نۇرمەمەت دوختۇر

ئەرلەرنىڭ ساغلاملىقى پەقەت بەدەن قۇۋۋىتى بىلەنلا چەكلەنمەيدۇ، جىنسىي ساغلاملىق بۇنىڭ ئىچىدىكى ئەڭ نازۇك ۋە مۇھىم بىر قىسىمدۇر. بۈگۈنكى كۈندە، تۇرمۇش بېسىمى ۋە ناتوغرا ئادەتلەر سەۋەبىدىن نۇرغۇن ئەرلەردە جىنسىي ئىقتىدار تۆۋەنلەش مەسىلىسى كۆرۈلمەكتە. بۇ ماقالىدە بىز جىنسىي ئاجىزلىقنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدىغان ئاساسلىق 5 سەۋەبنى تەپسىلىي تەھلىل قىلىمىز.

بوۋاقلارنىڭ بوي ئىگىزلىكى ۋە بەدەن ئېغىرلىقىنى قەرەللىك تەكشۈرتۈپ تۇرۇش، ئۇلارنىڭ سالامەتلىك ئەھۋالى ۋە ئۆسۈپ يېتىلىش سۈرئىتىنى باھالاشتىكى ئەڭ مۇھىم كۆرسەتكۈچ بولۇپ، ئاتا-ئانىلارنىڭ دوختۇر بىلەن ھەمكارلىشىپ ئىزچىل كۈزىتىش ئېلىپ بېرىشى بالىنىڭ كەلگۈسى ساغلاملىقى ئۈچۈن ئىنتايىن زۆرۈر.

ئاتا-ئانىلار بالىسىنىڭ ئەقلىي ۋە جىسمانىي جەھەتتىن ساغلام ئۆسۈپ يېتىلىشىنى ئۈمىد قىلىدۇ. بېلىق مېيى، بولۇپمۇ ئۇنىڭ تەركىبىدىكى Omega-3، بالىلارنىڭ مېڭە تەرەققىياتى ئۈچۈن كەم بولسا بولمايدىغان ئوزۇقلۇق دەپ قارىلىدۇ. لېكىن ھەممە بالا بېلىق مېيى ئىچىشى كېرەكمۇ؟ بالىڭىزغا ئەڭ ماس كېلىدىغان مەھسۇلاتنى قانداق تاللايسىز؟ بۇ ماقالىدە بۇ سوئاللارغا تەپسىلىي جاۋاب بېرىمىز.

دېۋەڭلىك كېسىلى ياكى ئالزېيمېر كېسىلىنىڭ دەسلەپكى ئالامەتلىرىنى قانداق پەرقلەندۈرۈش كېرەك؟ ياشانغانلار دائىم دەيدىغان تۆت جۈملە سۆز ئارقىلىق كېسەللىكنى بالدۇر بايقاش ۋە ئالدىنى ئېلىش ئۇسۇللىرى.

قاراخانىيلاردا تېبابەتنىڭ ئايرىم بىر پەن سۈپىتىدە تەرەققىي قىلغانلىقىنى ئېيتىشقا بولىدۇ.بۇ دەۋردە يېزىلغان ئىككى شاھ ئەسەر «دىۋانۇ لۇغاتىت تۈرك» بىلەن «قۇتادغۇ بىلىگ» بىر مۇنچە تېمىلاردا تېبابەت بىلەن مۇناسىۋەتلىك ئىدى. 11-ئەسىردە ئۇيغۇرلاردىن يېتىشىپ چىققان ۋە ئاشۇ شاھ ئەسەرلەرنىڭ ئاپتورى بولغان يۈسۈپ بىلەن مەھمۇدتىن ئىبارەت بۇ ئىككى بۈيۈك شەخس تىل ۋە سىياسەت ساھەسىدە تەتقىقات ئېلىپ بارغان بولسىمۇ، ئۇلار ئۆز دەۋرىنىڭ تېبابەت مەدەنىيىتى ھەققىدىمۇ خېلىلا تەپسىلى مەلۇماتلارنى بەرگەن ئىدى.

ALP (ئىشقارلىق فوسفاتازا) ئادەم بەدىنىدىكى مۇھىم بىر خىل ئېنزىم بولۇپ، ئۇنىڭ قاندا يۇقىرى چىقىشى كۆپىنچە جىگەر، ئۆت يولى ياكى سۆڭەك سىستېمىسىدىكى مەسىلىلەردىن دېرەك بېرىدۇ.

كۆپىنچە كىشىلەر تەشۋىشلىنىش، روھىي جەھەتتىن بىئارام بولۇش ياكى زىيادە جىددىيلىشىشنى پەقەت مېڭە ياكى پسىخىكىلىق بېسىم بىلەنلا مۇناسىۋەتلىك دەپ قارايدۇ. بىراق زامانىۋى تىببىي تەتقىقاتلار شۇنى كۆرسەتتىكى، ئۈچەي بىلەن مېڭە ئوتتۇرىسىدا ئىنتايىن زىچ بىر ئالاقە تورى مەۋجۇت بولۇپ، ئۈچەي ساغلاملىقىنىڭ ياخشى بولماسلىقى بىۋاسىتە روھىي ھالەتنىڭ قالايمىقانلىشىشىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ.

بوۋىقىڭىز سىزنىڭ قوشۇقىڭىزنى تارتىۋېلىپ، قولىنى يېمەكلىك قاچىسىغا تىقىشقا باشلىدىمۇ؟ ئەگەر شۇنداق بولسا، ئۇ سىزگە مۇھىم بىر سىگنال بېرىۋاتقان بولۇشى مۇمكىن: «مەن ئۆزۈم يېگۈم بار!». بۇ بوۋاقنىڭ تەرەققىياتىدىكى ھاياجانلىق بىر يېڭى باسقۇچ — بارماق يېمەكلىكلىرى  نى باشلاشنىڭ ۋاقتى كەلگەنلىكىدىن دېرەك بېرىدۇ.

كېسەللىكلەرنىڭ ئالدىنى ئېلىش ۋە تىزگىنلەش مەركىزى (CDC) ئامېرىكا قوشما ئىشتاتلىرىدىكى ئەڭ مۇھىم بولغان جامائەت ساغلاملىقى ئورگىنى بولۇپلا قالماستىن، بەلكى پۈتكۈل دۇنيا مىقياسىدا يۇقۇملۇق كېسەللىكلەرنى نازارەت قىلىش ۋە تىببىي تەتقىقاتلارغا يېتەكچىلىك قىلىدىغان نوپۇزلۇق ئاپپاراتتۇر.

ئاشقازان چىقىش ئېغىزى بۇرمىسىمان تاياقچە باكتېرىيەسى ئاشقازان كېسەللىكلىرىنىڭ مۇھىم قوزغاتقۇچىسى بولۇپ، گەرچە ئۇ ئاشقازان راكى بىلەن مەلۇم مۇناسىۋەتكە ئىگە بولسىمۇ، ئەمما يۇقۇملانغان ھەر بىر كىشىنىڭ راكقا گىرىپتار بولۇشى ناتايىن.