تېببىي ساھەدىكى ئەڭ يېڭى ئىزدىنىشلەر ياشلار ئارىسىدا ئېغىر كېسەللىكلەرنىڭ ئالامەتلىرىنى سەل چاغلاش خاھىشىنىڭ يۇقىرىلىقىنى كۆرسەتمەكتە. «دۇنيا تاشقى كېسەللىكلەر ئۆسمە كېسەللىكلىرى ژۇرنىلى» (World Journal of Surgical Oncology) نىڭ 2024-يىلى 12-ئايدىكى سانىدا ئېلان قىلىنغان تەتقىقاتتا، ياشلار ئارىسىدا ئۆسمە كېسەللىكلىرىنىڭ دەسلەپكى ئالامەتلىرى كۆپىنچە زۇكام ياكى زىققا بىلەن ئارىلىشىپ كېتىدىغانلىقى تەكىتلەنگەن. «ياۋروپا كلىنىكىلىق ئۆسمە كېسەللىكلىرى جەمئىيىتى» (European Society for Medical Oncology – ESMO) نىڭ 2025-يىلى 1-ئايدىكى دوكلاتىدا بولسا، بالدۇر دىئاگنوز قويۇش ياش بىمارلارنىڭ ياشاش پۇرسىتىنى %70 ئاشۇرىدىغانلىقى، ئەمما كۆپىنچە كىشىلەرنىڭ ئادەتتىكى يۇقۇملىنىش دەپ قاراپ ۋاقىت ئۆتكۈزۈۋېتىدىغانلىقى كۆرسىتىلگەن. دەل مۇشۇنداق بىر ۋەقە ئەنقەرەدە يۈز بەردى؛ ئادەتتىكى زۇكام دەپ ئويلىغان بىر ياشنىڭ بەدىنىدىن 4-باسقۇچلۇق راك كېسىلى بايقالدى.
ئادەتتىكى زۇكامدىن ئېغىر دىئاگنوزغىچە بولغان مۇساپە
تۈركىيەدە ياشاۋاتقان 23 ياشلىق تالھاپ تاشپىنار بىر قانچە ئاي بۇرۇن ئۆزىدە بىر قىسىم بىئاراملىق ھېس قىلىشقا باشلىغان. ئۇ دەسلەپتە بۇ ئەھۋاللارنى ھاۋا ئۆزگىرىشى سەۋەبىدىن بولغان سوغۇق تېگىش ياكى زۇكام دەپ قاراپ، دوختۇرغا بېرىشنى كېچىكتۈرگەن. لېكىن ۋاقىتنىڭ ئۆتۈشىگە ئەگىشىپ، ئۇنىڭ سالامەتلىك ئەھۋالى ياخشىلىنىشنىڭ ئورنىغا تېخىمۇ ناچارلىشىشقا قاراپ يۈزلەنگەن. تالھاپ ئۆزىنىڭ كېسەللىك جەريانىنى بايان قىلىپ مۇنداق دەيدۇ: «مەندە توختىماي يۆتىلىش بار ئىدى، ئىشتىھايىم يوقالغان بولۇپ، يېگەن تاماقلىرىمنىڭ ھەممىسىنى قۇسۇپ چىقىرىۋەتكۈم كېلەتتى. مەن بۇنى پەقەت ئۆپكەمگە سوغۇق تەكگۈزۈپ قويغانلىقىم سەۋەبىدىن بولغان دەپ ئويلىغان ئىدىم.»
تالھاپ تاشپىنار ھېس قىلغان ئالامەتلەر تۆۋەندىكىدەك ئىدى:
- ئۈزلۈكسىز داۋاملاشقان قۇرۇق يۆتەل ۋە نەپەس قىسىلىش.
- ئېغىر دەرىجىدىكى ئىشتىھاسىزلىق ۋە يېمەكلىككە بولغان بىزارلىق.
- كېچىلىرى ھەددىدىن زىيادە كۆپ تەرلەش.
- سۇ ئىچكەندىمۇ قىينىلىش ۋە كۆكرەك قىسمىدا بېسىم ھېس قىلىش.
ئەھۋال بارغانسېرى ئېغىرلاشقاندىن كېيىن، تالھاپ ئەنقەرە ئاتاتۈرك ساناتورىيە تەربىيەلەش ۋە تەتقىقات دوختۇرخانىسىغا مۇراجىئەت قىلغان. ئېلىپ بېرىلغان تەپسىلىي تەكشۈرۈشلەر نەتىجىسىدە، ئۇنىڭ كۆكرەك قىسمىدا ئىنتايىن چوڭ بىر ئۆسمە بارلىقى ۋە بۇنىڭ 4-باسقۇچقا يەتكەنلىكى ئېنىقلانغان.
