ئاڭلاش قابىلىيىتى ئىنسانلارنىڭ تاشقى دۇنيا بىلەن ئالاقە قىلىشى، مەلۇمات قوبۇل قىلىشى ۋە ئىجتىمائىي تۇرمۇشقا سىڭىشىشىدىكى ئەڭ مۇھىم سېزىم ئەزالىرىنىڭ بىرىدۇر. بۈگۈنكى زامان تۇرمۇشىدا شاۋقۇن-سۈرەننىڭ كۆپىيىشى، تېخنىكا مەھسۇلاتلىرىنىڭ كەڭ قوللىنىلىشى بىلەن بىرگە، قۇلاق ساغلاملىقىغا كېلىدىغان تەھدىتلەرمۇ كۈنسېرى ئېشىۋاتىدۇ. كۆپىنچە كىشىلەر ئاڭلاش ئىقتىدارىدا كۆرۈنەرلىك مەسىلە چىقمىغۇچە قۇلىقىنى ئاسراشقا ئەھمىيەت بەرمەيدۇ، ئەمما نۇرغۇنلىغان ئاڭلاش توسالغۇلىرىنىڭ ئالدىنى ئاددىي ئالدىنى ئېلىش تەدبىرلىرى ئارقىلىق ئالغىلى بولىدۇ. بۇ ماقالىدە بىز كۈندىلىك تۇرمۇشتا قۇلاقنى قانداق ئۈنۈملۈك ئاسراش ۋە ئاڭلاش قابىلىيىتىنى ساقلاپ قېلىش توغرىسىدا سەككىز مۇھىم تەكلىپنى ئوتتۇرىغا قويىمىز.
1) يۇقىرى ئاۋازلىق مۇھىتتىن ۋە تىڭشىغۇچنى ئۇزاق ئىشلىتىشتىن ساقلىنىڭ.
بۇ قۇلاق ئاسراشتىكى ئەڭ مۇھىم قائىدە ھېسابلىنىدۇ. ئەگەر سىز تىڭشىغۇچتا مۇزىكا ئاڭلاشنى ياخشى كۆرسىڭىز، ئاۋاز مىقدارىنى ئەڭ يۇقىرى چەكنىڭ %60 تىدىن ئاشۇرۇۋەتمەسلىكىڭىز ھەمدە ئۇدا بىر سائەتتىن ئارتۇق ئاڭلىماسلىقىڭىز تەۋسىيە قىلىنىدۇ. يۇقىرى ئاۋاز قۇلاق ئىچىدىكى نازۇك نېرۋا ھۈجەيرىلىرىگە زىيان يەتكۈزۈپ، ئەسلىگە كەلمەس ئاڭلاش توسالغۇسى پەيدا قىلىشى مۇمكىن. شاۋقۇننىڭ زىيىنى ئاستا-ئاستا جۇغلىنىدىغان بولغاچقا، ئۇزۇن مۇددەت يۇقىرى ئاۋازغا دۇچ كېلىش قۇلاقنىڭ قېرىشىنى تېزلىتىۋېتىدۇ.
2) شاۋقۇنلۇق خىزمەت ئورۇنلىرىدا قۇلاق توسۇقۇچ ئىشلىتىشنى ئادەتكە ئايلاندۇرۇڭ.
ئەگەر سىز زاۋۇت، قۇرۇلۇش مەيدانى ياكى ناھايىتى شاۋقۇنلۇق مۇھىتتا ئىشلىسىڭىز، مەخسۇس قۇلاق قوغداش سايمانلىرىنى ئىشلىتىشىڭىز زۆرۈر. ئۇزۇن مۇددەتلىك ماشىنا ئاۋازى ياكى تۇيۇقسىز چىققان پارتلاش ئاۋازلىرى قۇلاق پەردىسىگە بېسىم ئېلىپ كېلىدۇ. تەتقىقاتلارغا ئاساسلانغاندا، 85 دېتسىبېلدىن يۇقىرى شاۋقۇن قۇلاققا زىيانلىق دەپ قارىلىدۇ. شۇڭا، كەسپىي قوغداش سايمانلىرىنى ئىشلىتىش سىزنىڭ كەلگۈسىدىكى ئاڭلاش سۈپىتىڭىزگە كاپالەتلىك قىلىدۇ.
