نۇرمەمەت دوختۇر

بىز ھەممىمىز ئاشقازاندىكى چاتاقنىڭ كۆپ قىسمىنىڭ يېمەكلىك بىلەن مۇناسىۋەتلىك ئىكەنلىكىنى بىلىمىز، لېكىن ئاشقازاننى ئاسراشتا ئۇسۇلغىمۇ ئەھمىيەت بېرىشىمىز كېرەك، چۈنكى خاتا بولغان ئاشقازاننى قۇۋۋەتلەش ئۇسۇلى ئاشقازاننىڭ ساغلاملىقىغا تەسىر كۆرسىتىدۇ. ئۇنداقتا بۈگۈن بىز ئاشقازاننى قۇۋۋەتلەشكە مۇناسىۋەتلىك بىر قانچە نۇقتىنى سۆزلەپ ئۆتەيلى.

تېرە مېڭى پىگمېنتلىق مەڭ ياكى قارا مەڭ دەپمۇ ئاتىلىدۇ، ئۇ تېرىدە دائىم كۆرۈلىدىغان بىر خىل ياخشى سۈپەتلىك ئۆسمە. ئۇنىڭ سەۋەبىنى چۈشىنىش، تەكشۈرۈش ۋە دىئاگنوز قويۇش ئۇسۇلى ھەمدە داۋالاش ئۇسۇلى بۇ خىل ئەھۋالنى ۋاقتىدا پەرقلەندۈرۈش ۋە بىر تەرەپ قىلىشتا ئىنتايىن مۇھىم.

تۇرمۇشتا شەخسنىڭ يېمەك-ئىچمەك ئادىتى سالامەتلىككە روشەن تەسىر كۆرسىتىدۇ، ئەگەر يېمەك-ئىچمەكتە دائىم خاتا ھەرىكەتلەر مەۋجۇت بولسا، ساغلاملىق تەھدىتكە ئۇچرىشى مۇمكىن. بىر قىسىم يېمەكلىكلەر دائىم كۆپ مىقداردا ئىستېمال قىلىنسا بەدەننىڭ قېرىش سۈرئىتىنى تېزلىتىۋېتىدۇ، ئەگەر كونترول قىلنىسا تۇتمىسا، يېگەنسېرى سەتلىشىپ كېتىشى مۇمكىن، بۇنداق بولغاندا ئىممۇنىتېت ئىقتىدارىنىمۇ يۇقىرى كۆتۈرگىلى بولمايدۇ، شۇنداقلا يەنە بەزى كېسەللىكلەرنى كەلتۈرۈپ چىقىرىشى مۇمكىن. ئۇنداقتا، قايسى يېمەكلىكلەرنى ئادەم يېگەنسېرى سەتلىشىپ كېتىدۇ؟

پەي رېفلېكسى بىر خىل فىزىيولوگىيەلىك ھادىسە بولۇپ، مۇسكۇل سوزۇلغاندا، مۇناسىپ پەي نېرۋا ئىمپۇلسىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىپ، مۇناسىپ مۇسكۇللارنىڭ قىسقىرىشىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ. بۇ خىل رېفلېكس نېرۋا سىستېمىسى ئىقتىدارىنىڭ بىر مۇھىم كۆرسەتكۈچى. پەي رېفلېكسىنىڭ يوقىلىشى نېرۋا سىستېمىسىدا مەلۇم مەسىلە بارلىقىدىن دېرەك بېرىشى مۇمكىن.

پىياز، زەنجىۋىل، سامساق بىز ئادەتتە تاماق ئەتكەندە ئىشلىتىدىغان تەم تەڭشىگۈچ، ئەگەر قورۇما قورۇغاندا زەنجىۋىل، سامساقنى قورۇمىغاندا بىرەر نەرسە كەم بولۇپ قالغاندەك ھېس قىلىمىز. ئۇ بىر خىل ئادەمنى ھەم ياخشى كۆرگۈزىدىغان ھەم نەپرەتلەندۈرىدىغان يېمەكلىك، ئۇنى ياخشى كۆرۈشتىكى سەۋەب ئۇنىڭ ساقلىقنى ساقلاش ئۈنۈمىگە ئىگە بولغانلىقىدا؛ ئۇنىڭغا ئۆچ بولۇشتىكى سەۋەب ئۇنىڭ تەمى بەك «ئالاھىدە».

