كەچ كىرگەندە، ھەممە ئىشلار تىنجىپ، ئارام ئالىدىغان ۋاقىتتا، سىزنىڭ كىچىككىنە بوۋىقىڭىز تۇيۇقسىز، توختاۋسىز، ھېچقانداق تەسەللى كار قىلمايدىغان دەرىجىدە يىغلاشقا باشلايدۇ. سىز ئۇنى قۇچاقلايسىز، تەۋرىتىسىز، ئېمىتىسىز، ئەمما ھېچبىر ئامال كار قىلمايدۇ. بۇ ئەھۋالدا ئۆزىڭىزنى چارىسىز، ھەتتا ئۈمىدسىز ھېس قىلىشىڭىز ناھايىتى نورمال.
بۇ سىرلىق ھادىسە بوۋاقلارنىڭ قورساق ئاغرىقى سەۋەپلىك بولۇشى مۇمكىن. ئۇ يېڭى ئاتا-ئانىلار ئۈچۈن ئەڭ قىيىن سىناقلارنىڭ بىرى بولسىمۇ، شۇنى ئەستە تۇتۇڭ: بۇ سىزنىڭ خاتالىقىڭىز ئەمەس، ھەمدە بۇ ئەھۋال ۋاقىتلىقتۇر. بۇ ماقالە سىزگە بوۋاقلارنىڭ قورساق ئاغرىشىنىڭ سەۋەپلىرى، ئۇنىڭ ئالامەتلىرىنى ۋە ئەڭ مۇھىمى، بۇ قىيىن مەزگىلنى يېڭىپ چىقىش ئۈچۈن ئەمەلىي تەسەللى بېرىش ئۇسۇللىرىنى تونۇشتۇرىدۇ.
بوۋاقلارنىڭ قورساق ئاغرىقى قانداق بىر ھادىسە؟
بوۋاقلارنىڭ قورساق ئاغرىقى ، تىببىي ئىنگىلىزچىدە يەنە كولىك (colic) دەپمۇ ئاتىلىدۇ. بۇ بىر كېسەللىك ئەمەس، بەلكى ساغلام بىر بوۋاقنىڭ ھېچقانداق ئېنىق سەۋەبسىز، ئۇزۇن ۋاقىت توختىماي يىغلىشىنى كۆرسىتىدىغان بىر ھەرىكەت ئەندىزىسىدۇر. بالىلار دوختۇرى ئادەتتە بۇ ھادىسىنى «ئۈچلۈك قائىدىسى» بىلەن تەسۋىرلەيدۇ:
- كۈنىگە كەم دېگەندە 3 سائەت يىغلايدۇ.
- ھەپتىسىگە كەم دېگەندە 3 كۈن كۆرۈلىدۇ.
- بۇ ئەھۋال كەم دېگەندە 3 ھەپتە داۋاملىشىدۇ.
بوۋاقلاردىكى قورساق ئاغرىش ئادەتتە بوۋاق تۇغۇلۇپ 2-3 ھەپتىلىك بولغاندا باشلىنىپ، 6 ھەپتىلىك بولغاندا ئەڭ يۇقىرى پەللىگە چىقىدۇ ۋە كۆپىنچە 3-4 ئايلىق بولغاندا ئۆزلۈكىدىن يوقاپ كېتىدۇ.
بوۋاقلاردىكى قورساق ئاغرىشنىڭ تىپىك ئالامەتلىرى
بوۋاقلاردىكى قورساق ئاغرىش يەنى كولىكنى ئادەتتىكى يىغىدىن پەرقلەندۈرۈش ئۈچۈن تۆۋەندىكى ئالامەتلەرگە دىققەت قىلىڭ:
- يىغىنىڭ خاراكتېرى: يىغىسى ئادەتتىكىدىن كۈچلۈك، جىگگىدە ۋە يۇقىرى ئاۋازدا بولىدۇ. قارىماققا ئازابلىنىۋاتقاندەك تۇرىدۇ.
- ۋاقىتنىڭ مۇقىملىقى: يىغلاش كۆپىنچە ھەر كۈنى ئوخشاش ۋاقىتتا، بولۇپمۇ كەچ سائەت 6 دىن كېيىن باشلىنىدۇ.
- تەسەللى كار قىلماسلىقى: ئادەتتىكى تىنچلاندۇرۇش ئۇسۇللىرى (ئېمىتىش، قۇچاقلاش) كار قىلمايدۇ.
- جىسمانىي ئالامەتلىرى:
- مۇشتىنى چىڭ تۈگىدۇ.
- تىزلىرىنى قورسىقىغا قارىتىپ يىغىۋالىدۇ.
- دۈمبىسىنى ئوقيادەك ئېگىدۇ.
