بېنگالدا يېقىنقى ئالتە ھەپتە ئىچىدە قىزىل كېسىلى بىلەن يۇقۇملانغانلىقى گۇمان قىلىنغان 227 بالىنىڭ ھاياتىدىن ئايرىلغانلىقى خەۋەر قىلىندى. بېنگال سەھىيە مىنىستىرلىقىنىڭ دوكلاتىغا ئاساسلانغاندا، بۇ يۇقۇم دۆلەت مىقياسىدا جىددىي ئەھۋال شەكىللەندۈرگەن بولۇپ، يېقىنقى 24 سائەت ئىچىدىمۇ يەنە بىر بالىنىڭ قىزىل كېسىلى ئالامەتلىرى بىلەن ۋاپات بولغانلىقى جەزملەشتۈرۈلگەن.
بېنگالتىكى يۇقۇم ئەھۋالى ۋە رەسمىي سىتاتىستىكىلار
دكا تىرىبۇن (Dhaka Tribune) گېزىتىنىڭ خەۋىرىدە كۆرسىتىلىشىچە، بېنگال سەھىيە مۇلازىمەت باش ئىدارىسى (DGHS) ئېلان قىلغان رەسمىي باياناتتا، 15-مارتتىن بۇيان دۆلەت مىقياسىدا قىزىل كېسىلىگە مۇناسىۋەتلىك جەمئىي 24 مىڭ 319 بىمارنىڭ داۋالاشقا ئېلىنغانلىقى بىلدۈرۈلدى. بۇ بىمارلارنىڭ ئىچىدە 20 مىڭ 822 نەپىرى داۋالاشتىن كېيىن ساقىيىپ دوختۇرخانىدىن چىققان بولسىمۇ، ئەمما ئۆلۈم كۆرسەتكۈچىنىڭ يۇقىرى بولۇشى جەمئىيەتتە زور ئەندىشە پەيدا قىلماقتا.
مۇتەخەسسىسلەرنىڭ تەھلىل قىلىشىچە، قىزىلداق بىلەن يۇقۇملانغۇچىلارنىڭ كۆپىنچىسى بالىلار بولۇپ، يۇقۇمنىڭ تېز تارقىلىشىغا يېتەرلىك دەرىجىدە ئىممۇنىتېت كۈچىنىڭ بولماسلىقى ۋە ئالدىنى ئېلىش تەدبىرلىرىنىڭ يېتەرسىزلىكى سەۋەب بولغان. بېنگال ھۆكۈمىتى ئەھۋالنىڭ ئېغىرلىقىنى كۆزدە تۇتۇپ، 7-ئاپرېلدىن باشلاپ پۈتۈن مەملىكەت بويىچە جىددىي تۈردە ئەملەش پائالىيىتىنى باشلىدى. بۇ پائالىيەت ئاساسلىقى خەۋپ ئاستىدىكى بالىلارنى قوغداش ۋە يۇقۇمنىڭ زەنجىرىنى ئۈزۈشنى مەقسەت قىلىدۇ.
قىزىل كېسىلى دېگەن نېمە؟ ئۇ نېمە ئۈچۈن خەتەرلىك؟
قىزىل ناھايىتى تېز سۈرئەتتە تارقىلىدىغان، ۋىرۇس خاراكتېرلىك يۇقۇملۇق كېسەللىك بولۇپ، ئۇ ئاساسلىقى نەپەس يوللىرى ئارقىلىق تارقىلىدۇ. گەرچە ئۇ ئادەتتىكى كېسەللىكتەك كۆرۈنسىمۇ، ئەمما ۋاقتىدا ئالدىنى ئالمىغاندا ياكى مۇۋاپىق داۋالانمىغاندا ئۆلۈم خەۋپى ئىنتايىن يۇقىرى بولىدۇ. بېنگالدىكى 227 بالىنىڭ ئۆلۈم ۋەقەسى دەل بۇ كېسەللىكنىڭ كىچىك بالىلار ئۈچۈن قانچىلىك زىيانلىق ئىكەنلىكىنى يەنە بىر قېتىم ئىسپاتلاپ بەردى.
قىزىل كېسىلى پەقەت تېرىگە ئەسۋە چىقىرىش بىلەنلا چەكلەنمەيدۇ. ئۇ كۆپىنچە ئەھۋاللاردا ئۆپكە ياللۇغى ۋە مېڭە ياللۇغى قاتارلىق ئېغىر ئەگەشمە كېسەللىكلەرنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ. بۇ ئەگەشمە كېسەللىكلەر بالىلارنىڭ نېرۋا سىستېمىسىنى زەخىملەندۈرۈپ، مەڭگۈلۈك مېيىپلىككە ياكى تېز سۈرئەتتە ئۆلۈپ كېتىشىگە سەۋەب بولىدۇ. دۇنيا سەھىيە تەشكىلاتىنىڭ مەلۇماتىغا ئاساسلانغاندا، قىزىلداق دۇنيا مىقياسىدا ئالدىنى ئالغىلى بولىدىغان ئۆلۈملەرنىڭ ئەڭ ئاساسلىق سەۋەبلىرىنىڭ بىرىدۇر.
ئالدىنى ئېلىشنىڭ ئەڭ ئۈنۈملۈك يولى: ۋاكسىنا
تېببىي تەتقىقاتلار شۇنى كۆرسەتتىكى، قىزىل كېسىلىدىن ساقلىنىشنىڭ بىردىنبىر ۋە ئەڭ ئىشەنچلىك يولى ۋاكسىنا ئەملەشتۇر. بېنگالتا يۈز بەرگەن بۇ تراگېدىيە كىشىلەرگە ۋاكسىنىنىڭ مۇھىملىقىنى يەنە بىر قېتىم ئەسكەرتتى. ۋاكسىنا بالىلارنىڭ ئىممۇنىتېت سىستېمىسىنى كۈچەيتىپ، ۋىرۇسقا قارشى تۇرۇش ئىقتىدارىنى يېتىلدۈرىدۇ. ئەگەر بىر جەمئىيەتتە ئەملىنىش نىسبىتى يۇقىرى بولسا، «توپلام ئىممۇنىتېت كۈچى» شەكىللىنىپ، يۇقۇمنىڭ تارقىلىشى تۇيۇقسىز توختايدۇ.
بېنگال ھۆكۈمىتىنىڭ 7-ئاپرېلدىكى قارارىدىن كېيىن، مىڭلىغان سەھىيە خادىملىرى يېزا-قىشلاقلارغىچە بېرىپ بالىلارغا ئەملەش ئېلىپ بارماقتا. بۇ خىل جىددىي ئەھۋال ئاستىدا، ئاتا-ئانىلارنىڭ ھەمكارلىشىشى ئىنتايىن مۇھىم. بالىلارنىڭ سالامەتلىكىنى قوغداشتا، ۋاكسىنىدىن قورقماسلىق، ئەكسىچە ئۇنى ئەڭ كۈچلۈك قالقان سۈپىتىدە قوبۇل قىلىش كېرەك. نۇرغۇن تەرەققىي قىلىۋاتقان دۆلەتلەردە ئۇچۇر يەتكۈزۈشتىكى قىيىنچىلىقلار ۋە خاتا چۈشەنچىلەر سەۋەبىدىن ۋاكسىنا ئەملەش نىسبىتى تۆۋەنلەپ كەتكەن بولۇپ، بۇ خىل يۇقۇملىنىش ۋەقەلىرىنىڭ كۆپىيىشىگە يول ئاچماقتا.
