ئانا سەھىپەئاساسىي بىلىملەرفىزىئولوگىيەخروموسوم دىگەن نىمە؟ نىمە روللىرى بار؟

خروموسوم دىگەن نىمە؟ نىمە روللىرى بار؟

     + چوڭ خەت | - كىچىك خەت

خروموسوم chromosome 染色体

ھۈجەيرە يادروسى ئىچىدە ئىنسانلارنىڭ 46 تال يەنى 23 جۈپ خىروموسوم بار، ئانا تەرەپتىن 23نى ئالىدۇ، دادا تەرەپتىن 23نى ئالىدۇ. بىرلىشىپ 23 جۈپ بولىدۇ. بۇلار ھۈجەيرە يادروسى ئىچىدە بولىدۇ. بۇ خروموسوملاردا بىزنىڭ ئادەم بەدىنىنىڭ شەكلى، جىنسىي، چاچ رەڭگى، …. قاتارلىقلارنى بەلگىلەيدىغان د ن ئا رىمىز بار.

DNA قوش بۇرما شەكىلدىكى ئۇچۇر ئامبىرى دەپ چۈشەنسەڭلار بولىدۇ.  پۈتۈن بەدەننىڭ قانداق بولۇشىنى قارار قىلىدىغان ئامبار.

RNA بولسا مۇشۇ د ن ئا ئامبىرىدىن ئېلىنغان كىچىك بىر ئۇچۇر قىسمى.

يەنى، سىز بىر ئىشەك ھارۋىسى قۇراشتۇرماقچى بولدىڭىز.  ئاۋۋال كىتاپخانىغا باردىڭىز، كىتاپخانىنى خروموسوم دەپ چۈشىنىڭ. بۇ كىتاپخانىدا ھەرخىل ھارۋىنى قۇراشتۇرىدىغان بىر كىتاپنى تاپتىڭىز. ھەم بۇ كىتاپنىڭ ئىچىدىكى 30،31،32 ئىنجى بەتتىكىلىرى دەل شۇ ئىشەك ھارۋىسىنى قوراشتۇرىدىغان قىسىمكەن. بۇنى گېن دەپ چۈشىنىڭ. بۇ كىتاپنىڭ ھەممىسىنى كونا چاغاتاي يېزىقتا يېزىپتۇ. بۇ يېزىقنى د ن ئا دەپ چۈشىنىڭ. سىز بۇ 3 بەت مەزموننى بىر ۋاراق قەۋەزگە ئۇيغۇرچە كونا يېزىقتا كۆچۈرۋېلىپ چىقتىڭىز. بۇ ئۇيغۇرچە يېزىقتىكى قەۋەز ر ن ئا بولىدۇ. ئاندىن ھويلىڭىزدا ئېشەك ھارۋىسىنى قۇراشتۇردىڭىز، يەنى ئاقسىلنى ئىشلەپ چىقاردىڭىز.

خروموسوما ھۈجەيرە يادروسىدىكى ئىرسىيەت ماددىسىنىڭ توشۇغۇچىسى بولۇپ، ئۇلار بىزنىڭ گېن ئۇچۇرىمىزنى ئېلىپ يۈرىدۇ. ھەر بىر خروموسوما بىر ئۇزۇن DNA مولېكۇلىسى ۋە ئۇنىڭغا مۇناسىۋەتلىك ئاقسىلدىن تەركىب تاپىدۇ. ئىنسانلارنىڭ ئادەتتە 23 جۈپ خىروموزومىسى بولۇپ، جەمىي 46 تال بولىدۇ، بۇنىڭ ئىچىدىكى بىر جۈپ خىروموزوما ( XX ئايال ،XY ئەر ) بولىدۇ. بۇ خروموسومىلار بەدىنىمىزنىڭ ئالاھىدىلىكى، جىنسى ۋە باشقا نۇرغۇن جانلىقلارنىڭ ئىقتىدارىنى بەلگىلەيدىغان گېننى ئېلىپ يۈرىدۇ.