- يۈزى قىپ-قىزىل بولۇپ كېتىدۇ.
- قورسىقى قاتتىق ۋە كۆپۈك تۇرىدۇ (ئېغىزدىن ھاۋا كىرىپ كەتكەنلىكتىن).
بوۋاقلاردىكى قورساق ئاغرىشنىڭ سەۋەبى: بىر يېشىللمىگەن سىر
بۈگۈنگە قەدەر، كولىكنىڭ ئېنىق سەۋەبى تېخىچە تولۇق ئايدىڭلاشمىدى. ئەمما مۇتەخەسسىسلەر ئۇنى تۆۋەندىكى بىر ياكى بىر نەچچە ئامىل بىلەن مۇناسىۋەتلىك دەپ قارايدۇ:
- يېتىلمىگەن ھەزىم قىلىش سىستېمىسى: بوۋاقنىڭ ئۈچىيى تېخى تولۇق يېتىلمىگەچكە، گاز، قورساق كۆپۈش ۋە ھەزىم قىلىش قىيىنچىلىقى كېلىپ چىقىشى مۇمكىن.
- يېمەكلىككە بولغان سەزگۈرلۈك: بەزى بوۋاقلار سۈت پاراشوكىدىكى ياكى ئانا سۈتى ئارقىلىق ئۆتكەن بەزى يېمەكلىكلەردىكى (مەسىلەن، كالا سۈتى ئاقسىلى) تەركىبلەرگە سەزگۈر بولۇشى مۇمكىن.
- يېتىلمىگەن نېرۋا سىستېمىسى: بوۋاقنىڭ نېرۋا سىستېمىسى ئەتراپتىكى غىدىقلاشلارنى (نۇر، ئاۋاز) سۈزۈپ، بىر تەرەپ قىلالماي، ھەددىدىن زىيادە چارچاپ، يىغلاش ئارقىلىق ئىنكاس قايتۇرىدۇ.
- دەسلەپكى شەكىلدىكى شەقىقە (باش ئاغرىقى): بەزى يېڭى تەتقىقاتلاردا بۇخىل كۆز قاراشنى ئوتتۇرىغا قويماقتا.
ئاتا-ئانىلارنىڭ تەسەللى بېرىش ئۇسۇللىرى: نېمىلەرنى سىناپ باقساق بولىدۇ؟
ھەر بىر بالا ئوخشىمايدۇ، شۇڭا بىر بالىغا كار قىلغان ئۇسۇل يەنە بىرىگە كار قىلماسلىقى مۇمكىن. تۆۋەندىكى ئۇسۇللارنى سىناپ بېقىپ، بالىڭىزغا قايسىسىنىڭ ئەڭ ماس كېلىدىغانلىقىنى تېپىپ چىقىڭ.
1. ھەرىكەت ۋە تۇتۇش
- «كولىك تۇتۇشى» : بوۋاقنى قورسىقىنى بىلىكىڭىزگە ياتقۇزۇپ، بېشىنى ئالقىنىڭىزغا ئېلىپ، ئاستا-ئاستا مېڭىڭ. قورساققا بولغان يېنىك بېسىم گازنىڭ چىقىشىغا ياردەم بېرىدۇ.
- ئانا قارنىغا يۆگەش : ئانا قارنىدىكى بىخەتەرلىك تۇيغۇسىنى قايتىلاپ، بوۋاقنى تىنچلاندۇرىدۇ.
- رىتىملىق تەۋرىتىش: بوۋاقنى قولىڭىزدا ئاستا تەۋرىتىڭ، تەۋرىنىدىغان كۇرسىدا ئولتۇرۇڭ ياكى بوۋاقلار ھارۋىسىدا ئاستا ئىتتىرىڭ.
- ماشىنىغا ئولتۇرغۇزۇش: بەزى بوۋاقلار ماشىنىنىڭ تەۋرىنىشى ۋە ئاۋازىدا تىنچلىنىدۇ.
2. ئاۋاز ۋە مۇھىت
- ئاق شاۋقۇن (White Noise): چاڭ-توز سۈمۈرگۈچ، چاچ قۇرۇتقۇچ، كىرئالغۇنىڭ ئاۋازى ياكى يەلپۈگۈچنىڭ ئاۋازى ئانا قارنىدىكى ئاۋازلارنى تەقلىد قىلىپ، بوۋاقنى تىنچلاندۇرىدۇ. ياكى تېلېفونىڭىزغا ئاق شاۋقۇن ئەپلىرىنى چۈشۈرسىڭىزمۇ بولىدۇ.
- غىدىقلاشنى ئازايتىش: كەچ كىرگەندە، ئۆينىڭ چىرىغىنى خىرە قىلىڭ، تېلېۋىزور ۋە باشقا شاۋقۇن مەنبەلىرىنى ئۆچۈرۈپ، تىنىچ مۇھىت يارىتىڭ.