پاقالچاقنىڭ قىچىشىشى ۋە تەمرەتكىنى تېرە قۇرغاقلىشىش، زىيادە سەزگۈرلۈك رېئاكسىيەسى، زەمبۇرۇغدىن يۇقۇملىنىش قاتارلىق كۆپ خىل سەۋەبلەر كەلتۈرۈپ چىقارغان بولۇشى مۇمكىن. ئۇنىڭ سەۋەبىنى چۈشىنىش، تەكشۈرۈش ۋە دىئاگنوز قويۇش ئۇسۇلى ھەمدە داۋالاش ئۇسۇلى بۇ خىل ئەھۋالنى ۋاقتىدا پەرقلەندۈرۈش ۋە بىر تەرەپ قىلىشتا ئىنتايىن مۇھىم.

قېرىش نۇرغۇن كىشىلەر يۈزلىنىشنى خالىمايدىغان بىر ئىش، شۇنداقلا كىشىلەر يۈزلىنىشكە مەجبۇر بولىدىغان بىر ئىش. بولۇپمۇ ياشىنىپ قالغانلىقىغا تەن بەرمىگەن كىشىلەر ئۈچۈن ئېيتقاندىمۇ بەدەن ئىقتىدارى ھامان چېكىنىپ كېتىدۇ. ئۇنداقتا ئادەم قانچە ياشقا كىرگەندە ئاندىن قېرىغان ھىساپلىنىدۇ؟

لىمفا تۈگۈنى ئىممۇنىتېت سىستېمىسىنىڭ بىر قىسمى بولۇپ، ئۇلار پۈتۈن بەدەنگە تارقالغان، بولۇپمۇ بويۇن، قولتۇق ئاستى ۋە يىرىق رايونىغا تارقالغان. بەدەن يۇقۇملىنىش ياكى باشقا كېسەللىكلەرنىڭ تەسىرىگە ئۇچرىغاندا، لىمفا تۈگۈنى ئىششىپ قېلىشى مۇمكىن. بۇ خىل ئەھۋال لىمفا تۈگۈنى ئىششىش ياكى لىمفا تۈگۈنى ياللۇغى دەپ ئاتىلىدۇ.

تۇرمۇشتا ياكى ئۆگىنىشتە بىز مۇنداق بىر قىزىقارلىق ھادىسىنى بايقايمىز: بەزىلەر قارىماققا ئىنتايىن تىرىشچان، خىزمەت ۋە ئۆگىنىش جەھەتتە ھەمىشە ئىنتايىن كۆپ ۋاقىت سەرپ قىلغاندەك كۆرۈنىدۇ، لېكىن ئۈنۈمى ئىنتايىن ناچار بولىدۇ. ئۇلارنىڭ خىزمەت ۋە ئۆگىنىش ئۈنۈمى ھەمىشە تۆۋەن بولىدۇ، يەنە كېلىپ يەنىمۇ ئۆرلەپ تەرەققىي قىلىشىمۇ تەس بولىدۇ.

تەكرار تارتىشىش بىمارنىڭ قىسقا ۋاقىت ئىچىدە كۆپ قېتىم ئىختىيارسىز مۇسكۇللىرىنىڭ قىسقىرىشى ۋە بوشىشىنى كۆرسىتىدۇ، ئادەتتە ئېسىنى يوقىتىش ئەگىشىپ كېلىدۇ. بۇ خىل كېسەللىك ئالامەتلىرىنى نېرۋا سىستېمىسى كېسەللىكلىرى، مېتابولىزم قالايمىقانلىشىش، يۇقۇملىنىش، دورا ياكى زەھەرلىك ماددىلاردىن زەھەرلىنىش قاتارلىق كۆپ خىل سەۋەبلەر كەلتۈرۈپ چىقارغان بولۇشى مۇمكىن. تارتىشىپ قېلىشنىڭ سەۋەبىنى چۈشىنىش مۇۋاپىق داۋالاش لايىھىسىنى تۈزۈشتە ئىنتايىن مۇھىم.