3) قۇلاقنى تازىلايمەن دەپ ئىچىگە قاتتىق تاياقچە تىقماڭ.
نۇرغۇن كىشىلەر پاختىلىق تاياقچە بىلەن قۇلاق ئىچىنى تازىلاشنى ياخشى كۆرىدۇ، ئەمما بۇ ئىنتايىن خەتەرلىك ئادەت. قۇلاق كىرى ئۆزىنى قوغداش ۋە تازىلاش ئىقتىدارىغا ئىگە بولۇپ، ئۇنى سىرتقا ئىتتىرىپ چىقىرىدۇ. تاياقچە ئىشلەتكەندە كىرنى تېخىمۇ ئىچىگە ئىتتىرىپ قويۇپ، ئاڭلاش يولىنى توسۇپ قويۇشىڭىز ياكى قۇلاق پەردىسىنى تېشىۋېتىشىڭىز مۇمكىن. ئەگەر قۇلىقىڭىزدا كىر جۇغلىنىپ بىئارام قىلسا، كەسپىي دوختۇرغا كۆرۈنۈپ تازىلاتقىنىڭىز ئەڭ بىخەتەر.
4) قۇلاقنى قۇرۇق تۇتۇشقا ئەھمىيەت بېرىڭ.
قۇلاق ئىچىدىكى نەملىك باكتېرىيە ۋە زەمبۇرۇغلارنىڭ كۆپىيىشىگە مۇۋاپىق شارائىت يارىتىپ بېرىدۇ. سۇ ئۈزگەندە ياكى يۇيۇنغاندا قۇلاققا سۇ كىرىپ كەتسە، قۇلاق يولى ياللۇغلىنىپ «سۇ ئۈزگۈچىلەر قۇلاق كېسىلى» كېلىپ چىقىشى مۇمكىن. شۇڭا يۇيۇنۇپ بولغاندىن كېيىن، يۇمشاق لۆڭگە بىلەن قۇلاقنىڭ سىرتقى قىسمىنى قۇرۇتۇش، ئەگەر سۇ كىرىپ كەتكەن بولسا، بېشىڭىزنى يانغا قىڭغايتىپ سۇنى چىقىرىۋېتىش كېرەك.
5) شاۋقۇندىن كېيىن قۇلاققا ئارام بېرىش پۇرسىتى يارىتىپ بېرىڭ.
ئەگەر سىز توي-تۆكۈن، ناخشا كېچىلىكى ياكى باشقا شاۋقۇنلۇق سورۇنلاردا بىر نەچچە سائەت تۇرغان بولسىڭىز، ئۇنىڭدىن كېيىن قۇلىقىڭىزغا كەمىدە 16 سائەت ئارام بېرىشىڭىز كېرەك. قۇلاق نېرۋىلىرى ھارغىنلىقنى تۈگىتىش ئۈچۈن جىمجىت مۇھىتقا ئېھتىياجلىق بولىدۇ. دائىم شاۋقۇن-سۈرەن ئىچىدە ياشايدىغان كىشىلەرنىڭ ئاڭلاش ئىقتىدارى جىمجىت مۇھىتتىكى كىشىلەرگە قارىغاندا تېز تۆۋەنلەپ كېتىدۇ.
6) دورا ئىشلەتكەندە قۇلاققا زىيانلىق تەرەپلىرى بار-يوقلۇقىغا دىققەت قىلىڭ.
