نۇرمەمەت دوختۇر

ھازىرقى جەمئىيەتتە ،جىنسىي ساغلاملىق مەسىلىسى بارغانسېرى دىققەت - ئېتىبارنى قوزغىماقتا ،بولۇپمۇ ئەيدىز ( HIV ) بىلەن مۇناسىۋەتلىك خەۋپ - خەتەر ئىچىدىكى مۇھىم بىر نۇقتا بولۇپ قالماقتا. ھەر قېتىم قوغداش تەدبىرى بولمىغان جىنسىي مۇناسىۋەت يۈز بەرگەندىن كېيىن، نۇرغۇن كىشىلەر ئۆزىدە ئەيدىز كېسىلى بىلەن يۇقۇملاندىمۇ؟دېگەن گۇمان ۋە ئەندىشە پەيدا بولىدۇ. يۇقۇملانغان ياكى يۇقۇملانمىغانلىقىغا قانداق ھۆكۈم قىلىشنى بىلىۋالغاندا، زۆرۈر بولمىغان ۋەھىمىنى ئازايتىپلا قالماي، يەنە ۋاقتىدا توغرا تەدبىر قوللىنىپ ئۆزىنى ۋە باشقىلارنى قوغدىغىلى بولىدۇ.

كىبدىك ئۇۋىسىنىڭ نەملىكى ۋە سېسىق پۇرىقىنى كۆپ خىل سەۋەبلەر كەلتۈرۈپ چىقارغان بولۇشى مۇمكىن، بۇ يۇقۇملىنىش، زىيادە تەرلەش، ھورمۇننىڭ تەڭپۇڭسىزلىقى قاتارلىقلارنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ.

نۇرغۇن ياشانغانلار يېشىنىڭ چوڭىيىشىغا ئەگىشىپ، جىگەر، بۆرەك ئىقتىدارى چېكىنىدۇ، ئاستا خاراكتېرلىك يۇقۇملىنىش كۆپ سالماقنى ئىگىلەيدۇ، ساغلاملىق بىلىملىرىنىڭ ئومۇملىشىشىغا ئەگىشىپ، بارغانسېرى كۆپلىگەن ياشانغانلار دائىم ئانتىبىيوتىك دورىلارنى ئىستېمال قىلىش ئارقىلىق بەدىنىنى تەڭشەيدۇ.

بالىلار كېسەللىكلىرى بۆلۈمى مېدىتسىنادىكى بىر مەخسۇس بۆلۈم بولۇپ، مەخسۇس يېڭى تۇغۇلغان بوۋاقلار، بوۋاقلار، بالىلار ۋە ياش - ئۆسمۈرلەرنىڭ ئۆسۈپ يېتىلىشى، ساغلاملىقى، كېسەلگە دىئاگنوز قويۇش ۋە داۋالاشنى تەتقىق قىلىدۇ. بالىلار كېسەللىكلىرى دوختۇرلىرى بالىلارنىڭ ئوخشاش بولمىغان ئۆسۈش باسقۇچىدىكى فىزىيولوگىيەلىك ۋە پىسخىكىلىق ئالاھىدىلىكىنى چۈشىنىپلا قالماي، يەنە چوڭلارغا ئوخشاش بولمىغان كېسەللىك ئىپادىسى ۋە داۋالاش ئىنكاسىغا تاقابىل تۇرۇشى كېرەك. بالىلار بۆلۈمىنىڭ يادرولۇق ۋەزىپىسى بالىلارنىڭ ساغلاملىقىنى قوغداپ، ئۇلارنىڭ نورمال ئۆسۈپ يېتىلىشىنى ئىلگىرى سۈرۈشتىن ئىبارەت.