3. قورساققا ياردەم بېرىش
- كۆپرەك كېكىردىتىش: ھەر قېتىم ئېمىتىش جەريانىدا ۋە ئېمىتىپ بولغاندىن كېيىن، بوۋاقنى ياخشىراق كېكىردىتىپ، ئىچىدىكى گازنى چىقىرىڭ.
- «ۋېلىسپىت مىنىش» ھەرىكىتى: بوۋاقنى ياتقۇزۇپ، پۇتلىرىنى ۋېلىسپىت مىنگەندەك ئاستا ھەرىكەتلەندۈرۈڭ.
- ئىللىق ۋاننا: ئىللىق سۇدا يۇيۇندۇرۇش بەزى بوۋاقلارنى راھەتلەندۈرىدۇ.
- قورساقنى ئۇۋۇلاش: ئالقىنىڭىزنى ئىسسىتىپ، سائەت يۆنىلىشى بويىچە بوۋاقنىڭ قورسىقىنى ئاستا ئۇۋۇلاڭ.
4. ئۆزىڭىزنى ئاسراش — بۇ ئەڭ مۇھىم!
قورساق ئاغرىش بوۋاققا قاراۋاتقان ئاتا-ئانىلار ئۈچۈن جىسمانىي ۋە روھىي جەھەتتىن ئىنتايىن چارچىتىدىغان بىر جەريان.
- دەم ئېلىڭ: ئەگەر ھەددىدىن زىيادە چارچىغانلىقىڭىزنى ھېس قىلسىڭىز، بوۋاقنى بىخەتەر بىر يەرگە (مەسىلەن، كەرىۋاتقا) قويۇپ، ئۆزىڭىز باشقا بىر ئۆيگە بېرىپ 5-10 مىنۇت چوڭقۇر نەپەس ئېلىڭ.
- ياردەم سوراڭ: جۈپتىڭىز، ئائىلىڭىزدىكىلەر ياكى ئىشەنچلىك دوستلىرىڭىزدىن بىر نەچچە سائەت ياردەم سوراشتىن تارتىنماڭ. سىزنىڭمۇ ئارام ئېلىشقا ھوقۇقىڭىز بار.
- ئەستە تۇتۇڭ: بۇ مەڭگۈ داۋاملاشمايدۇ. بۇ پەقەت بىر باسقۇچ، ئۇ چوقۇم ئۆتۈپ كېتىدۇ.
قاچان دوختۇرغا مۇراجىئەت قىلىش كېرەك؟
كۆپىنچە ۋاقىتلاردا بۇ خىل قورساق ئاغرىش زىيانسىز بولسىمۇ، ئەگەر بوۋاقنىڭ يىغىسى تۆۋەندىكى ئەھۋاللار بىلەن بىللە كۆرۈلسە، دەرھال دوختۇرغا بېرىڭ:
- قىزىتما (38°C دىن يۇقىرى).
- توختىماي قۇسۇش ياكى ئىچى سۈرۈش.
- چوڭ تەرىتىدە قان كۆرۈنۈش.
- روھى ناچار، ھالسىز ياكى ياخشى ئەمەسلىك.
- ئەگەر ئاتا-ئانىنىڭ تۇيغۇسىدا «بۇ ئادەتتىكى يىغىغا ئوخشىمايدۇ» دېگەن سېزىم بولسا.
تۆۋەندىكى ۋىدىئودىمۇ بەزى بوۋاقلارنىڭ قورساق ئاغرىقى بولغان چاغدىكى يىغلاش شەكلىنى بىلەلەيسىز.
بوۋاقلاردىكى قورساق ئاغرىش بىلەن كۈرەش قىلىش يېڭى ئاتا-ئانىلار ئۈچۈن ئۇزۇن ۋە قاراڭغۇ بىر تونېلدىن ئۆتۈۋاتقاندەك تۇيۇلۇشى مۇمكىن. ئەمما شۇنى بىلىڭكى، بۇ تونېلنىڭ چوقۇم بىر چىقىش ئېغىزى بار. سىز سىناۋاتقان ھەر بىر ئۇسۇل، قۇچاقلىغان ھەر بىر قېتىمىڭىز، سۆيگەن ھەر بىر قېتىمىڭىز بالىڭىزغا «مەن سىز بىلەن بىللە» دېگەن سىگنالنى بېرىدۇ. سەۋرچان بولۇڭ، ئۆزىڭىزنى ياخشى كۈتۈڭ، سىز بالىڭىز ئۈچۈن قىلالايدىغان ئەڭ ياخشى ئىشنى قىلىۋاتىسىز.