خروموسوما ئاساسلىقى ھۈجەيرە يادروسىغا جايلاشقان، لېكىن ھۈجەيرە بۆلۈنۈش جەريانىدا، ئۇلار ئۆزىنىڭ ئۆزگىچە شەكلىنى نامايان قىلىدۇ. ھۈجەيرە بۆلۈنۈشنىڭ ئارىلىق مەزگىلىدە، خروموسوما ئىنچىكە يىپسىمان ھالەتتە بولىدۇ؛ ھۈجەيرە بۆلۈنۈشنىڭ ئالدىنقى مەزگىلىدە، خروموسوما ئۇيۇشۇپ ئالاھىدە شەكىلگە ئايلىنىپ، ھۈجەيرە بۆلۈنگەندە ئىككى بالا ھۈجەيرىگە توغرا تەقسىم قىلىنىشىغا كاپالەتلىك قىلىدۇ.

قانداق ئىقتىدارى ۋە ئالاھىدىلىكى بار؟

1. ئېرسىيەت ئۇچۇرىنى ئېلىپ يۈرۈش:خروموسوما DNA توشۇغۇچى تەنچە بولۇپ ،بىزنىڭ گېن ئۇچۇرىمىزنى ئېلىپ يۈرىدۇ.

2. ئىرسىيەت مۇقىملىقى:خروموسوما ئىرسىيەت ئۇچۇرىنىڭ مۇقىم يەتكۈزۈلۈشىگە كاپالەتلىك قىلىپ، توساتتىن ئۆزگىرىش كەلتۈرۈپ چىقىرىدىغان خاتالىقتىن ساقلىنىدۇ.

3. ھۈجەيرىنىڭ بۆلۈنۈشىگە قاتنىشىش:ھۈجەيرىنىڭ بۆلۈنۈش جەريانىدا، خروموسوما ئىرسىيەت ئۇچۇرىنىڭ توغرا تەقسىملىنىشىگە كاپالەتلىك قىلىشقا ياردەم بېرىدۇ.

4. ئالاھىدە شەكلى:خروموسوما ئوخشاش بولمىغان ھۈجەيرە دەۋرى باسقۇچىدا ئوخشاش بولمىغان شەكىلدە بولىدۇ.

5. ئاقسىل بىلەن ئۆزارا تەسىر كۆرسىتىش:خىروموسومادىكى DNA ئالاھىدە بەلگىلەنگەن ئاقسىل بىلەن بىرىكىپ، خىروموسوما ھاسىل قىلىدۇ، بۇ گېننىڭ ئىپادىلىنىشىنى تەڭشەپ كونترول قىلىشقا پايدىلىق.

بىنورمال بولغاندا قانداق كېسەللىكلەر كۆرۈلىدۇ؟

خروموسومادا سان ياكى قۇرۇلمىدا نورمالسىزلىق كۆرۈلگەندە، ھەر خىل ئىرسىيەت كېسەللىكلىرى ياكى يېتىلىشى توسقۇنلۇققا ئۇچرىشى مۇمكىن. تۆۋەندىكىسى دائىم كۆرۈلىدىغان خروموسوما نورمالسىزلىقى ۋە ئۇنىڭغا مۇناسىۋەتلىك كېسەللىكلەر:

1. دوۋن يىغىندى كېسەللىك ئالامىتى:21 – جۈپ خروموسومانىڭ بىر ئارتۇقچە قوشۇمچە نۇسخىسى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ.

2. ئېدۋاردس يىغىندى كېسەللىك ئالامىتى:18 – جۈپ خروموسومانىڭ بىر قىسمىنىڭ يوقىلىشىدىن كېلىپ چىقىدۇ.

3. پاتۇ يىغىندى كېسەللىك ئالامىتى:5 – جۈپ خروموسومانىڭ بىر قىسمىنىڭ يوقىلىشىدىن كېلىپ چىقىدۇ.

4. كلېينفېلد يىغىندى كېسەللىك ئالامىتى:X خروموسومانىڭ قىسمەن ياكى پۈتۈنلەي يوقىلىشىدىن كېلىپ چىقىدۇ.

5. جىنسىي خىروموزوما نورمالسىزلىقى:مەسىلەن:Klinefelter ئۇنىۋېرسال كېسەللىكى ( ئەرلەردە ئارتۇق X خىروموزومىسى بولىدۇ ) بىلەن Turner ئۇنىۋېرسال كېسەللىكى ( ئاياللاردا پەقەت بىرلا X خىروموزومىسى بولىدۇ ).