كۆپ ھەرىكەت قىلىشتىن باشقا، مۇۋاپىق غىزالىنىشمۇ ئورۇقلاشنىڭ ئۈنۈملۈك ئۇسۇللىرىنىڭ بىرى. كۈندىلىك تۇرمۇشىمىزدا، بىز دائىم «ياغسىزلاندۇرۇلغان سۈت ئىچسە ئورۇقلايدۇ»، «قېتىق ئىچسە ئورۇقلىغىلى بولىدۇ» دېگەندەك سۆزلەرنى ئاڭلاپ تۇرىمىز، بۇ قاراشلارنىڭ راستتىنلا ئىلمىي ئاساسى بارمۇ؟

سۈيدۈك قىسقۇچى مۇسكۇل رېفلېكسىنىڭ يوقىلىشى سۈيدۈك چىقىرىش جەريانىدا، سۈيدۈك يولى قورۇغۇچى مۇسكۇلىنى قىسىش ئىقتىدارىنىڭ ئاجىزلىشىشى ياكى يوقىلىشىنى كۆرسىتىدۇ. ئۇنىڭ سەۋەبىنى چۈشىنىش، تەكشۈرۈش ۋە دىئاگنوز قويۇش ئۇسۇلى ھەمدە داۋالاش ئۇسۇلى بۇ خىل ئەھۋالنى ۋاقتىدا پەرقلەندۈرۈش ۋە بىر تەرەپ قىلىشتا ئىنتايىن مۇھىم.

ئوڭ تەرەپ ئۈستۈنكى قورساق قىسمىنىڭ تۇيۇقسىز مۇجۇپ ئاغرىشىنى كۆپ خىل سەۋەبلەر كەلتۈرۈپ چىقارغان بولۇشى مۇمكىن.

ئائىلە مۇھىتىنىڭ پاكىزلىقىنى ساقلاپ، ھەر كۈنى ھاۋا ئالماشتۇرۇپ، كىيىم-كېچەكلەرنى ئاپتاپقا سېلىش كېرەك. ھەر بىر ئائىلە ئەزاسىنىڭ لۆڭگىسى، چىش چوتكىسى قاتارلىق شەخسىي تازىلىق بۇيۇملىرىنى ئايرىپ قويۇش كېرەك.

سۆڭەك بۆلۈمى بەدەننىڭ سۆڭەك، بوغۇم، مۇسكۇل، تارىمۇش قاتارلىق قىسىملاردىكى كېسەللىك ئالامەتلىرىگە دىئاگنوز قويۇش، داۋالاش ۋە ئالدىنى ئېلىشقا دائىر ئىشلارنى قىلىدىغان بۆلۈم. سۆڭەك كېسەللىكلىرى دوختۇرلىرى ھەر خىل سۆڭەك كېسەللىكلىرى مەسىلىلىرىنى بىر تەرەپ قىلىدۇ، جاراھەت خاراكتېرلىك سۇنۇقتىن تارتىپ ئاستا خاراكتېرلىك بوغۇم كېسەللىكلىرىگىچە، بىمارلارنىڭ ئىقتىدارىنى ئەسلىگە كەلتۈرۈش ۋە تۇرمۇش سۈپىتىنى ياخشىلاشقا مەركەزلىشىدۇ. سۆڭەك كېسەللىكلىرى بۆلۈمىنىڭ داۋالاش ئۇسۇلى مۇتەئەسسىپ داۋالاش ( مەسىلەن، فىزىكىلىق داۋالاش ۋە دورا بىلەن داۋالاش ) ۋە ھەر خىل ئوپېراتسىيىلىق داۋالاشنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ.

ھازىرقى زامان دوختۇرخانىلىرىدا، ھەر خىل بۆلۈملەر ئورتاق ھەمكارلىشىپ، بىمارلارنى ئومۇميۈزلۈك داۋالاش مۇلازىمىتى بىلەن تەمىنلەيدۇ. ھەر بىر بۆلۈم ئۆزىگە خاس ئالاھىدىلىكى ۋە دائىرىسىدە بىمارلارغا دىئاگنوز قويۇش، داۋالاش ئېلىپ بارىدۇ. تۆۋەندە دوختۇرخانىدا ئەڭ كۆپ ئۇچرايدىغان بۆلۈملەرنىڭ ئىسىملىرى ۋە تونۇشتۇرۇلۇشى بېرىلگەن بولۇپ، جىددىي قۇتقۇزۇش بۆلۈمى، ئىچكى بۆلۈم، بالىلار بۆلۈمى، تاشقى بۆلۈم قاتارلىقلارنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ.