نۇرمەمەت دوختۇر

جىنسىي تۇرمۇش سۈپىتىنىڭ يۇقىرى-تۆۋەن بولۇشى نۇرغۇن تاشقى ئامىللارغا باغلىق بولسىمۇ، ئەمما ئۇنىڭ ئەڭ يادرولۇق ئاساسى ئىشەنچ تۇيغۇسى ھېسابلىنىدۇ. جۈپلەر ئوتتۇرىسىدا چوڭقۇر ئىشەنچ بولمىسا، جىسمانىي يېقىنلىق يۈزەكى بولۇپ قالىدۇ ۋە ئۇزۇن مۇددەتلىك جىنسىي بەختكە ئېرىشىش تەس بولىدۇ.

قۇلاق كىرى ساغلاملىق ئۈچۈن زۆرۈر بولغان تەبىئىي قوغدىغۇچى ماددا بولۇپ، ئۇنى زىيادە تازىلاش قۇلاق يولىغا زىيان يەتكۈزۈپ ياللۇغلىنىشنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ.

بالىلارنىڭ تەبىئەت بىلەن ئۇچرىشىشى، بولۇپمۇ لاي ۋە تۇپراق بىلەن ئوينىشى، زامانىۋى تېببىي تەتقىقاتلاردا ئۇلارنىڭ ساغلاملىقى ئۈچۈن ئىنتايىن پايدىلىق دەپ قارالماقتا. گەرچە كۆپىنچە ئاتا-ئانىلار مىكروبلاردىن ئەنسىرەپ بالىلىرىنى توپا-چاڭدىن نېرى تۇتۇشقا تىرىشسىمۇ، ئەمما بۇ جەريان بالىلارنىڭ ئىممۇنىتېت سىستېمىسى نى چېنىقتۇرىدىغان تەبىئىي بىر جەرياندۇر.

ئاياللارنىڭ بەدىنى بالاغەت يېشىدىن تارتىپ ھەيز كېسىلىش دەۋرىگىچە مۇرەككەپ فىزىئولوگىيەلىك ئۆزگىرىشلەرنى باشتىن كەچۈرىدۇ. بۇ ئۆزگىرىشلەر جىنسىي ئەزالارنىڭ تاشقى قىياپىتى، قۇرۇلمىسى ۋە ئومۇمىي ساغلاملىق ھالىتىگە بىۋاسىتە تەسىر كۆرسىتىدۇ. بۇ ماقالىدە ياشنىڭ چوڭىيىشىغا ئەگىشىپ يۈز بېرىدىغان فىزىئولوگىيەلىك جەريانلار ۋە تىببىي تەۋسىيەلەر تەپسىلىي بايان قىلىنىدۇ.

تېببىي چوڭ سانلىق مەلۇمات زامانىۋى ساقلىقنى ساقلاش سىستېمىسىدا ئىنتايىن مۇھىم بولۇپ، ئۇ تېببىي خاتىرىلەر ۋە ئىرسىيەت ئۇچۇرلىرىنى ئانالىز قىلىش ئارقىلىق كېسەللىكلەرنى تېخى ئالامەت بەرمەيلا بايقاشقا ۋە ئۈنۈملۈك ئالدىنى ئېلىشقا ياردەم بېرىدۇ.

سۇ ئىنسان بەدىنىنىڭ ئاساسلىق تەركىبىي قىسمى بولۇپ، ئۇنىڭ سۈپىتى ھۈجەيرە ئالماشتۇرۇش، زەھەر تازىلاش ۋە ئەزالارنىڭ ئىقتىدارىغا بىۋاسىتە تەسىر كۆرسىتىدۇ. سۈپەتسىز سۇ ئىستېمال قىلىش كەلگۈسىدە ئاستا خاراكتېرلىك كېسەللىكلەرنىڭ كېلىپ چىقىشىدىكى ئاساسلىق ئامىللارنىڭ بىرىدۇر.

جىنسىي تۇرمۇشتىكى «كۆڭۈلدىكىدەك بولماسلىق» ئەندىشىسى نۇرغۇن كىشىلەردە كۆرۈلىدىغان پىسخىكىلىق توسالغۇ بولۇپ، ئۇ جىنسىي مۇناسىۋەت جەريانىدا زىيادە جىددىيلىشىش، ئۆزىدىن گۇمانلىنىش ۋە جىسمانىي ئىقتىدارنىڭ تۆۋەنلىشىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ. بۇ ئەھۋالنى توغرا چۈشىنىش، جۈپلەر ئوتتۇرىسىدىكى ئالاقىنى كۈچەيتىش ۋە پىسخىكىلىق يۆتكىلىش ئارقىلىق ئەسلىگە كەلتۈرۈش مۇمكىن.

ئۆسمۈرلۈك دەۋرى جىسمانىي ۋە روھىي تەرەققىياتنىڭ ئەڭ ھالقىلىق باسقۇچى بولۇپ، بۇ مەزگىلدىكى ئۇيقۇسىزلىق ئۆسمۈرلەرنىڭ ساغلاملىقىغا جىددىي تەھدىت ئېلىپ كەلمەكتە. بۇ ماقالىدە ئۆسمۈرلەردىكى ئۇيقۇسىزلىقنىڭ سەۋەبلىرى ۋە ئۇنىڭ ئۆگىنىش ئۈنۈمىگە كۆرسىتىدىغان سەلبىي تەسىرلىرى تەپسىلىي تەھلىل قىلىنىدۇ.

بۈگۈنكى زامانىۋى تۇرمۇشتا، بىز كۆپىنچە ۋاقتىمىزنى يېپىق ۋە ئىسسىقلىق بىلەن تەمىنلەنگەن ئۆيلەردە ئۆتكۈزىمىز. ئەمما نۇرغۇنلىغان تېببىي تەتقىقاتلار شۇنى كۆرسەتتىكى، ياشاش مۇھىتىدىكى تېمپېراتۇرىنى سەل تۆۋەنرەك تۇتۇش ئىنسانلارنىڭ سالامەتلىكىگە، بولۇپمۇ ئۇزۇن ئۆمۈر كۆرۈشىگە زور تەسىر كۆرسىتىدىكەن. تۆۋەن تېمپېراتۇرا بەدەننىڭ ئىچكى تەڭشەش مېخانىزملىرىنى جانلاندۇرۇپ، ھۈجەيرىلەرنىڭ قېرىشىنى ئاستىلىتىدۇ.

جىنسىي يۇقۇملۇق كېسەللىكلەر ھامىلىدارلىق جەريانىدا ئانا ۋە ھامىلىنىڭ ساغلاملىقىغا ئېغىر خەۋپ ئېلىپ كېلىدىغان تىببىي مەسىلە بولۇپ، بۇ خىل كېسەللىكلەرنى بالدۇر بايقاش ۋە داۋالاش بوۋاقنىڭ نورمال يېتىلىشى ئۈچۈن ئىنتايىن مۇھىم.