6. باشقا قۇرۇلما نورمالسىزلىقى:مەسىلەن، ئورۇن ئالماشتۇرۇش، كەمتۈك بولۇش، تەكرارلىنىش قاتارلىقلار.

يۇقارىدىكى مەزمونغا قانداق قارايسىز؟
+1
0
+1
0
+1
0
+1
0
+1
0
+1
0
+1
0
تەۋە سەھىپە:
مەزمون قوشۇلغان ۋاقىت: 2022-01-08

يېقىندا تەھرىرلەنگەن ۋاقىت: 2024-07-03 / 11:11:36

ساقلىۋالايچۇ؟
ساقلىۋالدىم!
سەمىمىي ئەسكەرتىش
مەزكۇر بەتتىكى مەزمۇندا، ئىملادا خاتالىق بولسا، ۋەيا تولۇقلىما مەزمۇن تەمىنلەپ بېرىشنى خالىسىڭىز، ئاستىدىكى سۆز قالدۇرۇش قىسمىغا سۆز قالدۇرسىڭىز بولىدۇ. تاما تاما كۆل بولۇر. سىزنىڭ نامىڭىزنى قوشۇپ ئېلان قىلىمىز.

بىكەتتىكى مەزمۇنلار تورداشلارنىڭ پايدىلىنىشى، ساغلاملىققا بولغان تونۇشىنى ئاشۇرۇش ئۈچۈن تەمىنلەنگەن ئۇچۇرلاردۇر. ئەمما دىئاگنوز ئاساسى بولالمايدۇ. ئوخشىمىغان بىماردا ئوخشىمىغان ئالامەتلەر كۆرۈلىدۇ ۋە دىئاگنوزى ئوخشىمايدۇ. شۇڭا بەدەندە كېسەللىك ئالامەتلىرى كۆرۈلگەندە چوقۇم مۇنتىزىم دوختۇر بىلەن يۈز تۇرانە مەسىلىھەت ئېلىشىڭىزنى، دوختۇرخانىدا تەكشۈرتۈشىڭىزنى تەۋسىيە قىلىمىز.

باشقا يەرلەردىن ئېلىنغان بەزى مەزمۇنلار، رەسىملەرنىڭ ئەسلى مەنبەسىنى ئەسكەرتىشكە تىرىشتۇق. باشقا يەردىن ئېلىنغان مەزمۇنلار پەقەت شۇ ئاپتور يازارنىڭ ئۆز كۆز قارىشىنى ئىپادىلەيدۇ، بېكىتىمىزنىڭ مەيدانىغا ۋەكىللىك قىلالمايدۇ. بۇنىڭدىن سىرت، ئەگەر ئەسەرنىڭ ئەسلى ئاپتورى ماقالىنىڭ تور بېكىتىمىزدە ئېلان قىلىنغانلىقى ئۆزىنىڭ شەخسىي مەنپەئىتىگە دەخلى قىلىندى دەپ ئويلىسا، بىز بىلەن ئالاقىلاشسىڭىز، ئەڭ قىسقا ۋاقىت ئىچىدە بىكەتتىن ئۆچۈرۋەتسەك بولىدۇ.

تور بېكىتىمىزدىكى مەزمونلارنى شەخسىي بېتىڭىزدە ئىشلەتمەكچى بولسىڭىز، دوختۇرلار تور بېكىتى ياكى dohturlar.com دىن ئېلىنغانلىقىنى ۋەيا بىز ئەسكەرتكەن مەزمۇننىڭ ئەسلى مەنبەسىنى ئەسكەرتىپ قويۇشىڭىزنى چىن دىلىمىزدىن ئۈمىد قىلىمىز. ئەمگەك مېۋىسىگە ھۆرمەت قىلىڭ.

سۆز قالدۇراي

Please enter your comment!
Please enter your name here

قىززىق نۇقتىلار

يېڭى مەزمونلار

مەخسۇس سەھىپىلەر

تېخىمۇ كۆپ