە بادام تەركىبىدە مول بولغان تويۇنمىغان ياغ كىسلاتاسى قاندىكى پايدىلىق خولېستېرىننى ئاشۇرۇپ، زىيانلىق خولېستېرىننى تۆۋەنلىتىشكە ياردەم بېرىدۇ. كىلىنىكىلىق سىناقلاردا ئىسپاتلىنىشىچە، ھەر كۈنى مەلۇم مىقداردا قۇرۇق مېۋە يەپ بەرگەن كىشىلەرنىڭ قان تەركىبىدىكى ماي مىقدارى تېخىمۇ ساغلام سەۋىيەدە بولىدىغانلىقى مەلۇم بولغان. بۇ قۇرۇق مېۋىلەر يەنە ئۆسۈملۈك ستېروللىرىنى (Phytosterols) ئۆز ئىچىگە ئالىدىغان بولۇپ، بۇ ماددىلار ئۈچەيدىكى خولېستېرىننىڭ سۈمۈرۈلۈشىنى رىقابەت خاراكتېرلىك توسىدۇ. بۇ جەريان قان تومۇرلارنىڭ پاكىز تۇرۇشىغا ۋە يۈرەكنىڭ يۈكىنى يېنىكلىتىشكە بىۋاسىتە تۆھپە قوشىدۇ. ساغلام خولېستېرىن سەۋىيەسى يۈرەك كېسىلى ۋە مېڭە قان تومۇر كېسەللىكلىرىنىڭ ئالدىنى ئېلىشتىكى تۇنجى مۇداپىئە سېپىدۇر.
4. بۇ قۇرۇق مېۋىلەر قان تومۇر دىۋارلىرىنىڭ ئېلاستىكىلىقىنى ئاشۇرۇپ، قان بېسىمىنى تەڭشەيدۇ.
ياڭاق ۋە بادامنىڭ يەنە بىر سىرى ئۇلارنىڭ تەركىبىدىكى L-ئارگىنېن دەپ ئاتىلىدىغان ئامىنو كىسلاتاسىدۇر. بۇ ماددا بەدەندە ئازوت ئوكسىدقا ئايلىنىپ، قان تومۇرلارنى بوشىتىدۇ ۋە كېڭەيتىدۇ. قان تومۇرلارنىڭ كېڭىيىشى قان بېسىمىنى تۆۋەنلىتىپ، يۈرەكنىڭ قاننى پۈتۈن بەدەنگە پومپىلاش بېسىمىنى ئازايتىدۇ. شۇنىڭ بىلەن بىر ۋاقىتتا، بادام تەركىبىدىكى ماگنىي مىنېرالى قان تومۇرلارنىڭ قىسقىراپ كېتىشىنىڭ ئالدىنى ئېلىپ، قان ئايلىنىشنى تۇراقلاشتۇرىدۇ. يۇقىرى قان بېسىمى يۈرەك زەئىپلىشىشنىڭ ئاساسلىق سەۋەبى بولغاچقا، بۇ ئىككى خىل مېۋىنىڭ يۇقىرى ئوزۇقلۇق قىممىتى قان بېسىمىنى تەبىئىي ئۇسۇلدا كونترول قىلىشقا ياردەم بېرىدۇ. قەرەللىك ئىستېمال قىلىش قان تومۇر ئىقتىدارىنى ياخشىلاپ، يۈرەك ساغلاملىقىنى ئۇزۇن مۇددەتلىك كاپالەت بىلەن تەمىنلەيدۇ.
ياڭاق ۋە بادام پەقەتلا مەززىلىك يېمەكلىك بولۇپ قالماستىن، بەلكى يۈرەكنى قوغدايدىغان تەبىئىي «دورا» ھېسابلىنىدۇ. ئۇلارنىڭ تەركىبىدىكى خىل ئوزۇقلۇق ماددىلار خولېستېرىننى تۆۋەنلىتىش، ياللۇغنى قايتۇرۇش ۋە قان تومۇرلارنى قوغداشتا ئىنتايىن ئۈنۈملۈك. ئەمما شۇنى ئەسكەرتىش كېرەككى، بۇ قۇرۇق مېۋىلەرنىڭ ئىسسىقلىق مىقدارى يۇقىرى بولغاچقا، كۈندىلىك ئىستېمال مىقدارىنى بىر سىقىم (تەخمىنەن 30 گرام) ئەتراپىدا كونترول قىلىش كېرەك. ساغلام يېمەك-ئىچمەك ئادىتى بىلەن بىرگە ياڭاق ۋە بادامنى تاللاش، يۈرەك ساغلاملىقىڭىز ئۈچۈن تاشلانغان ئەڭ توغرا قەدەملەرنىڭ بىرىدۇر.
