نۇرمەمەت دوختۇر

قۇلاق غوڭۇلداش سىرتقى ئاۋازنىڭ غىدىقلىشى بولمىغان ئەھۋالدا، شاۋقۇن ياكى ئاۋازنى ئاڭلىغاندەك تۇيغۇنى كۆرسىتىدۇ. 

قان پلاستىنكىلىرى سانى ( Platelet Count ،PLT )  تەكشۈرۈشى ھەر مىكرولىتىر ( L ) قاندىكى قان پلاستىنكىلىرىنىڭ سانى بىلەن ئىپادىلىنىدۇ. قان پلاستىنكىلىرى قاننىڭ ئۇيۇشى ۋە يارا ئېغىزىنىڭ ساقىيىشى جەريانىدا ئاچقۇچلۇق رول ئوينايدۇ. نورمال قان پلاستىنكىلىرىنىڭ سانى قاننىڭ نورمال ئېقىشىنى ساقلاش ۋە زىيادە قاناشنىڭ ئالدىنى ئېلىشتا ئىنتايىن مۇھىم. PLT ئۆلچەش ھەر خىل قان كېسەللىكلىرى ،قاناش خاراكتېرلىك كېسەللىكلەر ۋە قان ئۇيۇش توسالغۇسىغا دىئاگنوز قويۇش ۋە ئۇنى باشقۇرۇشتا مۇھىم ئەھمىيەتكە ئىگە.

قىزىل قان ھۈجەيرىلىرى تارقىلىش كەڭلىكى ( Red Cell Distribution Width ،RDW ) قىزىل قان ھۈجەيرىلىرىنىڭ چوڭ - كىچىكلىكىنىڭ ئۆزگىرىش دەرىجىسىنى ئۆلچەيدىغان كۆرسەتكۈچ بولۇپ، ئادەتتە پىرسەنت ( %) بىلەن ئىپادىلىنىدۇ. قىزىل قان ھۈجەيرىلىرى تارقىلىش كەڭلىكى ( RDW ) قىزىل قان ھۈجەيرىلىرى ھەجىمىنىڭ ئۆزگىرىشچانلىقىنى ئەكس ئەتتۈرىدۇ.

ھەسەل ئىنسانلار ئەڭ بۇرۇن ئېچىپ پايدىلانغان تاتلىق تەم خۇرۇچى بولۇش سۈپىتى بىلەن ئىستېمالچىلارنىڭ قارشى ئېلىشىغا ئېرىشكەن. جۇڭيى تېبابىتىدە ھەسەلنىڭ دورا ۋە يېمەك-ئىچمەكنى ماسلاشتۇرۇش رولى بار بولۇپ، ئوزۇقلۇق تولۇقلايدۇ ۋە كېسەللىكنىڭ ئالدىنى ئالىدۇ، دەپ قارىلىدۇ.

مەزى بېزى ياللۇغى بىلەن دوۋساق ياللۇغى ئوخشاشلا سۈيدۈك ئاجرىتىش سىستېمىسى يۇقۇملىنىشقا تەۋە بولۇپ، بۇ ئىككىسىنىڭ كېسەللىك پەيدا بولۇش سەۋەبى، كىلىنىكىلىق ئىپادىسى ۋە داۋالاش ئۇسۇلىدا ئوخشىشىپ كېتىدىغان جايلار بولغاچقا، نۇرغۇن كىشى بۇ ئىككىسىنى ئاسانلا ئارىلاشتۇرۇۋېتىدۇ.