بەزى كۈچلۈك ئانتىبىيوتىكلار، راكقا قارشى دورىلار ھەتتا كۆپ مىقداردىكى ئاسپىرىن قۇلاققا زەھەرلىك تەسىر كۆرسىتىشى مۇمكىن. بۇ خىل دورىلار «قۇلاققا زەھەرلىك دورىلار» دەپ ئاتىلىدۇ. ئەگەر يېڭى بىر دورىنى ئىشلىتىشكە باشلىغاندا قۇلىقىڭىز غوڭۇلداپ قالسا ياكى ئاڭلىشىڭىز تۇيۇقسىز ئۆزگىرىپ قالسا، دەرھال دوختۇر بىلەن مەسلىھەتلىشىڭ. دورا ئىشلىتىشتە چوقۇم دوختۇرنىڭ كۆرسەتمىسىگە ئەمەل قىلىش قۇلاقنى قوغداشنىڭ بىر قىسمىدۇر.
7) ساغلام تۇرمۇش ئادىتىنى يېتىلدۈرۈش ئارقىلىق قۇلاقنىڭ قان ئايلىنىشىنى ياخشىلاڭ.
قۇلاقنىڭ ئىچكى قىسمىدىكى نازۇك قىل قان تومۇرلار بەدەننىڭ قان ئايلىنىش ئەھۋالىغا ناھايىتى سەزگۈر بولىدۇ. دائىملىق چېنىقىش، قان بېسىمىنى نورمال تۇتۇش ۋە تاماكا چەكمەسلىك قۇلاق ساغلاملىقى ئۈچۈن پايدىلىق. تاماكا چېكىش قۇلاققا بارىدىغان قان مىقدارىنى ئازايتىپ، ئاڭلاش نېرۋىلىرىنىڭ زەخىملىنىشىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ. شۇڭا، ساغلام يېمەك-ئىچمەك ۋە تۇرمۇش ئادىتى پۈتۈن بەدەن بىلەن بىرگە قۇلاقنىمۇ ئاسرايدۇ.
8) قەرەللىك تەكشۈرتۈش ئارقىلىق ئاڭلاش ئىقتىدارىڭىزدىكى ئۆزگىرىشلەرنى كۆزىتىپ تۇرۇڭ.
ئاڭلاش ئىقتىدارىنىڭ تۆۋەنلىشى كۆپىنچە ئەھۋالدا بىلىنەر-بىلىنمەس باشلىنىدۇ. قەرەللىك ھالدا ئاڭلاش سىنىقى ئۆتكۈزۈپ تۇرۇش، مەسىلىنى بالدۇر بايقىشىڭىزغا ياردەم بېرىدۇ. بولۇپمۇ ياشانغانلار، شاۋقۇنلۇق مۇھىتتا ئىشلەيدىغانلار ياكى ئائىلىسىدە ئاڭلاش توسالغۇسى بار كىشىلەر يىلىدا بىر قېتىم قۇلىقىنى تەكشۈرتۈپ تۇرۇشى لازىم. بالدۇر بايقالغان مەسىلىلەرنى داۋالاش ۋە باشقۇرۇش تېخىمۇ ئاسان بولىدۇ.
قۇلاقنى ئاسراش پەقەت بىرلا قېتىملىق تىرىشچانلىق ئەمەس، بەلكى بىر خىل تۇرمۇش ئادىتىدۇر. شاۋقۇندىن يىراق تۇرۇش، قۇلاق تازىلىقىغا ئىلمىي يوسۇندا دىققەت قىلىش ۋە تۇرمۇش رېتىمىنى تەڭشەش ئارقىلىق، بىز ئۆمۈر بويى ساغلام بىر جۈپ قۇلاققا ئىگە بولالايمىز. ئەگەر قۇلىقىڭىزدا غوڭۇلداش، ئاڭلاش تۆۋەنلەش ياكى ئاغرىش ئالامەتلىرى كۆرۈلسە، دەرھال دوختۇرغا كۆرۈنۈشنى ئۇنتۇپ قالماڭ.