يۈرەك بىلەن كۆكرەك سۆڭىكى ئارىسىدىكى 14 سانتىمېتىرلىق خەۋپ
تەكشۈرۈشنى ئېلىپ بارغان پىروفېسسور ئۆمەر فارۇق دەمىر ۋە ئۇنىڭ گۇرۇپپىسى، تالھاپنىڭ كۆكرەك سۆڭىكى بىلەن يۈرىكى ئارىسىدا ئۇزۇنلۇقى 14 سانتىمېتىر كېلىدىغان بىر ئۆسمە بارلىقىنى بايقىغان. بۇ ئۆسمە پەقەت ئۇ يەردە تۇرۇپلا قالماي، يۈرەككە ئېغىر دەرىجىدە بېسىم چۈشۈرگەن، ھەتتا يۈرەكتىن چىقىدىغان ئاساسلىق قان تومۇرلارنى قىسىپ، قان ئايلىنىشقا توسالغۇ بولغان. دوختۇر دەمىرنىڭ ئېيتىشىچە، ئۆسمە يەنە يۈرەك پەردىسىنى تۇتۇۋالغان، سول ئۆپكىگە تەسىر قىلغان ۋە باش قىسىم بىلەن قوللارنى قان بىلەن تەمىنلەيدىغان ئاساسلىق ۋېنا قان تومۇرىنىڭ ئىچىگە سىڭىپ كىرگەن.
بۇنداق ئەھۋالدا ئېلىپ بېرىلىدىغان ئوپېراتسىيە ئىنتايىن خەتەرلىك دەپ قارىلىدۇ. چۈنكى ئۆسمە تومۇرنىڭ ئىچىگە كىرىپ كەتكەنلىكى ئۈچۈن، ئوپېراتسىيە جەريانىدا قان ئايلىنىشنى ۋاقىتلىق توختىتىشقا توغرا كېلەتتى. دوختۇرلار بىمارنىڭ ياشلىقىغا تايىنىپ، بۇ خەتەرلىك سىناقنى قوبۇل قىلغان. بۇ مۇرەككەپ ئوپېراتسىيە جەريانىدا كۆرۈلگەن قىيىنچىلىقلار تۆۋەندىكىدەك بولغان:
- باش ۋە قوللارنىڭ قان ئايلىنىشىنى تەمىنلەيدىغان ئاساسلىق تومۇرنى 19 مىنۇت پۈتۈنلەي قىسىشقا توغرا كەلگەن.
- تومۇرنىڭ ئىچىگە سىڭىپ كىرگەن ئۆسمە پارچىلىرىنى ئىنچىكە تازىلاپ چىقىش تەلەپ قىلىنغان.
- ئۆسمە ئېلىۋېتىلگەندىن كېيىن، زەخىملەنگەن قان تومۇرلارنى قايتىدىن ئەسلىگە كەلتۈرۈش مەشغۇلاتى ئىشلەنگەن.
- تولۇق 6 سائەت داۋاملاشقان ئوپېراتسىيە جەريانىدا بىمارنىڭ ھاياتىي كۆرسەتكۈچلىرىنى مۇقىملاشتۇرۇش ئۈچۈن جىددىي خىزمەت تەلەپ قىلغان.
مۆجىزە خاراكتېرلىك ساقىيىش ۋە ئۈمىد
ئوپېراتسىيە مۇۋەپپەقىيەتلىك تاماملانغاندىن كېيىن، تالھاپ ئىككى كۈن ئېغىر كېسەللىكلەرنى يېقىندىن كۆزىتىش بۆلۈمىدە (ICU) ياتقان. ئىككىنچى كۈنىنىڭ ئاخىرىدا ئۇ ئورنىدىن تۇرۇپ ماڭالايدىغان ھالەتكە كەلگەن. پىروفېسسور ئۆمەر فارۇق دەمىر بۇ جەرياننى «تېببىي جەھەتتىن ئىنتايىن ئاز ئۇچرايدىغان بىر مۇۋەپپەقىيەت» دەپ تەسۋىرلىگەن.
ھازىر تالھاپ تاشپىنارنىڭ نەپەس قىسىلىشى ۋە يۆتەللىرى پۈتۈنلەي يوقىغان بولۇپ، ئۇ ئۆزىنىڭ قايتا تۇغۇلغاندەك ھېس قىلىۋاتقانلىقىنى بايان قىلدى. ئۇ ئۆزىگە ئوخشاش كېسەللىك ئالامەتلىرى بار كىشىلەرگە خىتاب قىلىپ: «بۇ كېسەللىكتىن قورقماسلىق كېرەك، ئەنقەرەدە بۇنىڭ چارىسى بار ئىكەن. مەن ھازىر ئەركىن نەپەس ئالالايدىغان بولدۇم» دېدى. بۇ ۋەقە يەنە بىر قېتىم شۇنى ئىسپاتلىدىكى، بەدەندىكى ئۇزۇن مۇددەت داۋاملاشقان ھەر قانداق ئادەتتىن تاشقىرى ئەھۋالغا سەل قاراشقا بولمايدۇ.