بەزىلەر: «ھاياتلىق دېگەن ھەرىكەت ئارقىلىق داۋام ئېتىدۇ، چۈنكى ھەرىكەت قىلىش بەدەننى كۈچلەندۈرۈپ، ئادەمنى ئۇزۇن ئۆمۈر كۆرۈش ئىمكانىيىتىگە ئىگە قىلىدۇ» دەيدۇ. لېكىن يەنە بەزىلەر: «ھاياتلىق يەنە تىنچلىققا موھتاج، ياشانغانلارنىڭ بەدەن ساپاسى تۆۋەنلەپ كېتىدىغان بولغاچقا، چېنىققاندا بەدەننىڭ زەخىملىنىشى ياكى يۈرەك قان تومۇر كېسەللىكلىرىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ، شۇڭا قېرىغاندا ئۆزىنى ئاسراپ بەدەننى چارچىتىپ يۈرۈشنىڭ ھاجىتى يوق. ھۇزۇر ھالاۋەت ھاياتلىقنىڭ ھەقىقىي مەنىسى ھېسابلىنىدۇ» دەيدۇ. بۇ ئىككى خىل قاراش قارىماققا ناھايىتى ئورۇنلۇقتەك قىلىدۇ، سىزنىڭچە زادى كىمنىڭ دېگىنى توغرا؟

1- بەدەندە ھۆللۈك ئېشىپ كەتسە، باش قېيىپ، بەدەن ئېغىرلىشىپ بىئارام بولىدۇ، خۇددى بەدىنىنى ئېغىر نەرسە بېسىۋالغاندەك ھېس قىلىدۇ، ئۇنىڭدىن باشقا بىر ئاز قىزىپ سوغۇق شامالدىن قورقىدىغان بولۇپ قالىدۇ.

تېرە قىزىرىش تېرە يۈزىدە قىزىل داغ ياكى رايون پەيدا بولۇشنى كۆرسىتىدۇ. ئۇ بەلكىم كۆپ خىل سەۋەبلەر كەلتۈرۈپ چىقارغان بولۇشى مۇمكىن، مەسىلەن، زىيادە سەزگۈرلۈك رېئاكسىيەسى، يۇقۇملىنىش، ياللۇغلىنىش قاتارلىقلار. ئۇنىڭ سەۋەبىنى چۈشىنىش، تەكشۈرۈش ۋە دىئاگنوز قويۇش ئۇسۇلى ھەمدە داۋالاش ئۇسۇلى بۇ خىل ئەھۋالنى ۋاقتىدا پەرقلەندۈرۈش ۋە بىر تەرەپ قىلىشتا ئىنتايىن مۇھىم.

ئوتتۇرىچە قىزىل قان ھۈجەيرىلىرىنىڭ قىزىل قان ئاقسىلى ( ھېموگلوبىن ) قويۇقلۇقى ( Mean Corpuscular Hemoglobin Concentration ،MCHC ) ھەر بىر بىرلىك قىزىل قان ھۈجەيرىسىنىڭ ھەجىمى ئىچىدىكى ھېموگلوبىن مىقدارىنى ئۆلچەيدىغان كۆرسەتكۈچ بولۇپ، گرام ھەر دېتسىلىتىر ( g/dL ) نى بىرلىك قىلىدۇ. MCHC قىزىل قان ھۈجەيرىسىنىڭ ئىچكى قىسمىدىكى ھېموگلوبىننىڭ قويۇقلۇقىنى ئەكس ئەتتۈرىدۇ .

سېنترىفۇگ خىزمەت پىرىنسىپى ئاساسىدا مەركەزدىن قېچىش كۈچى قوللىنىلىدۇ. كونكرېت قىلىپ ئېيتقاندا، سېنترىفۇگ يۇقىرى سۈرئەتتە ئايلانغاندا، ئەۋرىشكىدىكى ئوخشاش بولمىغان تەركىبلەر مەركەزدىن قېچىش كۈچىنىڭ تەسىرىدە زىچلىق پەرقىگە ئاساسەن ئايرىلىپ چىقىدۇ. زىچلىقى بىر قەدەر چوڭ تەركىبلەر سىرتقا يەنى پروبىركىنىڭ تۆۋەن قىسىمىغا چۆكىدۇ، زىچلىقى بىر قەدەر كىچىك تەركىبلەر مەركەزگە ئىتتىرىلىدۇدە پروبىركىنىڭ ئۈستۈنكى قىسمىدا قالىدۇ.