نۇرمەمەت دوختۇر

بالىلارنىڭ ساغلام ئۆسۈپ يېتىلىشىدە ئىممۇنىتېت سىستېمىسى بىرىنچى مۇداپىئە لىنىيىسى ھېسابلىنىدۇ. بولۇپمۇ يېقىنقى يىللاردا مۇھىتنىڭ ئۆزگىرىشى ۋە كېسەللىكلەرنىڭ كۆپىيىشىگە ئەگىشىپ، ئاتا-ئانىلار بالىلىرىنىڭ كېسەلگە قارشى تۇرۇش ئىقتىدارىنى قانداق ئۆستۈرۈش مەسىلىسىگە كۆپرەك كۆڭۈل بۆلمەكتە. تەبىئىي ئۇسۇللار ئارقىلىق بالىنىڭ بەدەن قارشىلىق كۈچىنى ئاشۇرۇش ئۇزۇن مۇددەتلىك ساغلاملىق ئۈچۈن ئىنتايىن مۇھىم.

تېببىي پەن-تېخنىكىنىڭ تېز سۈرئەتتە تەرەققىي قىلىشىغا ئەگىشىپ، ئىنسانىيەتنىڭ كېسەللىكلەرگە قارشى تۇرۇش ۋە سالامەتلىكنى ئەسلىگە كەلتۈرۈش ئۇسۇللىرىدا تۈپتىن بۇرۇلۇش بولماقتا. بۈگۈنكى كۈندە بىز «نانو تېخنىكىسى» دېگەن سۆزنى كۆپ ئاڭلاۋاتىمىز، ئەمما بۇ تېخنىكىنىڭ تېببىي ساھەدىكى قوللىنىلىشى، خۇسۇسىيەن نانو روبوتلارنىڭ بارلىققا كېلىشى، كەلگۈسى تېببىي ئىلمىنىڭ تاش تېشى ھېسابلىنىدۇ. نانو روبوتلار بولسا كۆز بىلەن كۆرگىلى بولمايدىغان دەرىجىدە كىچىك، ئادەم بەدىنىنىڭ ئىچكى قىسمىدا ھۈجەيرە سەۋىيىسىدە مەشغۇلات قىلالايدىغان ئىلغار ماشىنىلاردۇر.

نۇرغۇن كىشىلەر جىنسىي يول ئارقىلىق يۇقىدىغان كېسەللىكلەرنى پەقەت ۋاقىتلىق ئالامەتلەرنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدىغان مەسىلە دەپ قارايدۇ. ئەمما، ئەگەر بۇ خىل يۇقۇملىنىشلار ۋاقتىدا بايقالماي ئۇزۇن مۇددەت داۋاملاشسا، ئۇلار ئادەم بەدىنىدىكى ھۈجەيرىلەرنىڭ قۇرۇلمىسىنى ئۆزگەرتىپ، راك كېسىلى خەۋپىنى تۇغدۇرىدۇ.

چاينى بەك قايناق ئىچىش قىزىلۆڭگەچنىڭ شىللىق پەردىسىنى ئۈزلۈكسىز كۆيدۈرۈپ، ھۈجەيرىلەرنىڭ بىنورمال ئەسلىگە كېلىشىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ، بۇ جەريان ۋاقىتنىڭ ئۆتۈشى بىلەن قىزىلۆڭگەچ راكىغا ئايلىنىش خەۋپىنى زور دەرىجىدە ئاشۇرۇۋېتىدۇ.

تاماقتىن كېيىن دەرھال چېنىقىش بەدەندىكى قان ئايلىنىشنىڭ ھەزىم قىلىش سىستېمىسى بىلەن مۇسكۇللار ئارىسىدا تالىشىشىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىپ، يۈرەكنىڭ خىزمەت بېسىمىنى ئاشۇرۇۋېتىدۇ ۋە ساغلاملىققا خەۋپ يەتكۈزىدۇ.

ئاياللارنىڭ جىنسىي يول ساغلاملىقى پەقەت ئايالنىڭ ئۆزىگە باغلىق بولماستىن، بەلكى جۈپتىنىڭ تازىلىق ئادىتى بىلەنمۇ زىچ مۇناسىۋەتلىك. ئەرلەردىكى بەزى باكتېرىيە ۋە مىكرو ئورگانىزملار جىنسىي مۇناسىۋەت جەريانىدا ئاياللارنىڭ جىنسىي يولىدىكى تەڭپۇڭلۇقنى بۇزۇپ، يۇقۇملىنىشنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ.

بالىلارنىڭ بەدەن قۇرۇلمىسى ۋە ئەزا ئىقتىدارى چوڭلارغا قارىغاندا تېخىمۇ نازۇك بولۇپ، چوڭلارنىڭ دورىسىنى مىقدارىنى ئازايتىپ بالىلارغا بېرىش ئېغىر زەھەرلىنىش ۋە ئەزا زەخىملىنىشنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ.

ئېغىز بوشلۇقى ساغلاملىقى ئومۇمىي بەدەن ساغلاملىقىنىڭ مۇھىم بىر قىسمى، ئەمما نۇرغۇن كىشىلەر چىشنى قانچە كۈچەپ سۈركەپ چوتكىلىسا، چىش شۇنچە پاكىز بولىدۇ دەپ خاتا چۈشىنىۋالىدۇ. ئەمەلىيەتتە، چىش چوتكىلىغاندا زىيادە كۈچ ئىشلىتىش چىشنى پاكىزلىغاندىن كۆرە، ئېغىز بوشلۇقىدىكى نازۇك توقۇلمىلارغا، خۇسۇسىيەتەن چىش مىلىكىگە ئېغىر زىيانلارنى ئېلىپ كېلىدۇ.

سۆزنەك كېسىلى نېيسېرىيە سۆزنەك باكتېرىيەسى كەلتۈرۈپ چىقىرىدىغان يۇقۇملۇق كېسەللىك بولۇپ، ۋاقتىدا داۋالانمىسا ئەر-ئاياللاردا پۇشتسىزلىق، ئاستا خاراكتېرلىك داس بوشلۇقى ئاغرىقى ۋە باشقا ئەزالارنىڭ ياللۇغلىنىشىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ. بۇ ماقالىدە سۆزنەك كېسىلىنى داۋالىماسلىقنىڭ ئېغىر تىببىي ئاقىۋەتلىرى تەپسىلىي بايان قىلىنىدۇ.

نۇرغۇن كىشىلەر دېڭىز قىرغىقىدا دەم ئالغاندا، ئەگەر جاراھەت بولسا دېڭىز سۈيىگە تەگكۈزسە تېز ساقىيىدۇ دەپ قارايدۇ. لېكىن بۇ بىر خەتەرلىك قاراش بولۇپ، دېڭىز سۈيىدىكى باكتېرىيەلەر ئېغىر يۇقۇملىنىشنى كەلتۈرۈپ چىقىرىشى مۇمكىن.